Banken dienen fatsoenlijk te opereren, met speciale aandacht voor mens en omgeving. Ook moeten ze ernst maken met ethisch beleid. foto Koen Suyk/ANP
In 2007 was het huis te klein toen Zembla liet zien dat Nederlandse banken en pensioenfondsen investeerden in bedrijven die clusterbommen maken en wapens leveren aan dictatoriale regimes. Duizenden rekeninghouders stapten over naar banken die niet betrokken waren bij dergelijke praktijken. Ruim een jaar later kunnen we vaststellen dat zowel pensioenfondsen als banken gevoelig zijn gebleken voor de kritiek uit de samenleving.
De pensioenfondsen ABP en PGCM (nu: 'Zorg en Welzijn') en de banken ABN
AMRO, Fortis en Rabobank zeggen niet meer te zullen beleggen in producenten
van clusterbommen.
Inmiddels weten we dat banken met het spaargeld
van klanten veel meer schadelijke activiteiten financieren, vooral in
ontwikkelingslanden en opkomende markten. Zo hebben investeringen in de
olie-industrie in Nigeria tot onnoemelijk veel schade aan lokale
gemeenschappen en het milieu geleid. De voortdurende grootschalige
investeringen van banken in fossiele brandstoffen als olie en kolen dragen
bepaald niet bij aan de broodnodige vermindering van kooldioxide-uitstoot om
de klimaatverandering tegen te gaan.
Op grote schaal worden
arbeidsrechten geschonden, onder meer in de opkomende markt China. Door de
lobby van Europese en Nederlandse bedrijven werd in China een nieuwe
arbeidswet zo afgezwakt dat de belangrijkste verbeteringen voor de rechten
van – vooral tijdelijke – werknemers er werden uitgehaald.
Internationale bedrijven ontlopen in ontwikkelingslanden moedwillig zo'n 160
miljard dollar aan belasting. Dat is anderhalf keer meer dan het mondiale
budget voor ontwikkelingshulp en vier keer meer dan wat nodig is om de
VN-Millenniumdoelen voor halvering van de armoede te realiseren.
Inmiddels scheert ons financiële stelsel nu al maanden langs de rand van de
afgrond door een onverantwoordelijk beleid en een gebrek aan transparantie
van de banksector. De kredietverstrekking van banken is schimmig en
onnavolgbaar geworden, waardoor in toenemende mate financieel én
maatschappelijk onverantwoordelijke financiële transacties worden verricht
door banken. Aandeelhouders, maar vooral topbestuurders profiteerden hier
jarenlang van.
In reactie op de kredietcrisis willen sommigen niet
verder gaan dan de brand blussen: zorgen dat de situatie zo snel mogelijk
weer wordt zoals het was. Er gaan ook veel stemmen op die de crisis als hét
moment zien voor structurele veranderingen in het mondiale
financieel-economische systeem. Wij steunen die oproep.
De
banksector dient duurzaam, sociaal, maatschappelijk verantwoord te worden en
een bijdrage te leveren aan de oplossing van de grote problemen van onze
tijd (klimaatverandering, voedselcrisis, energiecrisis) in plaats van deze
te voeden. Kortom: banken dienen fatsoenlijk te opereren, met speciale
aandacht voor mens en omgeving, in plaats van de in recente jaren
gebruikelijke focus op bonussen en aandeelhouders. Wij zijn er van overtuigd
dat onderwerpen als mensenrechten, ontwikkeling en klimaatverandering niet
slechts luxeonderwerpen voor goede tijden zijn.
Met een ethisch
financieel beleid kunnen foute investeringen zoals in clustermunitie en
milieuverwoesting worden voorkomen. Er zijn mogelijkheden te over voor
fatsoenlijk bankbeleid. Het programma Tegenlicht kwam in oktober met
overtuigende mogelijkheden voor een economie die goeddeels draait op
zonne-energie. Duitsland is er al mee bezig en loopt ver voor op Nederland.
Investeer meer in technieken die de voedselproductie in met name
ontwikkelingslanden op verantwoorde wijze laat toenemen. Zorg dat
windmolenparken van de grond komen. Vergroot inspanningen voor
microkredieten in ontwikkelingslanden.
De consument heeft in
toenemende mate behoefte positie te kiezen en invloed uit te oefenen. Mensen
zijn terecht bezorgd of hun pensioen en spaargeld nog wel veilig zijn.
Steeds meer mensen willen inzicht in wat banken met hun geld doen. Daarom is
een fatsoenering van de financiële sector hard nodig. De meeste Nederlandse
banken hebben de afgelopen jaren al beleid ontwikkeld om duurzaamheid en
mensenrechten mee te wegen in hun financieringsbeslissingen. Er moet nog
veel meer gebeuren. Wij roepen banken op ernst te maken met ethisch beleid.
Tegelijk vragen we consumenten de druk op banken op te voeren om het niet
bij woorden te laten.
Farah Karimi is directeur
van ontwikkelingsorganisatie Oxfam Novib, één van de organisaties achter de
Eerlijke Bankwijzer, een internetsite waar consumenten kunnen zien hoe
banken volgens deze organisaties scoren op het terrein van onder meer
mensenrechten en milieu- en klimaatbeleid.
eerlijkebankwijzer.nl
© Gelderlander 2012, op dit artikel rust copyright.
Sorteer reacties
