Volledig scherm
© Theo Kock

Resten houten kasteel vertellen verhaal van duizend jaar oud

KEPPEL - Landgoed Keppel wil de resten van het ruim duizend jaar oude mottekasteel Barlham weer zichtbaar maken. „Om het verhaal aan de gemeenschap te vertellen.”

Je zou er zo aan voorbij lopen. Een met struiken begroeide heuvel, een ronde sloot, een open veldje met een vervallen kapschuur. Het zou bij elke boerderij kunnen zijn. Maar het is hier, aan de Barlhammerweg, ten westen van Doetinchem. En het is hier niet toevallig.

Rentmeester
We lopen met Willem baron van Lynden en zijn verre neef Frans van Lynden, rentmeester van landgoed Keppel, over het terrein, pal naast boerderij Barlham. En als je het weet, kun je het hele plaatje zo uittekenen.

Woontoren
Op die ronde heuvel stond de woontoren. Die sloot was de gracht, het hoger gelegen veldje met de kapschuur de voorburcht. Hier heeft het mottekasteel Barlham gestaan. Een mottekasteel was een houten burcht, de voorloper van de stenen kastelen (zie kader). Kasteel Barl ham dateert waarschijnlijk uit de vroege tiende eeuw.

Geschiedenis
Rond 1200 werd de houten burcht vervangen door een stenen exemplaar. Verder is de geschiedenis van de plek grotendeels in nevelen gehuld. Er is een tekening uit 1743 van een vakwerkboerderij met een poortgebouw en een brug over een gracht.

Kasteel
Rond 1800 - de gebouwen waren toen al afgebroken - kwam de grond in handen van Frederik Willem Floris van Pallandt, heer van kasteel Keppel. Dat kasteel, en de motte, zijn nu in handen van de Pallandt van Keppel Stichting van de familie Van Lynden.

(Tekst gaat onder de foto verder. Ziet u geen foto of tekst, klik dan hier voor de rest van het verhaal)

Willem baron van Lynden gefotografeerd vanaf de motteheuvel. Links een deel van de gracht, op de achtergrond (met kapschuur) de plek waar de voorburcht was. Foto: Theo Kock

Zichtbaar
De stichting gaat de resten van de motte Barlham weer zichtbaar maken. „Een aantal grote bomen is inmiddels verwijderd”, vertelt Willem van Lynden (73). „De bedoeling is om de struiken van de motteheuvel te verwijderen en daar gras te laten groeien. De kapschuur wordt afgebroken. De grachten willen we uitgraven voor zover ze verland zijn en helemaal opnieuw graven waar ze verdwenen zijn. Vanuit de Wehlse Broeklanden (een naastgelegen natuur- en recreatiegebied in wording, MP) komt een wandelpad naar de dijk van de Oude IJssel, die hier vlak langs stroomt. Op de dijk komt een informatiebord, met rechtstreeks zicht op de motte.”

In verband met de privacy van de bewoners van het boerenbedrijf zal de motte niet vrij toegankelijk zijn. Van Lynden: „Maar excursies onder begeleiding zijn goed mogelijk.”

Een archeologisch onderzoek moet binnenkort uitwijzen waar het nieuw uit te graven deel van de gracht precies gelopen heeft.

Verleden tijd
Wat hebben de Van Lyndens zelf met de eeuwenoude motte?
Willem van Lynden: „Aan de ene kant niks. Het is allemaal verleden tijd. Aan de andere kant is het ook wel fascinerend dat hier honderden jaren geleden mensen hebben gelopen.”

Frans van Lynden: „We hebben alleen met zo ontzettend veel regels te maken. De motte is een archeologisch rijksmonument. Dat betekent dat we te maken hebben met de gemeente Doetinchem en met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Waar je dan allemaal niet aan moet voldoen!”

Willem: „De kapschuur staat bijvoorbeeld op betonnen poeren (steunblokken, MP). Die mogen alleen rechtstandig verwijderd worden. Als we ze omtrekken kunnen we misschien een archeologische rest beschadigen. Dus komt er een speciaal bedrijf met een hijskraan om ze rechtop uit de grond te trekken. Het kost allemaal extra tijd en geld. En het hele project gaat niks opleveren.”

Waarom doen jullie het dan toch?
Frans: „Uit verantwoordelijkheid naar de samenleving. We willen het verhaal van de geschiedenis van de streek vertellen.”

Volledig scherm
Willem baron van Lynden. © Theo Kock
Volledig scherm
Willem baron van Lynden gefotografeerd vanaf de motteheuvel. Links een deel van de gracht, op de achtergrond (met kapschuur) de plek waar de voorburcht was. © Theo Kock
Volledig scherm
Een maquette van een mottekasteel, in dit geval de motte Montferland. © Wouter Borre

Achterhoek