Leef je leven!

Een massapsycholoog zei dat we ons leven moeten leven, ook in deze zomer van dreiging, geweld en terrorisme. Lever jezelf vooral niet uit aan de angst, zei hij. Zelf ben ik bepaald niet vrij van angst. Als ik de berichten hoor van wéér een aanslag, wordt het ook mij bang te moede, al besef ik dat angst - net als onzekerheid en twijfel - bij het leven hoort.

Alles wat voorvalt is het uiteindelijke gevolg van toestanden, gebeurtenissen en omstandigheden die soms al eeuwen oud zijn en die voortkomen uit onze lange geschiedenis, uit wat we goed, maar vooral ook fout deden. Zo is onze wereld en onze manier van leven ontstaan. We hebben er onze opvattingen, waarden en natuurlijk ook - laat ik er dat eerlijk bij zeggen - ons gebrek aan moraliteit, tekort aan werkelijkheidszin, onze goedgelovigheid en opgefokte emotionaliteit aan overgehouden. Dus ook onze angsten. Toch denk ik dat we niet bang hoeven te zijn voor onze angst. We moeten alleen bang zijn voor de schaamte en afkeer die we voor de angst voelen. 'Leef je leven. Accepteer de kans dat je iets overkomt', zei de massapsycholoog. Mijn idee!

De toestanden, gebeurtenissen en omstandigheden waarover ik het hierboven had, hebben ook geleid tot de buitensporige aandacht die we voor nutteloze dingen en vooral voor onszelf hebben. We willen geïnformeerd, geprikkeld, geamuseerd, meegesleept en geëmotioneerd worden. We willen zelfs het middelpunt van de wereld zijn. Maar als ons dat ten slotte lukt, slaat de angst toe en zijn we daar nog verbijsterd over ook. We weten alles over het leven dat we willen leven, maar raken in paniek als dat leven anders uitpakt dan we hopen of zelfs dromen.

Dat laatste overkomt ons nu vrijwel elke dag, want het leven - ons leven! - is niet anders. In een krant lees ik de wanhopige, maar ook nogal overspannen voorpaginakop: 'Houden we dit een zomer vol?' Wat een vraag! Natuurlijk is het vreselijk wat om ons heen gebeurt. Natuurlijk moeten we ons met de slachtoffers van geweld en terreur bezighouden.

En natuurlijk moeten we het lef hebben om over de oorzaken van al die ellende en pijn diep na te denken. Met wegkijken van wat gebeurt en met schaamte voor de onvermijdelijke angst die je voelt, leef je je leven niet, maar maak je het kapot. Meegevoel en moed zijn - in tegenstelling tot geschreeuw en gescheld - de best bruikbare weermiddelen tegen datgene waarvan de terreur ons wil beroven: de mogelijkheid om ons leven te leven. Mijn vraag is daarom niet of we het deze zomer volhouden. Mijn vraag is of we de moed hebben om onze emoties en angsten te lijf te gaan omwille van het verstand en de rede.

Jawel, ook ik ben wel eens bang. Vooral als ik mij ontmoedigd van alles afkeer en nergens meer over wil nadenken.

  1. Het vermorgen

    Het vermorgen

    Er zijn nog steeds dingen die mij naar de keel kunnen grijpen. Zoals de brief die de Amerikaanse schrijfster Amy Krouse Rosenthal naar de New York Times schreef. Daarin laat ze weten dat ze terminaal ziek is en dat haar man Jason na haar aanstaande dood een lieve en toegewijde vrouw nodig heeft. Amy is gelukkig geweest met haar Jason en haar drie kinderen. Jason heeft niet alleen het recht op voortgezet en blijvend geluk, maar ook de plicht naar dat geluk op zoek te gaan. 

Columns