Nierpatiënte Ada van Rhenen wordt aangesloten voor nachtdialyse. foto Herman Stöver
Meer vrijheid, minder medicijnen, een betere conditie en misschien wel een langer leven. Daarvoor pakken zo’n tweehonderd nierpatiënten graag hun pyjama en tandenborstel om de nacht door te brengen aan een machine in een dialysecentrum.
'Dialysepatiënten maken het slecht. Ieder jaar overlijdt een op de
vijf, dus we doen iets niet goed.' Dat zegt internist-nefroloog Chris Hagen.
Daarom bieden steeds meer ziekenhuizen en dialysecentra in Nederland ook
nachtdialyse aan. In plaats van drie keer per week drie of vier uur overdag
dialyseren, kunnen nierpatiënten in deze centra drie of vier nachten per
week slapen terwijl ze zeven uur lang gedialyseerd worden. "We zijn op
zoek naar andere, betere behandelmethoden. Een daarvan zou nachtdialyse
kunnen zijn."
Hagen zegt het voorzichtig want wetenschappelijk
betrouwbaar bewijs is nog niet geleverd. Er is alleen onderzoek naar de
verschillen tussen nacht- en dagdialyse gedaan in Turkije. Hieruit blijkt
dat nierpatiënten met nachtdialyse een beduidend hogere overlevingskans
hebben dan patiënten die korter dialyseren overdag.
Hagen is
verbonden aan het Meander Medisch Centrum in Amersfoort waar in 2004 de
eerste proef met nachtelijk dialyseren werd gehouden. Inmiddels is 's nachts
dialyseren mogelijk in tien tot vijftien van de 62 dialysecentra in
Nederland.
Het is bijna elf uur 's avonds. Op de dialysezaal in
ziekenhuis Gelderse Vallei in Ede maken zes nierpatiënten zich klaar voor de
nacht. Dialyseverpleegkundige Nicolien ten Holten heeft net Chantal van den
Dries (21) aangesloten. Chantal heeft twee keer een donornier gehad; de
eerste heeft het ruim acht jaar volgehouden en de tweede is binnen vier
weken afgestoten. "Met een donornier leef je een heel ander leven,
zonder beperkingen. In juli sta ik weer drie jaar op de wachtlijst en wordt
de kans groter dat ik snel een nier krijg. Tot die tijd is Chantal
aangewezen op dialyse. "Dat ik 's nachts kan dialyseren is al een grote
verbetering. Ik kan nu bijna hele dagen werken."
Dialyse is
levensreddend maar blijft een povere vervanging van een echte nier, vertelt
nefroloog Hagen. "We halen met dialyse maar twintig procent van de
werking van een gezonde nier."
In Nederland wachten ruim
negenhonderd mensen op een donornier. Chantal is een van de nierpatiënten
die voor transplantatie in aanmerking komen omdat ze jong en relatief gezond
is. Veel nierpatiënten hebben meer ziektes of zijn al op leeftijd, waardoor
ze niet of minder snel in aanmerking komen voor een donornier. Hoewel er
geen strikte leeftijdsgrens bestaat, staan op de wachtlijst maar weinig
nierpatiënten die ouder zijn dan zeventig.
Tegenover Chantal
ligt Ada van Rhenen (78). Zij zal de rest van haar leven moeten dialyseren.
Sinds 2006 dialyseert Ada 's nachts. "Het bevalt me uitstekend. Toen ik
overdag spoelde, slikte ik zeventien pillen op een dag, nu nog maar drie of
vier. En ik voel me een stuk beter."
Dialyse haalt niet
alleen afvalstoffen uit het lichaam, maar ook overtollig vocht. Hoe sneller
dat gebeurt, hoe meer last patiënten er doorgaans van hebben. Bij patiënten
die overdag dialyseren ligt de dialysesnelheid bijna twee keer zo hoog als
bij patiënten die dat 's nachts doen. "Door langer en langzamer te
dialyseren worden er ook meer afvalstoffen uit het bloed gehaald en beperk
je al te grote schommelingen in vocht en bloedwaardes. Mensen die 's nachts
dialyseren, voelen zich vaak een stuk beter", zegt Chris Hagen.
Dat geldt zeker voor Albert van Eck (45). Zijn nieren hielden er vijf jaar
geleden plotseling mee op. Omdat Van Eck een nachtbraker is, heeft de
voormalige projectmanager bij een installatiebedrijf en hobbyduiker een
aparte kamer op de Edese dialyseafdeling. "Ik vind kwaliteit van leven
het allerbelangrijkste en dat geeft nachtdialyse me. Ik ben weer baas over
mijn eigen tijd en heb veel meer energie. Ik duik zelfs nog, hoewel de
meeste artsen dat afraden."
Albert maakt andere keuzes dan
doorsnee dialysepatiënten. Voor hem is leven, en vooral een sociaal leven,
het allerbelangrijkste. Twee avonden per week drinkt hij met vrienden zonder
op zijn vochtinname te letten. "En nooit een kater", lacht Albert
terwijl hij op de dialysemachine klopt. "Deze jongen filtert alle
alcohol eruit."
Het is middernacht geworden. Terwijl op
Alberts kamer de televisie nog aanstaat, is de zaal naast hem in diepe rust
gedompeld. Het schijnsel van zes groene lampjes laat zien dat de dialyse in
volle gang is.
Op de ontbijttafel staan de eitjes voor het
gezamenlijke ontbijt al klaar. Vijf eitjes, want Albert ontbijt niet.
© Gelderlander 2012, op dit artikel rust copyright.
