Volledig scherm

Klassiek: Sinterklaasliedje voor de concertzaal

RECENSIE - Nederlandse muziek krijgt bij CPO alle aandacht. Super, want dit Duitse label levert non stop aantrekkelijke en vooral intrigerende producten af. ​De nieuwste cd presenteert het Orkest van het Oosten (voor de buitenlandse markt hier omgedoopt tot 'Netherlands Symphony Orchestra') in muziek van Jan van Gilse (1881-1944). Een bijzondere persoonlijkheid die sinds 2006 door de stichting De Vergeten Componist (DeVeCo) terecht weer onder de aandacht wordt gebracht.

De Rotterdamse componist en dirigent Jan van Gilse was onder meer leerling van Engelbert Humperdinck in Berlijn, bekend van zijn sprookjesopera Hänsel und Gretel.

Slepende affaire
In Nederland kwam Van Gilse voor langere tijd alleen aan de bak als chef-dirigent van het Utrechts Stedelijk Orkest. Daar stopte hij echter in 1922 na een slepende affaire met recensent Willem Pijper. In Arnhem dirigeerde Van Gilse begin 1941 enkele maanden de voorloper van Het Gelders Orkest.

Valse naam
Jan van Gilse zette zich internationaal in voor de rechten van de componist en was tevens een van de oprichters van de BUMA, de organisatie voor auteursrechten. In de oorlog keerde hij zich steeds feller tegen de nazi's en hielp hij collega-componist Rudolf Escher onderduiken. In augustus 1944 werd Van Gilse als kankerpatiënt onder een valse naam opgenomen in het ziekenhuis. De echte naam ontbrak ook toen enkele vrienden hem een maand later in Oegstgeest naar zijn graf droegen.

Sprankeling
Het Pianoconcert Drei Tanzskizzen uit 1927 verdient zeker een prijs voor oorspronkelijkheid. Het ging in Arnhem en Nijmegen in première met Van Gilse op de bok en Arnhemmer Eduard van Beinum achter de toetsen. In feite is het een driedelige symfonische parafrase over dansvormen als menuet, wals (Hommage à Johann Strauss) en tango (Quasi Jazz).
Vooral de laatste twee delen bieden de nodige sprankeling en ritmisch vuurwerk. De hommage herinnert aan Ravels veel meer confronterende visie op de Weense wals in het beroemde orkeststuk La Valse. Mooie bijdragen ook van de strijkers Carla Leurs en René Geesing.

Vervolg
David Porcelijn en zijn orkest dienen pianist Oliver Triendl prima van repliek. Alle spelers beleven hoorbaar veel plezier aan de uitdagende partituur en zijn zich terdege bewust van hun promotionele rol. Hopelijk krijgt dit pionierswerk nog vaak een vervolg. Ook buiten de muren van het Muziekcentrum in Enschede.

Uit 1909 dateert Variaties over een St. Nikolaasliedje. Meesterlijk zoals Van Gilse zich ruim 20 minuten laat inspireren door Zie ginds komt de stoomboot. In de plechtige afsluiting doet het deuntje zelf even aan het Wilhelmus denken. Ook hier weer lof voor orkest en dirigent voor hun gedreven vertolking van dit 'Sinterklaasliedje' voor de concertzaal.