Nederlanders die niet hard genoeg werken, worden soms onverholen bedreigd door hun baas. „Voor jou drie Polen.“ Geen wonder dat het leger goedkope en hard werkende arbeiders uit het voormalige Oostblok hier aanzwelt. „Polen zijn bereid vele uren te draaien.“
Werken, dat kunnen ze, de Polen. Dat de stukken ervan afvliegen. „Een ploeg Polen die voor ons kerstpakketten inpakte, deed er in dezelfde tijd 24 procent meer dan een ploeg Nederlanders.“ René Derksen, directeur van Derksen Dienstverlenende bedrijven uit Westervoort, weet hoe hard Poolse handjes wapperen. Ze zijn zó geliefd bij werkgevers, dat Nederlanders er letterlijk mee bedreigd worden. „Voor jou drie Polen, krijgen onze mensen te horen“, weet Rudy van Helvoirt, regiobestuurder van FNV Bouw Zuid-Oost Nederland.
Gert Stinissen (50), uitbener uit Didam, heeft het aan den lijve ondervonden. Ooit had hij een eigen ploeg uitbeners van meer dan honderd man. Nu zit hij werkloos thuis. „Het loon dat ik vraag, is bepaald niet te hoog. Maar dan zeggen ze je: voor dat geld hebben we ook twee Polen of Tsjechen. Ze gebruiken die mensen twee, drie maanden, betalen tussen de drie en zes euro per uur en zetten ze weer op straat. Sociale lasten worden massaal ontdoken.“
Wim Jansen, directeur van uitzendbureau McDoIt in Beuningen, dat nu dagelijks zo’n 300 Polen aan het werk heeft, voelt zich niet prettig bij dat soort opdrachtgevers. Klanten die binnenkomen en vragen, ‘wat kost dat nou, zo’n Pool’, die hebben we liever niet.“
Hij bestrijdt dat Poolse arbeiders minder verdienen dan hun Nederlandse collega’s. „Dat is een wijdverbreid misverstand. Ze krijgen evenveel betaald als hun Nederlandse collega’s. Het gaat om de beschikbaarheid. En Polen zijn bereid veel uren te draaien.“
Toch spelen loonkosten een belangrijke rol. Vion, de grootste slachtorganisatie van Nederland, heeft gemiddeld 700 buitenlandse werknemers in haar slachterijen. „Wij kunnen mesvaardige medewerkers uit die landen aantrekken tegen een ander tarief dan waarvoor Nederlanders werken“, zegt Marc van der Lee van Vion. „Wij hebben te maken met internationale concurrentie en dus zijn loonkosten voor ons heel belangrijk. In Duitsland bedragen de loonkosten per geslacht varken 1,50 euro, in Nederland 2,10 euro. Polen gaan na ongeveer een jaar terug en stijgen dus niet op de loonschaal.“
Behalve Polen heeft Vion Roemenen, Hongaren en Tsjechen in dienst. Ze worden via een Duits bureau geworven. In Nederland stikt het van de uitzend- en detacheringsbureaus die Polen verhuren. Jansen schat dat er zo’n 130 van dat soort bureaus in Nederland actief zijn.
Derksen denkt dat het er wel zes keer zoveel zijn. „Cowboys“, zegt hij, „heb je er natuurlijk ook tussen. Die stoppen mensen in varkenshokken en pakken hun paspoorten af. Wij worden regelmatig gebeld door mensen die daar mee te maken hebben. Die vragen of we ze asjeblief op komen halen“.
‘Soms stoppen
ze mensen in
varkenshokken’
Een Gelderse vrachtwagenchauffeur kent de malafide praktijken van dichtbij. Hij zag vorige week nog hoe een oplegger in Twente, buiten de poorten van het distributiecentrum, werd omgekoppeld op een trekker met een Pool aan het stuur. „Die krijgen vier euro per uur. Je houdt zo niet alleen de slavernij in stand, het is ook nog je reinste concurrentievervalsing.“
Andé Dudzik, die in Arnhem een eigen klusbedrijf heeft, liet vrouw en twee zoons in Lublin (aan de Pools-Oekraïnse grens) achter om in Nederland geld te verdienen. In Polen verdiende hij als leermeester in een tehuis voor verstandelijk gehandicapten zo’n 300 euro per maand. Zijn vrouw, die op de ambulance werkt, verdient 400 euro. „Te weinig om van rond te komen. Het leven in Polen is duur.“
Dudzik is onderdeel van het groeiend leger zzp’ers (zelfstandigen zonder personeel) dat hier z’n geluk komt beproeven. Directeur Jansen van McDoIt ziet de opmars van de Poolse zzp’ers met lede ogen aan. „Ze vragen 15 euro per uur. Vaak dragen ze geen belasting af of verzekeren zich niet tegen ziektekosten.“
Als de beperkingen voor arbeiders uit de Europese lidstaten wegvallen per 1 mei, dan is alle gedoe met tewerkstellingsvergunningen en controle op illegaliteit op slag verdwenen. Het aantal goedkope arbeidskrachten in Nederland zal oplopen tot 53.000 é 63.000, voorspelt het ministerie van Sociale Zaken.
Dat ze Nederlandse werknemers zullen verdringen, dat gelooft Wim Jansen van McDoIt niet. „Als een Nederlander 90 procent presteert van wat een Pool doet, dan zal de werkgever toch die Nederlander aannemen, omdat Polen vaak voor een paar weken naar huis teruggaan en dus veel onbetaald verlof nodig hebben.“
André Dudzik is net weer terug op z’n Arnhemse kamer na een rit van 1400 kilometer naar zijn thuisland. Hij wil in Nederland blijven. Aanpassen, is voor hem geen probleem. „Boerenkool? Ja dat vind ik ook lekker."
© Gelderlander 2012, op dit artikel rust copyright.
