Volledig scherm

Terug in de tijd: van 306 naar 50.000 'tippelaars'

NIJMEGEN - De tien burgers die in 1909 in verschillende plaatsen in Nederland aan de start van de Vierdaagse verschenen, zouden raar opkijken als ze deze dinsdag in Nijmegen moesten beginnen aan de 100ste Vierdaagse. Van drukte was die eerste langeafstandsmars geen sprake. Van de vijftien marsen die door het land worden gehouden vallen er meerdere af door gebrek aan deelnemers. Op de startplekken die overblijven staan op 1 september 296 militairen en tien burgers klaar om 140 kilometer te gaan lopen, verdeeld over vier dagen.

Geen van de marsen start in Nijmegen. De 28 tippelaars, zoals ze in die jaren nog genoemd worden, op parcours IV doen de Waalstad wel aan als ze in Zutphen zijn gestart, en via Arnhem en Wageningen de Rijn en Waal oversteken. Ze lopen via Zevenaar, Doesburg en Lochem naar Zutphen terug om hun Vierdaagsekruisje te halen.

Arnhem
Nee, Arnhem is de stad die in dat beginjaar de Vierdaagsewandelaars mag toejuichen. Parcours V start er en komt er via Tiel, 's-Hertogenbosch en Grave op 4 september weer terug. De wandelaars van parcours VI komen vanuit Amersfoort en lopen via Rhenen naar de stad aan de Rijn, om via Ede in Amersfoort te finishen.

Nijmegen wordt standplaats
De door de Nederlandse Bond voor Lichamelijke Opvoeding gehouden Vierdaagse start in de jaren daarna nog op verschillende plekken in het Land, tot ze in 1925 voorgoed in Nijmegen neerstrijkt. Het aantal deelnemers ligt in de beginjaren onder de duizend. Alleen in 1921 starten er meer dan 1.000. Het is tegelijkertijd het jaar met de meeste uitvallers. Van de 1.030 wandelaars haalt een derde de finish niet.

Volledig scherm

Aantal burgers neemt toe
In de jaren daarna groeit het wandelevenement naar 1.155 starters in 1928 naar 4.584 tien jaar later. Niet alleen het aantal buitenlandse militaire korpsen, maar ook het aantal burgerwandelaars neemt toe, waaronder ook steeds meer vrouwen. In 1939 schrijven zich 3.802 wandelaars in. Door de Tweede Wereldoorlog is de eerstvolgende editie pas in 1946. De oorlog heeft de motivatie om aan de tocht deel te nemen niet getemperd. Na de ruim vierduizend inschrijvers in het eerste jaar na de oorlog schiet het aantal wandelaars omhoog naar 6.776 in 1947 om twee jaar later de zevenduizend te passeren. In 1954 worden voor het eerst meer dan 10.000 wandelaars aan de start verwelkomd.

Bezoekers
Ook het aantal bezoekers aan Nijmegen tijdens de Vierdaagse neemt toe. De krant waagt zich voor de Tweede Wereldoorlog nog niet aan schattingen, maar dat het druk is in de stad is duidelijk. Ook in 1947 wordt dat gezien. Winkeliers willen de koppen bij elkaar steken om meer samen te werken. Ze spreken die wens dat jaar uit. Het zal tot 1965 duren voor het Actiecomité Binnenstad in Nijmegen wordt opgericht, dat werk gaat maken van de Zomerfeesten.

Volledig scherm

Dat traditioneel al dagen voor de mars stoelen en banken langs de Via Gladiola worden gezet om zo het beste plekje te hebben, is al in 1954 een gewoonte. De Gelderlander neemt dat jaar een foto van drie vrouwen die al een dag van te voren hun stoel bewaken door er een dag en nacht op te blijven zitten. De dames krijgen uit respect ieder vijf gulden en honderd sigaretten van de krant. 

Volledig scherm

Zelden zo druk
In de tussentijd groeit het aantal deelnemers aan de mars gestaag voort. In 1982 overschrijdt dat voor het eerst de 20.000. Het is zelden zo druk, kopt de Gelderlander op zaterdag 24 juli van dat jaar, de dag nadat 19.341 mensen hun kruisje haalden. In 1990 wordt de grens van 30.000 wandelaars gepasseerd en de 84ste Vierdaagse, in het millenniumjaar 2000, is goed voor ruim 40.000 deelnemers.

Records
Dat jaar breekt records, schrijft De Gelderlander. Nog nooit werden er 36.488 wandelaars verwelkomd op de Via Gladiola. Het aantal uitvallers is met ruim 11 procent hoog. De 85-jarige recordhoudster Annie Berkhout liep voor de 64ste keer mee.

Veel meer dan 43.000 deelnemers wil de organisatie niet toestaan. Tot de 100ste Vierdaagse dit jaar. Eenmalig worden 50.000 wandelaars toegelaten op het parcours.

Hieronder vindt u het aantal deelnemers, het aantal uitvallers en het percentage uitvallers per jaar.

Volledig scherm
© Regionaal Archief Nijmegen
Volledig scherm
© Regionaal Archief Nijmegen
De militairen van het 5e Regiment Infanterie (1e compagnie, 3e bataljon) die vanuit Amersfoort deelnamen aan de 1e Vierdaagse van 1 t/m 4 september1909 en het ereteken voor betoonde marsvaardigheid (het Vierdaagsekruis) behaalden.
Volledig scherm
De militairen van het 5e Regiment Infanterie (1e compagnie, 3e bataljon) die vanuit Amersfoort deelnamen aan de 1e Vierdaagse van 1 t/m 4 september1909 en het ereteken voor betoonde marsvaardigheid (het Vierdaagsekruis) behaalden. © Regionaal Archief Nijmegen
Volledig scherm
© Regionaal Archief Nijmegen
Volledig scherm
© Regionaal Archief Nijmegen
Volledig scherm
© De Gelderlander/Regionaal Archief Nijmegen
Volledig scherm
© DG