Kind tijdens de zwangerschap.
Jaarlijks kampen meer dan 20.000 vrouwen tijdens hun zwangerschap met
serieuze psychische klachten. Voor hen geen roze wolk. Terwijl de
zwangerschapshormonen door hun lijf gieren, worden ze depressief, droevig of
angstig. „Ik dacht letterlijk gek te worden.”
Zie ook:
In het holst van de nacht rijdt Monique, 8 maanden zwanger, in paniek naar het ziekenhuis. "Het moet eruit", roept ze tussen de tranen door en wijst op haar buik. "Het kind moet er nu uit!" Het is een laatste schreeuw om hulp.
Behalve haar man heeft niemand haar angstaanvallen en slapeloze maanden
serieus genomen.
De vrouw – eind dertig – wordt opgenomen, een
psychiater onderzoekt haar en schrijft slaapmiddelen voor. Het is kiezen
tussen twee kwaden. De medicijnen zijn niet zonder meer aan te raden voor
het ongeboren kind, maar zó kan de moeder niet verder. "Als je
heel lang niet slaapt, kunnen er rare dingen met je gebeuren", zegt de
psychiater. Ze zou psychotisch kunnen worden. Ruim zes maanden eerder maakt
haar vreugde zwanger te zijn plaats voor een opgejaagd gevoel. Waar andere
aanstaande moeders kampen met misselijkheid of vermoeidheid, voelt Monique
voortdurend hormoongolven door haar lijf gieren. "Van m'n tenen naar
m'n kruin en terug. Het was alsof ik voortdurend werd voortgestuwd. Ik moest
doorgaan, maar was doodop. Als ik eindelijk insliep, schrok ik altijd wakker
in totale paniek. Ik dacht letterlijk gek te worden. Daar was ik zo bang
voor, ik was mezelf niet."
Haar huisarts ziet dat het mis is,
maar denkt dat de klachten na de eerste drie maanden overgaan. De
verloskundige oordeelt dat ze rust nodig heeft en haar werk moet staken.
Maar na de eerste drie maanden zijn de klachten niet weg. De angstaanvallen
gaan gepaard met huilbuien. Soms maakt ze haar man midden in de nacht
wakker. Met praten probeert hij haar kalm te krijgen. Telkens wisselende
assistenten van de verloskundige praktijk opperen dat iedereen weleens niet
slaapt. "Dat stadium was ik toen allang voorbij. Ik hield het niet meer
en wist ook dat wat ik doormaakte niet normaal was."
Monique
is niet de enige die radeloos werd van nare gedachten tijdens de
zwangerschap. Meer dan één op de tien zwangeren heeft psychische klachten,
zo blijkt uit wetenschappelijke studies. Rond de 12 procent maakt tijdens de
zwangerschap in meer of mindere mate een depressieve episode mee. Hoeveel
zwangeren daadwerkelijk lijden aan een angststoornis, is minder goed
onderzocht.
Voor veel verloskundigen is het makkelijker een
stuitligging te ontdekken dan een depressie, constateert verloskundige
Hennie Wijnen, die gepromoveerd is op depressies en schildklierwerking. "
Je moet leren er gericht op door te vragen. Vrouwen beginnen er niet snel zelf
over. Of ze staan al bij de deur en zeggen dan pas dat ze de laatste tijd zo
slecht slapen."
Klachten bij een normale zwangerschap, zoals
vermoeidheid, energieverlies, slaap- en eetproblemen en zorgen over het
kind, kunnen ook duiden op psychische problemen. Daardoor zijn veel vrouwen
en sommige hulpverleners geneigd de klachten toe te schrijven aan de
zwangerschap en de bevalling. Wijnen: "Met clichés als 'het hoort
erbij' en 'maak je niet druk' ben je als zwangere terug bij af. Bovendien is
het heel eenzaam als een serieus probleem wordt ontkend, terwijl je hulp
nodig hebt."
Klachten moeten erkend worden, vindt Mijke van
den Berg, psychiater van het Rotterdamse Erasmus MC en coördinator van de
dagbehandeling voor zwangeren met psychiatrische problemen. Vrouwen moeten
weten dat je tijdens de zwangerschap somber, angstig en depressief kunt zijn
en dat behandeling mogelijk is. "Zwangerschap en het krijgen van een
kind beschermen je niet tegen psychische stoornissen." Angstige of
depressieve zwangeren voelen zich geïsoleerd. "Ze kaarten hun
problemen aan, maar familie, vrienden of collega's geven vaak alleen
pseudo-oplossingen." In de dagbehandeling, in een groep met lotgenoten,
leren ze van hun hart geen moordkuil te maken. "Als ze zich rot voelen,
is dat gewoon zo. Het is op dat moment echt niet leuk voor ze om zwanger te
zijn."
Veel depressieve vrouwen voelen niets bij het kind in
hun buik, zijn elk gevoel kwijt. Een enkeling denkt dat de foetus schuldig
is aan de sombere gevoelens. Monique kreeg te horen dat ze allergisch was
voor het zwangerschapshormoon. Hoewel het voor de hand ligt te denken dat de
opspelende hormonen de klachten veroorzaken, is dat nog nooit aangetoond,
aldus de psychiater.
Psychische problemen worden, ook tijdens de
zwangerschap, veroorzaakt door meerdere factoren: erfelijke aanleg,
persoonlijkheid en sociale en economische zorgen. Mogelijk is er verband
tussen de versterkte aanmaak van het stresshormoon, de cortisonspiegels, en
de toegenomen angst en depressiviteit in het derde trimester van de
zwangerschap.
Tijdens de intake bij de zwangerschap komen ook de
medicijnen die de vrouwen slikken aan de orde. De combinatie
medicatie-ongeboren kind was lang omstreden. Geneesmiddelen kunnen via de
placenta en later via de moedermelk bij het kind belanden. "Bij elke
vrouw moet worden gekeken of er gestart moet worden met medicatie en wat de
risico's zijn", zegt Van den Berg. Maar vrouwen niets voorschrijven, is
ook niet altijd verstandig. Bij een depressie maakt een moeder
'depressiehormonen' aan, die ook in het kind terechtkomen. Die kinderen
huilen soms iets meer en zitten minder lekker in hun vel.
Enorme
stress of angst tijdens de zwangerschap heeft ook invloed op het gedrag van
het kind, blijkt uit onderzoek. De kinderen hebben iets meer kans op
gedragsproblemen. De wetenschap staat op dit gebied nog in de
kinderschoenen, bevestigen alle betrokkenen.
Verloskundigen moeten
vooral leren vrouwen met psychische klachten sneller op te merken, benadrukt
Van den Berg. "Daar valt winst te halen." Artsen hebben Monique
aangeraden nooit meer zwanger te worden. Van den Berg: "Jammer dat
dokters ongefundeerde adviezen geven. Dit zou ik nooit tegen een patiënt
zeggen."
Monique zal haar laatste zwangerschap in ieder geval
nooit vergeten: "Ik hoop van harte dat mijn dochter niets aan mijn
stress overhoudt. De echoscopist zei dat ze er destijds als foetus rustig
bijlag. Daar hou ik me aan vast."
Sorteer reacties
