Jemenitische soldaten tijdens een training afgelopen weekeinde. foto AP
Het ingrijpen door de VS in landen met een totaal andere cultuur pakt
telkens verkeerd uit. Daarom moet het Westen de Jemenieten zelf hun zaken
laten regelen. Jemen, gelegen aan de zuidkant van het Arabisch
Schiereiland, is in 1990 ontstaan uit het samengaan van Noord- en
Zuid-Jemen. Dat is geen gelukkige verbintenis geworden.
Het nieuwe land kampt met oude tegenstellingen tussen de samengevoegde delen
en wrijving tussen sji'ieten en soennieten. Bovendien is het land straatarm
en maar liefst tweederde deel van de ruim 23 miljoen inwoners is jonger dan
25 jaar. Jemen kwam geregeld in het nieuws vanwege ontvoeringen van
westerlingen, banditisme, conflicten en aanslagen die vanuit dit land werden
gepleegd. Het is kortom, een instabiel land. Jemen staat nu opnieuw in de
internationale belangstelling. Nogal wat gevangenen in Guantánamo komen uit
Jemen en een aantal vrijgelatenen heeft zich bij terugkeer (weer) bij Al
Qaeda aangesloten. De omstandigheden in Jemen stellen hen in staat nieuwe,
tegen het Westen gerichte terreurdaden te beramen. De Nigeriaan die met
explosieven in zijn onderbroek een vliegtuig voor de landing in Detroit
probeerde op te blazen, is daarvan een voorbeeld; hij werd in Jemen door Al
Qaeda opgeleid en van springstof voorzien.
President Obama bereikt
met zijn uitgestoken hand bij fanatieke moslims even weinig als Bush met
zijn vuist. Bijgevolg staakt Obama het terugsturen van gevangenen naar
Jemen, waardoor de beloofde sluiting van Guantánamo even illusoir wordt als
een fata morgana in de Jemenitische woestijn.
In de Verenigde
Staten zegt men al dat in Irak 'de oorlog van gisteren' wordt gevoerd, in
Afghanistan en Pakistan 'de oorlog van vandaag' en in Jemen 'de oorlog van
morgen'. De VS geven president Saleh van Jemen geld, leiden zijn leger en
politie op en steunen zijn troepen in gevechten tegen Al Qaeda en andere
tegenstanders van het regime. De Amerikanen gedragen zich ten opzichte van
landen als Egypte en Saoedi-Arabië precies zoals zij dat destijds deden met
het Iran onder de sjah. Die steun voedt de afkeer van de bevolking tegen hun
machthebbers, die zij zien als lakeien van de gehate Amerikanen. Geen wonder
dat Saleh zich aan een al te innige omhelzing van de Amerikanen probeert te
onttrekken. Het valt te vrezen dat Saleh ondanks de steun van het Westen of
misschien juist wel daardoor, verder in moeilijkheden komt, dat de opstand
tegen zijn regime aan kracht wint en er weer een mislukte staat bijkomt. Het
valt vervolgens niet uit te sluiten dat fundamentalisten met harde hand de
sharia invoeren en dat de bevolking, moe van de chaos en wetteloosheid, die
omarmt.
De Amerikanen zouden er wijs aan doen die weg dit keer niet
te volgen. Het ingrijpen in landen met een totaal andere cultuur blijkt keer
op keer verkeerd uit te pakken. De Jemenieten moeten hun zaken zelf regelen.
Fundamentalisten hebben, eenmaal aan de macht gekomen, evenmin een oplossing
voor de diepe armoede en exploderende bevolking.
Dat blijkt heden
ten dage in Iran, waar het krediet van de religieuze leiders na dertig jaar
op is. Maar hoe moet het dan met de terroristische dreiging die uitgaat van
Al Qaeda in Jemen? Die kan en moet bestreden worden met waakzaamheid in het
Westen. Helaas verslapt die waakzaamheid telkens, zoals de Amerikanen in het
geval van de Nigeriaanse terrorist beschaamd moesten vaststellen. Maar een
al dan niet mislukte aanslag schudt hen en ons weer wakker.
Onze
beveiliging is helaas niet waterdicht en er vallen slachtoffers. Maar bij
ingrijpen in de binnenlandse aangelegenheden van Irak, Afghanistan en Jemen
vallen er meer. Daarom liever geen herhaling van zetten die averechts
uitpakken.
A.J. van Vuren is generaal-majoor b.d.
