Superlandbouwgif bedreigt onder andere bijen. Foto: ANP
DEN HAAG - "We zijn bezig de insecten uit te roeien", meent toxicoloog Henk Tennekes. Bijen, hommels, maar ook vlinders, kevers en muggen. Steeds meer insecten leggen het loodje.
Hoe snel de populaties krimpen is onduidelijk omdat insecten niet structureel
worden geteld, zoals wel gebeurt bij vogels. "Rijd zomers in je auto
maar eens door de weilanden. Twintig jaar geleden zat je voorruit dan onder
de vliegjes. Dat zijn er nu steeds minder", aldus Tennekes.
Intensieve landbouw
Over de vraag hoe het komt dat steeds meer insecten uitsterven, denken
wetenschappers verschillend. Maar dat het toenemende gebruik van landbouwgif
daar debet aan is, daar twijfelt vrijwel niemand meer aan.
"Het gaat wereldwijd slecht met de insecten en wat opvalt is dat vooral in gebieden met intensieve landbouw de insectensterfte hoger is", vertelt Jeroen van der Sluijs, docent Nieuwe Risico's aan de Universiteit Utrecht.
Toch gaan ook insecten in natuurgebieden bij bosjes dood, vermoedelijk omdat
het gif zich via het oppervlaktewater makkelijk verspreidt. "We zien de
sterfte daardoor in heel Nederland", aldus Tennekes.
Zenuwstelsel
Vooral het landbouwgif van de groep neonicotinoïden, zoals imidacloprid,
draagt bij aan de enorme sterfte. "Het is een superinsecticide die het
zenuwstelsel van insecten aantast", legt Van der Sluijs uit. "Dit
type gif is extreem geschikt voor het uitroeien van insecten die in kolonies
leven, zoals muggen, bijen, hommels en mieren."
In tegenstelling tot landbouwgif dat op de planten wordt gespoten, maakt het
middel de hele plant giftig. "Dus ook het stuifmeel en de nectar
waarmee de bestuivende insecten de larven in hun nest voeden, is giftig."
Het middel is daardoor mogelijk nog kwalijker dan DDT, dat in de jaren
zestig werd verboden vanwege zijn grote giftigheid.
Steeds meer groente- en fruittelers en akkerbouwers gebruiken neonicotoïden om
hun gewassen te beschermen tegen insecten. Inmiddels beslaat het een kwart
van alle insecticiden wereldwijd. "We zien dat vanaf 2004 het gebruik
explosief is gestegen.
Bedreiging vogelsoorten
Sindsdien neemt ook de insectensterfte sneller toe, een extra aanwijzing dat
er een verband is", meent Van der Sluijs. Hard wetenschappelijk bewijs
is er niet, erkent hij. "Maar de aanwijzingen zijn zo sterk dat er uit
voorzorg een verbod zou moeten komen op het gebruik van deze
superinsecticiden. "Je ziet nu bijvoorbeeld al dat het slecht gaat met
vogelsoorten zoals de grutto, spreeuw en zwaluw die hun jongen voeden met
insecten."
Verbod
Toch is een verbod alleen niet zaligmakend, weet Van der Sluijs. Ook de
afkalvende biodiversiteit draagt bij. "Op landbouwgronden worden
dezelfde soorten gewassen verbouwd. Staan die in bloei, dan is er veel
voedsel voor de insecten. Maar bloeien ze niet, dan hebben de diertjes
niets, want andere bloemen staan er niet meer."
Beelden van een insectenhotel, gebouwd om solitaire bijen een plek te geven om eitjes te leggen.
© Gelderlander 2012, op dit artikel rust copyright.
Sorteer reacties
