Een scène uit Shutter island, met in het midden Leonardo DiCaprio.foto GPD
Er is een connectie tussen Stanley Kubricks The shining en Shutter island van Martin Scorsese. In beide romanverfilmingen vormt een van de buitenwereld afgesloten labyrint het decor voor een afdaling in escalerende waanzin en wordt verwoestend natuurgeweld een metafoor voor de vertroebelde geest.
Shutter island opent net als The shining met de aankomst van de held
op de plek des onheils, en opnieuw maken regisseur en steracteur snel
duidelijk dat we naar een man met een troebel geweten kijken. Op de boot
naar het oude vestingeiland, dat anno 1954 als psychiatrische inrichting
dienst doet, wordt Leonardo DiCaprio als een ziekelijke, ongeschoren en
sjofel geklede inspecteur geïntroduceerd.
De formele plot van
de film draait om zijn onderzoek naar een verdwenen patiënte, maar
flashbacks en dromen benadrukken dat de speurneus zelf minstens zo
belangrijk is. De man wordt geplaagd door gruwelijke visisoenen van de
bevrijding van Dachau, waar hij als soldaat bij betrokken was, en de dood
van zijn vrouw, die later bij een brand het leven liet.
Shutter island is gebaseerd op de gelijknamige roman van Dennis Lehane,
waarin elementen rond een ondoorgrondelijk mysterie aan verwijzingen naar de
Koude Oorlog, complottheorieën en ontwikkelingen in de psychiatrie worden
verbonden. Het levert fraaie losse scènes op, waarin alle acteurs uit het
sterrenensemble sterk uitpakken, maar het geeft de film ook een gekunsteld
en fragmentarisch karakter.
Als gebruikelijk pakt Scorsese als
stilist en cinefiel echter bijzonder fraai uit, waarbij invloeden uit een
kleine eeuw aan genrefilmgeschiedenis de revu paseren. De regisseur verbindt
Shutter island nadrukkelijk met de Duitse klassieker Das Cabinet des dr.
Caligari, Sam Fullers Shock corridor en de films waarin Alfred Hitchcock
waanzin en psychiatrie centraal stelde (Spellbound, Vertigo, Psycho).
Het maakt Shutter island tot een minder verrassende bijdrage aan het genre dan
The shining, waarmee Kubrick een ijzingwekkend en stilistisch vernieuwend
meesterwerk afleverde. Waar zijn beroemdste voorganger de kijker met een
provocerend slotakkoord in verwarring achterliet, wordt het mysterie in de
finale bij Scorsese uitvoerig verklaard. Ook dat is geheel in de traditie
van Hitchcock, maar maar verbluffend is de truc allang niet meer.
© Gelderlander 2012, op dit artikel rust copyright.
