De Amerikaanse president Barack Obama spreekt en beantwoordt vragen van bezoeker tijdens een 'town hall meeting' in Washington over de sociale gezondheidszorg. foto Alex Wong/EPA
Dat Obama politieke problemen zou ontmoeten was zeker. De hervorming van de ziektekostenverzekering dreigt zijn politiek van depolarisering te ontwrichten.
Tijdens de historische dagen rond Barack Obama's ambtsaanvaarding in januari
kon je al horen dat het ondanks zijn grote populariteit onvermijdelijk zou
zijn dat hij, eenmaal in het Witte Huis beland, bepaalde groepen Amerikanen
teleur zou gaan stellen. Verrassend is dat die teleurstelling zich inmiddels
heeft uitgestrekt tot het hele politieke spectrum: niet alleen bij rechts,
maar ook aan de linkerkant en in het midden.
Sinds een maand of
twee woedt er in de VS een kleine volksopstand over het voornemen van de
president om het Amerikaanse systeem van ziektekostenverzekeringen
ingrijpend te hervormen.
De oppositie kwam aanvankelijk vooral van
rechts. Congresleden die tijdens het zomerreces in hun kiesdistricten
zogeheten town hall meetings hielden (bijeenkomsten waar iedereen z'n zegje
kan doen over het beleid) werden geconfronteerd met luidkeelse protesten
tegen de Democratische plannen.
De Democraten beweren dat de
tegenstand georganiseerd is door verzekeringsmaatschappijen, die veel te
verliezen hebben bij een hervorming van het systeem, én door rechtse
activisten die Obama nooit als president zullen accepteren. In deze kringen
wordt hij enerzijds beschouwd als een soort Leninist, die de Amerikanen een
socialistisch systeem wil opleggen, en anderzijds als een nieuwe Hitler.
De activisten zijn de spreekbuis van een flinke randgroep ter rechterzijde van
het Amerikaanse politieke spectrum, die het beleid ziet als een
samenzwering, zich door Obama bedreigd voelt en bereid is zich te
verdedigen, desnoods met geweld.
Vandaar hun ophef over de
vermeende death panels: de door voormalig vicepresidentskandidate Sarah
Palin als schrikbeeld verzonnen commissies van medici die zouden moeten
beslissen over leven en dood, vooral voor ouderen. De rechtse media doen
niets om deze gevaarlijke hysterie te kalmeren, integendeel.
Er
waren echter ook oprecht bezorgde burgers onder de demonstranten, mensen die
vrezen dat een door de staat georganiseerde uitbreiding van het
verzekeringsstelsel de staatsschuld nog verder zal doen stijgen.
Bovendien brengt elke poging om de ziektekosten binnen de perken te houden,
onvermijdelijk afwegingen met zich mee over welke behandeling in bepaalde
situaties wel of niet de moeite waard zou zijn.
In reactie op het
verzet heeft Obama enkele van zijn standpunten aangepast, maar dat heeft hem
ook steun onder zijn eigen aanhangers gekost. Zij zijn kwaad dat Obama de
invoering van een 'staats-basispolis' die naast de particuliere polissen
aangeboden zou moeten worden, lijkt te heroverwegen. Een succesvol lijkend
wetsvoorstel is zo een stuk minder zeker geworden.
Obama kan
komende herfst dan ook een politieke nederlaag lijden, vergelijkbaar met de
mislukte poging van Bill en Hillary Clinton in 1993-'94 om alle Amerikanen
een betaalbare ziektekostenverzekering te bezorgen.
Het is nog niet
zo ver, en de politieke vaardigheden van Obama en zijn helpers zijn wel
eerder onderschat, maar de manier waarop het Witte Huis de zaken de
afgelopen maanden heeft aangepakt, geeft wel te denken. Te weinig eigen
initiatief en duidelijkheid; te veel vrijheid gegeven aan de Democraten in
het Congres; te laat op de campagne van rechts gereageerd.
In de
Amerikaanse politiek bestaat geen grotere uitdaging dan te proberen elke
Amerikaan medisch te verzekeren op een manier die noch de verzekerden, noch
hun werkgevers, noch de staat tot faillissement brengt.
President
Harry Truman probeerde het in de jaren '40 en faalde, Lyndon Johnson kreeg
het in de jaren '60 slechts voor ouderen en armen voor elkaar, en in de
jaren '90 volgde het debacle van Bill Clinton.
Intussen levert het
huidige systeem het minste waar voor het geld op in de gehele
geïndustrialiseerde wereld, is meer dan 10 procent van de bevolking voor
medische verzorging aangewezen op de Eerste Hulp, zijn tientallen miljoenen
Amerikanen onderverzekerd en kan vooral het midden- en kleinbedrijf zich
steeds moeilijker polissen voor werknemers veroorloven.
Vanaf 8
september komt het Congres weer bijeen. Het lijkt er steeds meer op dat de
presidentiële wens om de hervorming met Republikeinse steun aangenomen te
krijgen niet wordt vervuld. Maar afgezien daarvan, is het wel duidelijk dat
het met een van Obama's andere grote doelstellingen, namelijk depolarisatie,
voorlopig niets wordt. De Amerikaanse politiek blijft voorlopig net zo
gepolariseerd als zij de afgelopen twee decennia al was.
Ruud van Dijk is docent Nieuwste Geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam
© Gelderlander 2012, op dit artikel rust copyright.
Sorteer reacties
