Volledig scherm
Ambulancepersoneel in actie na het ongeluk met dodelijke afloop in Nijmegen. © GinoPress

Schaamteloos filmen of helpen; wat doe jij bij een ongeluk?

NIJMEGEN - Een dodelijk motorongeluk zaterdag in Nijmegen. De ene mens ging helpen, de ander filmen. Hoe kan dat? 

Boos waren ze bij de politie, zaterdag in Nijmegen. Terwijl een 45-jarige man stervende was op de stoep aan de Meijhorst, nadat hij met hoge snelheid tegen een lantaarnpaal was gebotst, hinderden omstanders de hulpverleners.

Ouders 
Ze stonden dicht om het slachtoffer heen en enkelen filmden zelfs de Nijmegenaar. „Dit was echt uitzonderlijk”, blikt de operationeel coördinator van dienst van de politie terug. Hij was niet zelf aanwezig, maar zijn collega's waren 'pisnijdig'. Extra agenten waren nodig om omstanders op afstand te krijgen. Niet alleen pubers, maar ook ouders met kinderen.

Schoolplein
Het filmen en foto's maken begon al direct na de klap. Buurtbewoonster Carla Jansen zag al snel drie kinderen van een jaar of 10, 12 met hun mobieltje omhoog staan. „Ik heb ze weggestuurd.” Dat er veel kinderen en ouders op het ongeluk afkwamen is niet raar. Het was zonnig weer, zowel het nabijgelegen schoolplein als de speeltuin ernaast werden druk bezocht.

In beeld
Veel mensen wisten niet goed wat te doen. Een buurtbewoner die 112 had gebeld, kreeg het dringende advies niet de helm van het slachtoffer af te halen. Hij hurkte bij de motorrijder neer, voelde zijn pols, probeerde hem bij zijn positieven te krijgen. „Reanimeren leek mij kansloos. Toen de verpleegkundige als eerste arriveerde, ben ik opgestaan. Een filmende vrouw zei toen dat ik in haar beeld stond.”

Reanimeren 
Op dat moment kwamen Severina Demiri (23) en Crystal Leliëndal (20) langs. Ze kennen elkaar niet, maar zijn allebei werkzaam in de zorg en opgeleid om te reanimeren, maar ze hadden het nog nooit in de praktijk gebracht. De een was op weg naar haar werk, de ander naar een feestje. Toen ze het slachtoffer op de grond zagen liggen ging bij beide vrouwen de knop om: ik moet wat doen. Dat anderen niets deden? „Niet iedereen weet wat hij moet doen in zo'n geval.”

Flow
Met behulp van de verpleegkundige - een ambulance volgde pas later - hebben ze om beurten geprobeerd het hart weer aan de praat te krijgen. Zeker twintig minuten zijn ze bezig geweest, schatten ze. Een andere voorbijganger hield een infuus omhoog, weer een ander had het slachtoffer op zijn rug gelegd. De vrouwen hebben niets van de omstanders gemerkt. „We zaten in een flow.” Zelf zouden ze nooit een mens in die situatie filmen, maar ze kijken er niet raar van op dat anderen het doen. „Dit is de tijd van sociale media, van alles willen delen. Om te laten zien: dit heb ik meegemaakt”, zegt Demiri. Leliëndal knikt. „Misschien hadden ze niet door wat er aan de hand was.”

Narcistischer 
De Nijmeegse klinisch psycholoog Jan Derksen kijk er niet van op. „De afgelopen decennia zijn we narcistischer geworden, assertiever. Mensen zijn ontremd en schaamteloos. De technologie heeft nog geen normen en waarden waardoor mensen die wat impulsiever zijn, vooral doen en niet nadenken. Sociale media faciliteren daarbij, die zijn meteen beschikbaar.”

Geen respect
Op het moment van het ongeval was er van alles aan de hand in Nijmegen, onder meer een brand in het Radboudumc. De politie was niet als eerste aanwezig. Omstanders waren nog niet op afstand gezet, toen met de reanimatie werd begonnen. Maar dan nog, vindt de politie-coördinator. „Zo'n ernstige situatie zou ook zonder agenten ordelijk moeten kunnen verlopen. Als je hier al geen respect meer voor hebt, waarvoor dan wel?"

Volledig scherm
Buurtbewoners kijken hoe de motor wordt weggehaald. © DG