Foto ANP
Agent Leen Goor liep tijdens de jaarwisseling tegen een vuist op en zit nog steeds thuis - met flink lichamelijk letsel, maar onverschrokken. Is de agressie tegen hulpverleners nog te stuiten? De sfeer is redelijk grimmig op de plek waar Leen Goor met zijn manschappen patrouilleert.
Leen Goor herinnert zich nog precies wat er allemaal voorafging aan het moment waarop die vuist in zijn gezicht werd geplant. Hoe hij in de laatste politieauto zat toen hij zag dat een man een jerrycan benzine over het openbaar groen uitgoot en hoe hij de brandstof in de hens stak. "De vlammen waren drie, vier meter hoog."
De situatie waar Leen Goor in terecht kwam, staat niet op zichzelf. Alleen al dit jaar telt vele incidenten. In Almere wordt in januari een buschauffeur beroofd door een overvaller met een mes. In Uden moeten ambulancebroeders vluchten voor een groep belagers. In Apeldoorn, Utrecht en Tilburg lopen buschauffeurs klappen op van boze klanten. Ambulancepersoneel in Groningen krijgt te maken met scheldende en schoppende omstanders omdat de hulp te lang op zich zou hebben laten wachten. Brandweerlieden in Zaandam die een brandend winkelcentrum proberen te redden, worden bespuugd en bekogeld door jongeren.
Volgens sociaal- en cultuurpsycholoog Cor van Halen van de Radboud Universiteit in Nijmegen, die onderzoek doet naar de invloed van de individualisering op ons gedrag, is een cultuuromslag nodig die respect voor overheidsdienaren weer vanzelfsprekend maakt. "Sinds we ons zijn gaan afzetten tegen de verstikkende normen van de jaren vijftig is het bevoegd gezag softer geworden. Dat stelt hoge eisen aan burgers. Die moeten dan uit zichzelf grenzen kennen. Tegenwoordig willen we onze emoties onmiddellijk uiten. Dan zie je groepen jongeren – overigens nog steeds een minderheid – die de straat opeisen."
"Dit kan écht niet", roept Leen als hij tijdens de nieuwjaarsnacht de brandstichter aan het werk ziet. Hij springt uit de auto en grijpt de man in z'n kraag. Die rukt zich los en verdwijnt een smal gangetje in. "Daar stond hij op een van de laagste treden van een trap, toen ik zijn jas weer kon grijpen. Voor ik het wist, maaide hij z'n rechtervuist achteruit – zoals tennissers een backhand maken – en ramde mij tegen m'n bovenkaak."
Leen trekt zijn aanvaller tegen de trap omlaag en gaat over hem heen hangen om hem in bedwang te houden. Inmiddels wordt hij ook belaagd door familie van de agressieveling. Hij wordt ontzet door zijn inmiddels teruggekeerde collega's.
"Tot op dat moment was er geen tijd om kwaad te zijn", zegt Leen. "Maar toen ik die kerel overeind trok, vroeg hij: 'gaat het een beetje, maat, want ik heb behoorlijk veel pijn aan m'n hand'. Dat was het moment waarop ik kwaad werd en dacht: 'vuile zak, wat denk je dat je bij mij hebt aangericht?'"
Dat blijkt nogal wat te zijn. Vier voortanden kwijt, een nekspier die bij de aanhechting met de schedel beschadigd is geraakt, een lichte hersenschudding.
De groepschef van de politie in Ede werkt inmiddels drie ochtenden per week. Meer lukt niet. Hij loopt de deur plat bij de fysiotherapeut en de tandarts, moet medicijnen slikken en heeft dankzij de hersenschudding last van concentratieproblemen.
In de laatste anderhalf jaar hebben hulpverleners 18.000 keer melding gemaakt van geweld: gemiddeld 1.000 keer per maand. De verontwaardiging is groot; het geduld van de samenleving lijkt op. De overheid neemt inmiddels maatregel op maatregel. Preventief, maar ook repressief: het lik-op-stukbeleid was nooit zo populair als nu.
Cor van Halen is blij te zien dat de overheid nu zegt: tot hier en niet verder. "De mentaliteit moet zijn: niet alles dat kan, mag ook. Je moet de grenzen van andere mensen respecteren." Tegelijkertijd is de cultuurpsycholoog van mening dat de overheid op straat het gezag moet terugwinnen. "Door duidelijk zichtbaar aanwezig te zijn – dus met veel blauw."
Met die laatste opmerking is Leen Goor het niet eens. "Als je vanwege een kleine groep raddraaiers een heel gebied blauw verft, geef je juist het signaal dat het er niet meer veilig is. De politie moet gewoon zijn werk doen en optreden als dat nodig is. Ja, ik ook. Het was de meest verwoestende vorm van geweld die ik in ruim dertig jaar politie heb meegemaakt, maar ik laat me niet uit het veld slaan."
© Gelderlander 2012, op dit artikel rust copyright.
