Alles draait om de patiënt bij Planetree

Archieffoto. Foto: Maasziekenhuis.

Familiekeukens, huiskamers, vrijwilligers die muziek maken en koekjes bakken, vaste vloerbedekking, bezoek van huisdieren, open bezoektijden en verpleegkundigen die massages geven. Het zijn maar een paar van de dingen die een Planetree-ziekenhuis anders maken. Bij de ingang van het Amerikaanse Griffin Hospital in de Amerikaanse staat Connecticut staan vrijwilligers die auto's van patiënten en bezoekers parkeren, terwijl andere vrijwilligers het bezoek begeleiden naar de afdeling. Hier zijn geen looproutes uitgestippeld; ook ontbreken bordjes met afdelingsnummers. De vloeren zijn bedekt met dempend tapijt, de wanden met zachtaardige schilderijen en de geur van verse koekjes drijft door de gangen. Het lijkt een vijfsterrenhotel, maar is een ziekenhuis.

De baklucht komt uit familiekeukens die verspreid liggen tussen patiëntenkamers. Aan een grote eettafel kan de hele familie een zelfgekookte maaltijd eten, samen, net als thuis. Minstens zo huiselijk zijn de woonkamers: met speelgoed voor kinderen, planten, een aquarium, een breedbeeldtelevisie en grote ramen.

"Waar wil je het liefst zijn als je ziek bent?" vraagt Susan Frampton, voorzitter van Planetree. "Thuis met je familie. Daarom willen we het beste van thuis en het beste van een ziekenhuis samenbrengen. Zorgverleners hebben altijd bepaald wat voor zorg een patiënt krijgt, maar dat is niet altijd waar de patiënt behoefte aan heeft. Het systeem was erop gericht patiënten hun zeggenschap af te nemen. Planetree wil die zeggenschap terugbrengen bij de patiënt."

Een patiënt die wil meebeslissen moet goed op de hoogte zijn. Daarom heeft het Griffin Hospital verscheidene gespecialiseerde medische bibliotheken in huis met de grootste verzameling medische literatuur in de VS voor consumenten.

Natuurlijk zijn er ook artsen en verpleegkundigen in het ziekenhuis. Ze zitten alleen niet weggestopt in verpleegposten of op hun kantoor. In een grote centrale ruimte doen artsen hun werk, altijd bereikbaar voor patiënten en familie. Verpleegkundigen hebben een werkplek bij de ingang van patiëntenkamers. "Vanuit je bed kun je de verpleegkundige zien. Dat blijkt heel geruststellend te werken, want onze patiënten drukken bijna nooit op het knopje voor hulp", zegt Frampton tijdens een rondleiding door het Griffin-ziekenhuis.

De intensive care-afdeling bestaat uit eenpersoonskamers, met aan weerszijden een brede gang. Eén gang is voor de medische staf, de andere voor familie en vrienden. Die hebben in hun gang een zitje, een balkon en zelfs een doucheruimte omdat ze vaak dagen in het ziekenhuis blijven. Frampton: "Eenpersoonskamers zie je weinig op intensive care-afdelingen, maar het is veel prettiger voor de patiënt. Bovendien beperk je zo het risico op besmetting of infectie."

De vloeren in het ziekenhuis zijn bekleed met tapijt. "Er is zoveel activiteit dat dit op een harde vloer veel lawaai zou maken. De meeste ziekenhuizen kiezen voor harde vloeren omdat dat hygiënischer zou zijn, maar uit onderzoek blijkt dat ziekteverwekkers in de lucht blijven hangen bij een harde ondergrond. Tapijt absorbeert niet alleen geluid, maar ook bacillen en virussen", legt Frampton uit.

Het Griffin was een van de eerste ziekenhuizen die de Planetree-filosofie adopteerden en is sinds 1994 volledig gecertificeerd. Het ziekenhuis heeft 160 bedden en huisvest ook het hoofdkantoor van de Planetree-stichting, zodat belangstellenden de dagelijkse praktijk van het zorgconcept kunnen zien.

Griffin heeft een tevredenheidsscore onder patiënten van 98 procent, en dat is al jaren zo. Voordat het ziekenhuis Planetree invoerde, was dat 83 procent.

" Ook in klinisch opzicht doen we het heel goed", zegt Susan Frampton. " We zitten bovenin de top-100 van alle ruim vierduizend Amerikaanse ziekenhuizen met de kwaliteit en effectiviteit van medische zorg." Personeel werkt ook graag in het Griffin, zo blijkt. Het ziekenhuis is volgens Fortune Magazine al vele jaren een van de honderd beste bedrijven in Amerika om voor te werken.

Dat succes komt volgens Frampton doordat het organisatiemodel is ontwikkeld op basis van wat de patiënt wil. Die wil meer toegang tot informatie, meebeslissen over zijn behandeling, een prettige, helende omgeving, onbeperkt bezoek en de mogelijkheid om gebruik te maken van aanvullende therapieën.

Susan Frampton is medisch antropoloog, gespecialiseerd in cultuurveranderingen in de gezondheidszorg.

"Ziekenhuizen zijn complexe organisaties die niet gemakkelijk veranderen. Wij helpen ze bij het luisteren naar hun patiënten en medewerkers. Die vertellen precies wat er moet gebeuren" . Frampton stelt samen met de Nederlandse Planetree-beweging criteria op voor accreditatie van instellingen in Nederland. "We maken daarbij gebruik van zoveel mogelijk bestaande certificeringen. Ook houden we in onze richtlijnen rekening met de Nederlandse cultuur. Een opvallend verschil is dat bij jullie artsen op een voetstuk staan en daar nog niet vanaf willen. Maar op een gegeven moment, in deze of de volgende generatie, pikt niemand dat meer."

In de VS is de gezondheidszorg al langer op een commerciële leest geschoeid; medici zijn noodgedwongen van hun voetstuk gekomen omdat patiënten naar een ander gaan als het ze niet bevalt, vertelt Frampton.

Door commercialisering van de zorg is de kostprijs van een behandeling van belang geworden. Zorgverzekeraars kopen zorg het liefst zo goedkoop mogelijk in.

Ondanks alle extra's is zorg in een Planetree-instelling vaak goedkoper dan in andere instellingen. Frampton: " Het is geen kwestie van de portemonnee trekken. Vriendelijkheid is gratis en groene verf kost net zoveel als witte. Uit vergelijkend onderzoek blijkt dat patiënten in een Planetree-omgeving sneller beter worden, eerder naar huis kunnen en minder kosten. We weten niet precies waarom dat zo is. Misschien omdat patiënten meer betrokken zijn bij hun genezingsproces en beter weten wat er met ze aan de hand is. Misschien speelt ook mee dat familie vanaf het begin betrokken is bij de behandeling en daardoor meer ondersteunend is. Misschien werkt aandacht soms beter dan een medische ingreep en worden daarom minder ingrepen uitgevoerd. We weten alleen dát het zo werkt, niet waarom."

Duidelijk is dat een ziekenhuis niet van de ene op de andere dag Planetree wordt. "Planetree moet groeien en kan niet van bovenaf worden opgelegd. We beginnen altijd bij het personeel, want we weten dat werknemers die het naar hun zin hebben en hun werk als zinvol ervaren voor gelukkige patiënten zorgen. Er is veel scholing, we vragen naar behoeften en suggesties voor verbeteringen. We geven werknemers de tijd om na te denken over hun motivatie. Waarom kozen ze ooit voor de zorg? Wat waren hun idealen? En wat is daar nog van over? We vragen hoe ze zouden willen omgaan met patiënten in een ideale wereld, wat we moeten veranderen in het ziekenhuis zodat ze die zorg ook echt kunnen bieden."

Die veranderingen blijken in veel gevallen haalbaar als automatismen worden doorbroken.

Frampton: "Voor veel verpleegkundigen is interactie met de patiënt een belangrijke drijfveer. Toch zitten ze bij iedere ploegwisseling een half uur tot een uur in een kamertje informatie over te dragen aan de nieuwe ploeg, onvindbaar voor patiënten en familie. In het Planetree-model zeggen we; doe die overdracht gewoon aan het bed, met de patiënt. Wie heeft er het meeste belang bij die informatie? Juist, de patiënt. Bovendien is het een extra check of de patiënt inderdaad dat ene onderzoek heeft gehad, of er bloed is afgenomen of dat hij zijn medicijnen heeft gehad. Sommige oplossingen liggen zo voor de hand dat niemand ze meer ziet."

Reageren

Naam: E-mail: Reactie:

Reacties van bezoekers op artikelen op deze site zijn meer dan welkom.

Echter: reacties die kwetsend, onnodig grof of beledigend zijn worden niet

geplaatst.

Klik voor de uitgebreide versie van de spelregels