Volledig scherm
Reinnetta Beking, Jalf Flach en Pauline de Vries (v.l.n.r.). © theo kock persfotografie

Opeens was het kaal in het bos

Nu wil ik wat zeggenAchterhoekers maken zich grote zorgen over de schaal waarop tegenwoordig hout wordt gewonnen uit de bossen.

Pauline de Vries wist niet wat ze zag, in 2015. Dat hier en daar bomen gekapt worden in het bos vlak bij haar huis was ze gewend. Maar nu waren houthakkers wel erg radicaal te werk gegaan. Het kwam erop neer dat een compleet stuk bos was verdwenen. Niets stond nog overeind in een gebied van pak 'm beet anderhalf voetbalveld groot.

Nu, anderhalf jaar later, is er nog weinig nieuw leven te bespeuren op het vlakke terrein bij de Stadsedijk, aan de rand van landgoed Slangenburg bij Doetinchem. Sombertjes loopt De Vries (50) er rond, samen met Jalf Flach (65) en diens vrouw Reinnetta Beking (68). Gedrieën zijn ze actief voor Comité Matiging Kapbeleid Slangenburg, waar nog zo'n zestig omwonenden bij zijn aangesloten.

,,Hier leeft nauwelijks meer iets’’, constateert Flach. Hij schetst hoe de bomen met behulp van een grote machine, een zogenoemde harvester, zijn geveld en verwerkt. ,,Zo'n harvester drukt de bodem samen, dat is desastreus voor het bodemleven en daarmee de biodiversiteit.’’

Ze zagen zo'n machine aan het werk, eerder in de bossen bij Ruurlo. ,,Daar stond ik echt bij te huilen, zo erg’’, vertelt Beking. En ook rondom haar woonplaats Aalten wordt volgens haar intensief gekapt in de bossen. Eigenlijk in heel Nederland, merken de drie Achterhoekers nu ze zich in de materie verdiepen. Ze houden hun hart vast: later dit jaar gaat eigenaar Staatsbosbeheer weer percelen leeghalen op Slangenburg.

,,Een deel van het bos is voor de productie van hout, daar is ook niets op tegen’’, vindt De Vries. ,,Maar waarom moet dat opeens op zo grote schaal? De verhouding is zoek.’’

De drie bosliefhebbers kunnen maar één reden bedenken voor de massale kap: door teruglopende subsidies moeten eigenaren en beheerders meer inkomsten halen uit hun hout. De Vries: ,,Door op grotere schaal te kappen, zijn de onkosten lager. Bovendien is hout gewild als biomassa, voor de opwekking van stroom.’’

Staatsbosbeheer, eigenaar van landgoed Slangenburg, spreekt dit alles tegen. ,,Houtproductie is voor ons een wettelijke taak. En een belangrijke inkomstenbron, dat klopt. Maar de productie is al decennia stabiel, we zijn niet opeens veel meer hout gaan oogsten’’, zegt woordvoerster Iranda Vermij. Wel nieuw is kappen in grotere percelen. ,,Dat hebben we de laatste jaren te weinig gedaan, maar dat is wel noodzakelijk om het bos vitaal te houden. Dat heeft niets met lagere subsidies te maken.’’

Het grote perceel op Slangenburg ligt er nog doods bij, vindt ook Staatsbosbeheer. Maar het is een kwestie van geduld voordat het daar op gang komt, verzekert Vermij. ,,Over vier, vijf jaar ziet het er daar heel anders uit. Er zullen ook nog jonge lindes en inlandse eiken geplant worden komend seizoen. Op de kleinere vlakken begint natuurlijke verjonging al wel door te komen.’’

De percelen die later dit jaar worden 'geoogst', zullen niet zo groot zijn als aan de Stadsedijk, verzekert Vermij.

Flach heeft geen goed woord over voor deze manier van bosverjonging. ,,Bij natuurlijke verjonging valt een oude boom in het bos om, waarna jonge opslag de opengevallen plek gaat vullen. Een perceel kaalslaan en er enkele zaadverspreidende bomen op laten staan, is daar een karikatuur van. De natuur kijkt er ook anders tegenaan: in plaats van bomen komen er braamstruiken en brandnetels op.’’