Foto: Wouter Klootwijk
Heel soms komt iets naar buiten over wat een kruidenier verdient aan producten waar boeren geld op verliezen. Een Wageningse hoogleraar vroeg zich af, op een bijeenkomst in Amsterdam over voedselvraagstukken, hoe het kan dat een akkerbouwer op dit moment 2 cent krijgt voor een kilo uien, terwijl hij minstens 9 cent moet hebben om uit de kosten te zijn. Dezelfde kilo uien kost in de supermarkt 90 cent. Veel is dat niet, voor ons burgers.
Maar als van die 90 cent nou eens 30 cent naar de boer zou gaan was iedereen gelukkig.
U denkt dat wij woekerwinsten maken, zei op dezelfde bijeenkomst een boze man van Albert Heijn. Hij kwam met een cijfer. Wij van Heijn verdienen maar 4 cent op een kilo uien. Dat klinkt zielig. Maar het is, als ik snel uit mijn hoofd reken, het dubbele van wat de boer betaald krijgt. Bovendien is het winst voor de kruidenier terwijl de boer dramatisch verliest op zijn uien. Wat we intussen nog niet mogen weten is waar de rest blijft. 90 cent verkoop min 2 cent inkoop, min 4 cent Heijngeld voor zijn aandeelhouders = 84 cent. Waar blijft dat? Tussen akker en kassa raakt het grootste deel van ons huishoudgeld zoek dat we voor uien betalen. Aan wat? Transport soms?
Op het internet wil de ANWB voor u uitrekenen wat het kost om boodschappen te doen bij de boer (route.anwb.nl/routeplanner). Als u met de auto zou gaan. Mijn adresje voor eieren, aardappelen, biologische groente en kippenvoer is 40 cent ver weg, het komt op minder dan 2 cent per kilo die ik er koop.
Maar ga ik op de fiets, koop bij de boer onder meer voor 1,50 euro 2,50 kilo puike uien van biologische teelt en verdien daarbij nog eens wat ik uitspaar aan een abonnement op het fitnesscentrum en kosten voor de dokter. Van fietsen blijf je op de been en van uien word je oud. Kijk maar naar de Russen die meer uien eten dan wodka drinken (andersom gaat niet goed). De uieneters worden minstens honderd. Ook omdat ze bieten eten. En kool.
Ging ik vorige week weer om uien, kom ik thuis met kool. Elk jaar opnieuw in het najaar, kan ik het niet laten om kolen te kopen omdat ze zo mooi zijn. Elk jaar opnieuw fotografeer ik ze. Groene kool, wulps. Rode kool, geheimzinnig. De foto’s stuur ik per email naar vrienden die hetzelfde overkwam. We wisten het eerst niet van elkaar, die gelukzalige opwinding bij alleen al het zien van een kool. Elk jaar wisselen we foto’s uit. Omdat werkelijk helemaal nooit een kool eender is aan een andere. Snijd een miljoen rode kolen door en vergelijk de niet te beschrijven structuur van donkerrood omlijste witte vlakjes, alle miljoen kolen verschillen onderling.
Ik kan er net zo gelukkig van worden als verliefden van zonsondergang, samen op een bankje. En dan te bedenken – ook dat bedenk ik er elk jaar bij – dat er zoveel mensen zijn die nog nooit een rode kool van binnen hebben gezien. Omdat ze hem alleen kennen uit een zakje, in slierten gesneden voor het gemak, voor een krankzinnig bedrag, maar omdat het weinig geld lijkt staat Jan Gemak daar niet bij stil. Hij mist het mooie en hij weet niet dat een vers gesneden kool, net van het veld voor minder geld, ook nog eens lekkerder smaakt.
Kool (even een keukenpraatje) hoeft niet altijd gekookt te worden. Flinterdun gesneden en dan snel gebakken in olie of spekvet. Goed eten, zo van het land. En twee die er aan verdienen.
© Gelderlander 2012, op dit artikel rust copyright.
