Een schoollokaal anno 1905 (Zuiderzeemuseum). Naast alle grote veranderingen in de afgelopen eeuw is het volgens Pierre Diederen nu tijd ouders te informeren over de bevoegdheid van de leraren. foto Lex van Lieshout/ANP
Als een school ervoor kiest een onervaren en onbevoegde leraar voor de klas te zetten, zouden de ouders dat moeten weten, vindt Pierre Diederen.
Sinds 1 september zijn in heel Nederland alle scholen weer begonnen – in het noorden en zuiden waren leraren en leerlingen alweer enige tijd aan de slag – en dat is een goed moment om ook de discussie over de kwaliteit van het onderwijs weer op te pakken. Er waren de afgelopen jaren niet alleen berichten over de belabberde kwaliteit van het onderwijs, ook de hoeveelheid onderwijs (het aantal lesuren) was in veler ogen ondermaats.
In het publieke debat over het onderwijs spelen vooral de besturen en de
vakbonden een rol. Het is daarbij opmerkelijk dat ouders zo weinig van zich
laten horen. Het lijkt ouders niet te lukken om als collectief op te komen
voor de belangen die zij hebben bij goed onderwijs.
Het gebrek aan
vakbekwaamheid van het onderwijsgevend personeel zou bijvoorbeeld kunnen
leiden tot grote ongerustheid bij ouders. De besturen hebben steen en been
geklaagd over de tekorten aan bevoegd personeel, maar wie de
onderwijsvacatures in kranten en op internet bekijkt zal zien dat er
nauwelijks vacatures zijn, ook niet voor Duits, natuurkunde en economie.
Blijkbaar lukt het de schoolbesturen toch om personeel te vinden.
Het is echter de vraag of al die nieuwe collega's genoeg kwaliteit in huis
hebben. Sinds de invoering van de Wet BIO (Beroepen in het Onderwijs) in
2004 zijn het immers de werkgevers zelf die uitmaken of een kandidaat
voldoende kwaliteiten en capaciteiten heeft om les te geven. Hoe kan ik als
ouder weten of de natuurkundeleraar van mijn dochter en de leraar Duits van
mijn zoon bekwaam zijn en voldoen aan de eisen die gesteld kunnen worden aan
onderwijsgevend personeel? Tot halverwege de jaren negentig controleerde de
onderwijsinspectie aan de hand van strenge regels of het personeel dat voor
de klas stond voldoende geschoold was. Een akte of een bevoegdheid was nodig
om les te geven en alleen na expliciete ontheffing door de inspectie kon in
individuele gevallen dispensatie worden verleend en mochten zogeheten
onbevoegden voor een beperkte periode les geven. Voorwaarde daarvoor was dat
de school kon aantonen dat er serieus gezocht werd naar een bevoegde docent.
Die strikte regelgeving voor de bevoegdheden heeft plaatsgemaakt voor een
diffuus systeem van beoordeling op competenties, waarbij de schooldirectie
inschat of de ervaring en de kwalificaties van individuen voldoende zijn om
les te geven. Evaluatiemomenten en leerlingenquêtes zijn in de plaats
gekomen van vakinhoudelijke scholing en diploma's. De mogelijkheid bestaat
dat besturen deze ontwikkeling gebruiken om onbevoegd en goedkoop personeel
aan te stellen.
Als ouders moeten we er maar op vertrouwen dat
schoolbesturen steeds het belang van onze kinderen voorop hebben staan.
Helaas is in het recente verleden gebleken dat de grote onderwijsbesturen
hun eigen strategische belangen hebben laten prevaleren boven het publieke
belang. Het dossier van de onderwijsleertijd is daarvan een goed voorbeeld.
De controle die de ouders in de medezeggenschapsraad kunnen hebben, blijkt
vaak een wassen neus te zijn. De formatieplannen van scholen kunnen alleen
worden doorgrond door specialisten, die daarbij worden ondersteund door de
expertise van de machtige besturenorganisaties.
In de tijd dat
bevoegde leraren moeilijk aan werk konden komen omdat er te veel leraren
waren, zagen de vakbonden er op toe dat scholen geen onbevoegd personeel in
dienst namen. De vakbonden beschermden daarmee hun leden die tijd en geld
hadden geïnvesteerd in een opleiding. Sinds de werkloosheid in onderwijsland
zo goed als verdwenen is, maken de vakbonden zich echter niet meer zo druk
over de aanstelling van onbevoegden.
Ouders hebben deze rol van de
vakbonden niet overgenomen, hoewel zij er groot belang bij hebben op te
komen voor voldoende bevoegdheid van de leraren die les geven aan hun
kinderen. De afhankelijke positie en de informatieachterstand van ouders
zorgt ervoor dat zij als geleding geen collectieve vuist kunnen maken om op
te komen voor de belangen van hun kinderen.
Het wordt hoog tijd
dat ouders geïnformeerd worden over de mate waarin de leraren op de scholen
van hun kinderen bevoegd zijn om les te geven. Als een school ervoor kiest
een onervaren en onbevoegde leraar voor de klas te zetten, zouden de ouders
dat moeten weten. Deinzen scholen massaal terug voor die kwetsbare
opstelling, dan moeten we weer naar een systeem waarin een onafhankelijke
inspectie controleert of een school aan wettelijke minimumeisen voldoet en
eventueel sancties oplegt als dat niet zo is.
Pierre Diederen
is leraar scheikunde en vader van vier schoolgaande kinderen.
© Gelderlander 2012, op dit artikel rust copyright.
Sorteer reacties
