Schoppen en pogingen tot wurging

Agressieve cliënten in de gehandicaptenzorg. Personeel is bijna dagelijks de klos, maar dat blijft vooral binnenskamers. ,,Sommige collega's vinden die agressie normaal.’’

Als ambulancepersoneel tijdens oud en nieuw wordt belaagd door dronken feestvierders, dan staat Nederland op zijn achterste benen. ,,En terecht. Maar in de zorg voor verstandelijk gehandicapten hebben we bijna dagelijks te maken met agressie en daar hoor je in de media bijna nooit wat over’’, zegt Annemieke (55) uit Gelderland, werkzaam bij een zorginstelling voor verstandelijk gehandicapten in de regio.

Volledig scherm
© Getty Images/iStockphoto

Ze wil niet met haar echte naam in de krant, omdat anders ontslag dreigt. Maar ze vindt de kwestie erg genoeg om aan de bel te trekken. Waar gaat het over? Cliënten die medewerkers uitschelden, slaan, schoppen, bespugen, treiteren. Die dreigen met een mes of een hamer. Die meubilair slopen, ruiten inslaan. Tot aan pogingen tot aanranding en wurging aan toe. ,,Sommige collega's zijn die agressie normaal gaan vinden, maar dat is het niet’’, zegt Annemieke, die het gedrag van de bewoners maar ten dele toeschrijft aan de beperking van de cliënten. Een deel is ook aangeleerd gedrag. ,,En er worden veel drugs gebruikt binnen instellingen, ook harddrugs. Dat versterkt onvoorspelbaar gedrag bij cliënten.’’

Het gevolg is een hoog ziekteverzuim en een groot verloop onder het personeel. Sommige medewerkers durven door negatieve ervaringen niet meer terug. Ze zijn opgebrand. En de animo om in de laagbetaalde gehandicaptenzorg te gaan werken, is al niet groot. ,,Er worden steeds meer uitzendkrachten ingezet, maar die kennen niet allemaal de mores van een instelling. Ze hebben vaak niet alle cursussen gevolgd, over bijvoorbeeld veiligheid. Dat zorgt weer voor extra onzekerheid bij de vaste krachten.’’

Een cliënt die tekeergaat tegen een personeelslid, haalt zelden het nieuws. Instellingen treden niet naar buiten met incidenten. ,,Er wordt dan direct een communicatieplan van kracht. Zo mogen we er niet over praten op social media. De leiding is bang dat de instelling erop afgerekend wordt.’’

Wel bekend werden Jolanda in 1988 en Brandon in 2011, die vanwege hun extreme gedrag dagelijks met een koord werden vastgemaakt aan de muur. Dat nooit meer, was de gedachte. ,,Maar dat betekent dat als iemand volledig flipt, we nauwelijks mogelijkheden hebben om iemand tot rust te laten komen. Als het echt niet anders kan, dan zou een cliënt achter slot en grendel moeten kunnen.’’

En dan zijn er nog de familieleden en naasten die steeds mondiger worden. ,,Ook daar neemt de agressie toe. We willen familie meer en beter betrekken bij ons werk, maar dat betekent niet dat we ze bij wijze van spreken elke dag bellen. Sommigen verwachten dat wel.’’

Bij vakbond FNV Zorg en Welzijn zijn de problemen bekend. Twee maanden geleden bleek uit onderzoek dat 61 procent van de medewerkers steeds vaker te maken heeft met verbale agressie en 47 procent met fysieke agressie.

De oplossing volgens Annemieke? In ieder geval meer openheid over dit onderwerp. En de kloof moet kleiner tussen zorgvisies, opgesteld door besturen en gedragstherapeuten, en de praktijk op de werkvloer. ,,We moeten af van one size fits all, van mensen in een bepaalde structuur duwen. Dat levert frustratie en daarmee agressie op. Iedere cliënt is uniek; kijk wat die echt nodig heeft.’’

Nu wil ik wat zeggen

We wonen in een van de rijkste landen ter wereld, maar Nederland is niet voor iedereen het paradijs. Ben je boos, teleurgesteld of juist tevreden over hoe we het hebben geregeld in Nederland? Op deze pagina krijg jij het woord. Mail je verhaal naar onze verslaggever Niek Opten via redactie@gelderlander.nl. Hij maakt dagelijks een selectie. De meest bijzondere of opvallende bijdrages verschijnen elke donderdag op een speciale pagina in de Gelderlander.
Een bijdrage leveren kan alleen via bovenstaand mailadres.