Medewerker CERN controleert ring van deeltjesversneller Large Hadron Collider in Genève. Foto: GPD
(ACHTERGROND) Het was tijdens een bergwandeling in 1964 in Schotland dat natuurkundige Peter Higgs plotseling een inzicht kreeg dat de natuurkunde op z'n kop zette.
Sindsdien is het Higgs-mechanisme deel van het Standaardmodel van de deeltjesfysica, de theorie van de kleinste bouwstenen: moleculen, atomen, protonen, neutronen, quarks en nog kleiner. De mysterieuze wereld van de kwantummechanica, waarin soms heel andere wetten gelden dan in de 'gewone' voor iedereen zichtbare wereld.
Het Higgs-veld
De vraag die Higgs al wandelend probeerde te beantwoorden was: hoe krijgen deeltjes massa, gewicht? Het antwoord, simpel gezegd: overal in de kosmos zweven nog onontdekte deeltjes die de reis van andere deeltjes door de ruimte 'vertragen'; het Higgs-veld. En dit vertragen geeft de botsende deeltjes hun gewicht. Het verklaart anders gezegd dat er 'iets' is en niet 'niets'.
Speurtocht
Dit 'ene grote idee' dat Higgs naar eigen zeggen in de Cairngorm Mountains overviel, maakte hem tot wereldster onder de natuurkundigen en gaf het deeltje zijn naam. Er is echter een máár: het Higgsdeeltje bestaat ook 47 jaar later nog steeds alleen maar in theorie. Sinds 1964 speuren fysici over de hele wereld tot dusver vergeefs naar het deeltje.
Groot nieuws
De deeltjesversneller van de Europese Raad voor Kernonderzoek (CERN) zou het letterlijk aan het licht kunnen brengen, is de hoop van de natuurkundige wereld. In die versneller botsen in een ringtunnel van 27 kilometer lengte onder de Frans-Zwitserse grens protonen op elkaar, met een snelheid die die van het licht benadert. De 'explosies' die dit veroorzaakt, moeten de vraag beantwoorden of het Higgs-deeltje inderdaad bestaat. En daarover komt vandaag groot nieuws naar buiten.
Nobelprijs
Voor Higgs zelf wordt vandaag dus opnieuw een hele grote dag. Hij is inmiddels 82 en met professorenpensioen - emeritaat. Als 'zijn' deeltje in de tunnel onder de Alpen opduikt, lijkt de Nobelprijs voor de natuurkunde hem niet meer te kunnen ontgaan.
Analyses
De geruchtenmachine daarover draait al wekenlang op volle toeren: uit een analyse van 350 biljoen botsingen van protonen (350 met twaalf nullen) zouden een stuk of tien 'gevallen' gedestilleerd zijn waarin een Higgs-deeltje bij zo'n botsing in twee fotonen uiteen zou zijn gevallen. En dat zou in twee onafhankelijk van elkaar gemaakte analyses het geval zijn geweest, wat de waarschijnlijkheid van de vondst sterk maakt.
Op de goede weg
CERN-baas Sergio Bertolucci liet in een reactie hierop weten dat het nieuws dat vandaag naar buiten komt niet veel meer zal behelzen dan 'dat we op de goede weg zijn naar de ontdekking'.
"De jacht op het Higgs-deeltje is als vissen op de ouderwetse manier. In plaats van moderne apparatuur te gebruiken, verwijder je het water uit de poel. Het lijkt vervelend, maar het is de enige manier waarop je aan het eind van de dag, als al het water weg is, de kleinste vis kunt vinden."
BBC-documentaire; The Big Bang Machine
© Gelderlander 2012, op dit artikel rust copyright.
Sorteer reacties
