Onthechting

Er zijn woorden die je vaak hoort en zelf ook vaak gebruikt, zonder dat je weet wat ze precies betekenen. Misschien is het wel een kwaal van onze tijd. Neem het modieuze woord 'onthechting'. Als je de dingen eens even laat voor wat ze zijn, heet dat al gauw onthechting. En als je een dag geen vlees eet, niet aan je bankrekening denkt, een wandeling maakt zonder 'earphones', je een ogenblik onttrekt aan het lawaai van alledag en een uur lang niet op de sociale media zit, denk je dat je je onthecht mag voelen. Zou het waar zijn?

In het woordenboek staat dat onthechting 'het losmaken van het aardse' is. Dat lijkt mij bepaald geen koud kunstje. Want het aardse is overal. Maar het bovenaardse is nergens. Het aardse is de werkelijkheid waarin wij leven en waaruit geen ontsnappen mogelijk is. Het levert elke dag z'n eigen bewijs, iets wat het bovenaardse nooit doet. Het begint er al mee dat elke vorm van onthechting alleen dankzij het aardse kan plaatsvinden. Monniken hebben kloosters nodig. Kluizenaars grotten. Loop je naar Santiago de Compostela dan zijn stevige wandelschoenen geboden.

Onthechting vergt bij uitstek aardse dingen om haar te bereiken. Maar als je al die aardse dingen eenmaal hebt, wil dat helemaal niet zeggen dat je er ook bovenuit kunt stijgen. Sterker nog: waar houdt het aardse op en begint de onthechting? We staan met beide voeten in de klei zonder dat we vleugels hebben om ons er uit los te trekken. Volgens mij is onthechting het hoogst denkbare en daarom het minst haalbare. Het is een toestand die je als mens hooguit kunt benaderen, maar niet bereiken. De pas gestorven zanger David Bowie heeft het blijkbaar geprobeerd. Hij maakte in het zicht van zijn dood een filmclip waarin hij zong: Look up, I'm in Heaven. Aardser kan het niet!

Inderdaad, wat is er mooier dan de totale onthechting? Maar het is uitsluitend het idee dat zo mooi is. De werkelijkheid staat ons niet toe dat idee in praktijk te brengen. Maar daarom niet getreurd. We leven bij gratie van onze dromen en onvervulbare verlangens. We doen er alles aan om los te komen van wat eindig, aards, vergankelijk en tijdelijk is, juist omdat we weten dat we dat nooit zullen kunnen. We verlangen het onmogelijke. We streven naar wat niet kan. Juist daarom willen we altijd meer, beter, verder en hoger! Vandaar dat wij voortdurend woorden gebruiken waarvan we niet weten wat ze precies betekenen.

Columns