Het nieuwe jaar is begonnen met een kleine prijzenslag in de supermarkten.foto Stephanie Versteeg/GPD
Het nieuwe jaar is traditiegetrouw begonnen met stuntende supermarkten. Bij Albert Heijn krijg je twee zakken andijvie voor de prijs van één, C1000 stunt met speklappen en boerenkool en bij Jumbo koop je voor 3 euro een hele gegrilde kip.
Supermarkt- watchers voorspellen dat de prijzenoorlog in het voorjaar pas
echt (weer) losbarst. De Consumentenbond zal dan de vlag uithangen en het
Hosanna in den hoge aanheffen, maar laten we even kijken hoe terecht dat is.
Want net als bij een echte oorlog zijn er bij een prijzenoorlog niet alleen
winnaars, maar ook verliezers. Bijvoorbeeld de leveranciers van de andijvie,
speklappen en gegrilde kip: de boeren dus. Supermarkten hebben de laatste
jaren in de voedingsmiddelenindustrie enorm aan macht gewonnen. Doordat ze
steeds groter worden, kunnen ze steeds lagere inkoopprijzen bedingen bij
boeren en andere leveranciers. Die hebben meestal geen andere keuze dan het
hoofd te buigen, want wie een rendabel bedrijf wil voeren, doet er niet
verstandig aan om zijn grootste afnemer weg te jagen. Terwijl de samenleving
van de boeren verlangt dat ze investeren in een duurzame en diervriendelijke
bedrijfsvoering, worden ze aan het einde van de rit afgeknepen door de
supermarkten: ziehier het dilemma van de hedendaagse boer.
De
Amerikaan Robert Reich, minister van Werkgelegenheid onder president Bill
Clinton, schreef in 2007 een prachtig boek; ieder mens heeft twee zielen in
zijn borst, betoogde Reich in navolging van Goethes Faust. Als burger
streeft de mens het algemeen belang na, als consument kijkt hij alleen naar
zijn eigen belang. Zijn stelling was dat de democratie uiteindelijk door dit
'superkapitalisme' zal worden vermorzeld.
Een jaar na het
verschijnen van zijn boek brak in het land van Reich een financiële en
economische crisis uit, die spoedig de hele wereld zou treffen. Optimisten
voorspelden dat de crisis uiteindelijk een heilzame werking zou hebben. Nu
het diepste dal van de crisis achter ons ligt, moeten we vaststellen dat dat
ijdele hoop is geweest. De restauratie van de oude economie is in volle
gang, alle regeringen streven weer naar een zo hoog mogelijke economische
groei en de bankiers vechten voor het behoud van hun bonussen en
optieregelingen. Het gestunt met de andijvie en de gegrilde kip wijst er ook
niet op dat de Nederlandse supermarkten na de crisis meer werk gaan maken
van hun maatschappelijke verantwoordelijkheid. De laagste prijs blijft
tellen, verder niets. De onbenullige reactie van de Consumentenbond ('Zolang
de supermarkten elkaar beconcurreren is dat goed nieuws') slaat het laatste
sprankje hoop de grond in: in 2010 wordt het weer 'business as usual'.
René van der Lee is opinieredacteur
© Gelderlander 2012, op dit artikel rust copyright.
Sorteer reacties
