article
1.6190069
NIJMEGEN - Anti-naziliedjes waren er in 1941 debet aan dat de Vierdaagse door de Duitse bezetter werd verboden. Althans, het is een van de redenen. De organisatie wilde SS'ers en NSB'ers niet in uniform laten meelopen. En dus missen de jaren 1941 tot en met 1945 in het rijtje van marsjaren. Net als 1914 en 1915 overigens, jaren die in de Eerste Wereldoorlog vielen. Toch werd er in 1941 een Vierdaagse gelopen. Wandelclubs als de Blauwvosjes en de Dubbele Adelaar uit Nijmegen lieten zich niet afschrikken.
Terug in de tijd: in de oorlog marcheren we niet
NIJMEGEN - Anti-naziliedjes waren er in 1941 debet aan dat de Vierdaagse door de Duitse bezetter werd verboden. Althans, het is een van de redenen. De organisatie wilde SS'ers en NSB'ers niet in uniform laten meelopen. En dus missen de jaren 1941 tot en met 1945 in het rijtje van marsjaren. Net als 1914 en 1915 overigens, jaren die in de Eerste Wereldoorlog vielen. Toch werd er in 1941 een Vierdaagse gelopen. Wandelclubs als de Blauwvosjes en de Dubbele Adelaar uit Nijmegen lieten zich niet afschrikken.
http://www.gelderlander.nl/extra/specials/vierdaagse-2016/wandelen/terug-in-de-tijd-in-de-oorlog-marcheren-we-niet-1.6190069
2016-07-19T17:56:00+0000
http://www.gelderlander.nl/polopoly_fs/1.6190099.1468414171!image/image-6190099.jpg
Nijmegen,Vierdaagse,2016
Wandelen
Home / Extra / Specials / Vierdaagse 2016 / Wandelen / Terug in de tijd: in de oorlog marcheren we niet

Terug in de tijd: in de oorlog marcheren we niet

Foto's
8
    • Afbeelding
      Fotograaf
    • Afbeelding
      Beschrijving
      In 1940 vindt er een intocht plaats in het Goffertstadion, van de noodvierdaagse. De Vierdaagse gaat immers dat jaar niet door.
      Fotograaf
    • Afbeelding
      Beschrijving
      Op de derde dag van de 40e Vierdaagse zes deelneemsters op het parcours van 40 km. De loopster tweede van rechts draagt de medaille van de noodvierdaagsche 1940.
      Fotograaf
    • Afbeelding
      Fotograaf
    • Afbeelding
      Fotograaf
    • Afbeelding
      Fotograaf
    • Afbeelding
      Fotograaf
    • Afbeelding
      Fotograaf
    NIJMEGEN - Anti-naziliedjes waren er in 1941 debet aan dat de Vierdaagse door de Duitse bezetter werd verboden. Althans, het is een van de redenen. De organisatie wilde SS'ers en NSB'ers niet in uniform laten meelopen. En dus missen de jaren 1941 tot en met 1945 in het rijtje van marsjaren. Net als 1914 en 1915 overigens, jaren die in de Eerste Wereldoorlog vielen. Toch werd er in 1941 een Vierdaagse gelopen. Wandelclubs als de Blauwvosjes en de Dubbele Adelaar uit Nijmegen lieten zich niet afschrikken.

    Utrecht
    ​Het is 19 juni 1940 als in de krant een bericht verschijnt dat de Vierdaagse niet door gaat. Nederland is bezet, de Waalbrug bij Nijmegen is kapot. En al snel bieden anderen aan de organisatie over te nemen. De heer Muntzert is er zo een. Hij is voorzitter van de Stichtsch-Gooise Wandelsportbond en bestuurslid van de Nederlandse Wandelsportfederatie. Hij wil de Vierdaagse graag naar Utrecht halen. De Nederlandse Bond voor Lichamelijke Opvoeding moet er echter niets van weten. De Vierdaagse hoort bij Nijmegen en dat zal zo blijven, schrijft de bond op 18 juli in de krant.

    Noodvierdaagsche
    De Nijmeegsche Wandelbond besluit een avondvierdaagse te organiseren op 15, 16, 17 en 18 augustus. Majoor Breunesse, leider van de Vierdaagse geeft zijn goedkeuring en neemt zitting in een comité van aanbeveling. Het was niet alleen het begin van de Nederlandse traditie van avondvierdaagsen, het biedt ook de kans de Nijmeegse Vierdaagse alsnog door te laten gaan. Al is het in aangepaste vorm. De wandelaars leggen op de opeenvolgende dagen 15, 20, 25 en 30 kilometer af en krijgen een noodmedaille.

    Officieel
    Het jaar komt echter niet in het boekje als een officiële Vierdaagse en telt dus niet mee in de 100 die er nu sinds 1909 gelopen zijn.

    In 1941 wordt er door enkele wandelclubs nog wel gelopen, maar het jaar daarop is ook dat niet meer het geval.

    Na de oorlog
    In 1945 kan er, zo vlak na de oorlog, nog geen Vierdaagse worden gehouden. De stad Nijmegen ligt in puin. Wel wordt er dat jaar in Groesbeek een 'mars over de puinhopen' gehouden. Om aandacht te vragen voor het getroffen Groesbeek. Het was een mars van 20 kilometer met onderweg een grote herdenking op de Canadese begraafplaats. Aan de mars namen 1.800 mensen deel.

    Verbeten
    In 1946 is er weer een Vierdaagse. het wordt een van de zwaartse marsen ooit: de wandelaars hadden flink aan conditie ingeboet. Maar de mensen waren verbeten. Ze waren vastbesloten om, desnoods op geleende schoenen, de mars uit te lopen. Ook was het lint voor de kruisjes op. Een bestuurslid heeft dat uit Parijs moeten halen.

    Met Duitse deelname kwam het al snel weer goed. In de jaren '50 namen Duitse soldaten alweer deel. Dat werd al snel geaccepteerd. Al vond een lezer van onze krant dat er te veel Duitse marsliederen gezongen werden. Hij riep met een ingezonden brief op toch vooral weer Nederlandse liederen aan te heffen.

    NSB
    ​Voor de oorlog leidde de Duitse deelname een aantal maal tot enige ophef. In 1935 maakte de regering zich zorgen over de opkomst van het nationaal-socialisme in Duitsland. Ze verbiedt de Weerbaarheids Afdeling (WA). De Nationaal Socialistische Beweging (NSB) adviseert de WA-afdeling het verbod te omzeilen en verder te gaan als wandelclubs. Ineens nemen er clubs aan de Vierdaagse deel met namen als Nooit Staan Blijven en Weest Allen Paraat.

    In 1938 mag de Duitse Hitlerjugend niet deelnemen omdat politieke uitingen tijdens de Vierdaagse niet mogen. De Hitlerjugend schreef zich in onder naam Deutsche Reischsjugend en liep gewoon mee.

    Anti-militaristische actie
    Helemaal verdwijnt de oorlog daarmee niet uit de Vierdaagse. In de jaren '70 en '80 is er protest tegen de hoeveelheid militairen in de van oorsprong militaire mars. De actiegroep Onkruit bezet in 1982 een bouwkraan. Datzelfde jaar loopt de actiegroep Is het hier oorlog'mee. ze protesteren tegen militaire aanwezigheid bij de Vierdaagse. De groep wordt met uitsluiting bedreigd, omdat de leden een ban-de-bomvlag meevoeren en geen gebruik maken van de door militairen gebouwde pontonbrug bij Cuijk. Politieke uitingen mogen niet bij de Vierdaagse. Twee jaar daarna wordt de groep inderdaad gediskwalificeerd omdat ze weer niet over de pontonbrug gaan en een alternatieve route lopen. Nijmeegs burgemeester Hermsen wendt zelfs demonstratief zijn hoofd af als de groep binnenkomt. De fotograaf van de Gelderlander legt het vast

    De groep wordt ook voor de toekomst uitgesloten en loopt sindsdien een alternatieve route. In 1988 duikt ze toch weer in de Vierdaagse op.

    De actiegroep Is het hier oorlog loopt in de jaren '80 meermalen mee en zorgt voor opschudding.

    Wilt u meer zien van de Vierdaagse in oorlogstijd, dan kunt u ook terecht in het Bevrijdingsmuseum in Groesbeek voor de tentoonstelling 'Op vrije voeten'.

    Op de derde dag van de 40e Vierdaagse zes deelneemsters op het parcours van 40 km. De loopster tweede van rechts draagt de medaille van de noodvierdaagsche 1940. Foto's: Regionaal Archief Nijmegen

    Tip de redactie

    Heeft u een tip? Laat het ons weten!