Patricia Engels. Foto: Gerard Verschooten
Zaterdag, 16 december 2006 - In 2002 werd ze genomineerd voor de titel Gelderse ondernemer. Een jaar later was ze failliet. Patricia Engels was gebroken. Het troetelkind van het Nijmeegse ondernemerschap was in één klap een paria. „Daar had niemand mij op voorbereid“, schrijft ze in haar boek Leren broeken zijn uit.
Nu loopt ze weer met opgeheven hoofd door de stad. Maar dat was drie jaar geleden anders. Na haar faillissement in december 2003 sliep ze niet, ze was doodmoe, ze schaamde zich en had het gevoel dat ze achter haar rug werd uitgelachen. „Niemand vertelt een aspirant-ondernemer wat er gebeurt als hij failliet gaat“, zegt ze. Een Amerikaan gaat lachend failliet, hij pakt zijn verlies en begint opnieuw. Zijn omgeving valt hem niet af. „Amerikanen redeneren: hij heeft het in ieder geval geprobeerd.“ In Nederland is er het besmuikte verwijt, de priemende ogen in je rug. „Wat is er gebeurd met onze ondernemingszin, met de VOC-mentaliteit? Gelukkig komt er weer langzaam respect voor het ondernemerschap. Maar Nederlanders sabelen graag iemand neer. Vooral als diegene zijn kop boven het maaiveld uitsteekt.“
Toen Patricia Engels (Weert, 1963) haar geesteskind, het WAO Uitzendbureau, failliet had zien gaan ontleende ze op een of andere manier steun aan haar leren broek; die broek was haar houvast. De titel van haar boek, Leren broeken zijn uit, maakt duidelijk dat het houvast er eigenlijk niet meer was. Het vlees op de botten was weg, er was geen geld meer. Alle zekerheden waren plotseling verdwenen. „De ene dag heb je een bedrijf, de volgende dag niets meer.“ In de aanloop naar haar faillissement had ze geen oog voor de onafwendbaarheid ervan. „Je weet dat het slecht gaat, maar toch is er altijd iets van: het komt wel goed. Je blijft tegen beter weten in hopen op betere tijden.“
Ze liep een litteken op dat nog steeds pijn doet als het wordt aangeraakt. Gefailleerde ondernemers doen doorgaans onverschillig, maar Patricia weet beter. „Ik heb er diversen gesproken en allemaal voelen ze de pijn van het mislukken. Het bovendrijvende beeld van ondernemers is dat van de snelle jongens, ploffende bv’s, sterfhuis- en buitenlandconstructies, het vele geld. Maar neem van me aan dat de Nederlandse ondernemer doorgaans een sappelaar is. Een kwart van de zelfstandige ondernemers heeft een inkomen van 20.000 euro of minder. Dat beeld kent niemand. Mannen en vrouwen, een kapper, een fietsenmaker, een bakker, die zich kapot werken voor een paar centen.“
Haar faillissement is een combinatie van eigen schuld en scherpe tegenvallers. Haar Nijmeegse uitzendbureau voor WAO’ers was succesvol in het detacheren van afgekeurde werknemers. „Gewoon een commercieel bedrijf. Ik heb de fout gemaakt dat ik ben bezweken voor subsidie.“
Ze schreef in op een project voor reïntegratie van WAO’ers. „Daar kreeg ik subsidie voor, maar ik moest 20 procent met eigen geld betalen. Het was een hell of a job om WAO-ers te vinden die geschikt waren voor een opleiding.“ Toen de economie halverwege 2003 in elkaar zakte, was het binnen drie maanden gedaan met haar bedrijf, dat even tevoren nog fel in de schijnwerpers stond. Haar idee een bedrijf te beginnen dat WAO’ers aan een baan helpt werd alom geprezen. Eind 2002 was ze het troetelkind van het Nijmeegse ondernemerschap, een jaar later was ze ineens een uitgestotene.
„Wat het pijnlijkst was ? De belastingdienst, die een paar dagen voor het faillissement mijn pand kwam binnenstormen en zo maar een plakkaat van beslaglegging op de deur plakte. Daar kan ik nog steeds boos om worden. Maar het was allemaal nog veel pijnlijker voor het personeel, achttien mannen en vrouwen die te horen kregen dat het afgelopen was, de honderden WAO’ers voor wie mijn bedrijf toch iets van de laatste strohalm was.“
De periode die daarop volgde, was er een van slapeloosheid en aanhoudende stress. Ze raakte niet alleen haar bedrijf kwijt maar ook een heel stel vrienden, haar relaties liepen op de klippen. In haar boek heeft ze ook interviews opgenomen met andere ondernemers die het zelfde lot ondergingen. Zij bevestigen het beeld dat er in Nederland heerst: eens failliet altijd failliet.
Nog steeds is ze bezig met de afhandeling van het faillissement, ondanks een stipte curator die in een mum van tijd de zaak had afgewikkeld.
Ondanks de ellende waarin ze plotseling kwam te verkeren, bekroop haar snel de wil om door te gaan. „Er moest iets overblijven.“ Na twee weken al maakte ze de doorstart. En dus ontwerpt ze nog steeds reïntegratietrajecten voor WAO’ers en vindt werk voor ze; niet meer met achttien man personeel, maar met onderaannemers. En haar leren broek draagt ze ook weer.
Als teken van herwonnen trots.
Patricia Engels, Leren Broeken zijn uit, 12,95 euro, QV Uitgeverij, Nijmegen
www.vooraltijdfailliet.nl
© Gelderlander 2012, op dit artikel rust copyright.
Sorteer reacties
