Foto: ANP
ACHTERGROND - Zwarte mannen, soms vrouwen, die al dan niet naakt met een vis op hun hoofd en een banaan in de mond wezenloos in de cameralens staren.
Meestal met een kartonnen bord voor de borst, waarop de idiootste teksten staan gekalkt in een geheel eigen jargon: 'Yes, I am a kinky tosser' of : 'I need to be in sing sing'. Hoe krijg je iemand zo gek? Welkom in de wereld van scambaiting.
Potentieel slachtoffer
Een scambaiter (vrij vertaald: 'oplichtingsaas' of 'fraudevisser') is iemand die een oplichter (scammer) op internet zo lang mogelijk aan het lijntje houdt. Hij doet zich voor als potentieel slachtoffer, maar neemt de scammer, vaak actief vanuit Afrika, Rusland of Azië, op zijn beurt volledig in de maling. Het idee erachter: zolang hij met mij bezig is, kan hij een echt slachtoffer niet pakken.
Mailwisselingen
De vaak hilarische e-mailuitwisselingen kunnen soms weken tot maanden in beslag nemen en worden gepubliceerd op websites die meestal het getal 419 in zich hebben, refererend aan het Nigeriaanse strafrechtartikel over fraude.
Of de mailsessies en de foto's allemaal authentiek zijn, valt onmogelijk te achterhalen. Maar op internet wemelt het van de scambaits en interviews met scambaiters.
Opsporing
Privé-detective Frank Engelsman van Ulstrascan, gespecialiseerd in internetfraude, maakt geregeld gebruik van scambaiters. Niet alleen de lolbroeken die zwendelaars hun tijd laten verdoen, maar ook handige jongens die nuttige informatie ontfutselen aan criminelen. En zelfs 'hacktivisten' (hacker en activist) die daadwerkelijk inbreken in computers van internetcriminelen en met de gevonden data potentiële slachtoffers waarschuwen.
Engelsman erkent dat de opsporingsdiensten veel baat zouden kunnen hebben bij hun werk. Maar scambaiters vertrouwen politie en justitie voor geen cent. Engelsman: "Ze zijn tamelijk paranoïde. De interne regels zijn streng: één misstap en je wordt uit de community gegooid. Het is een cult-groep, en die doet per definitie geen zaken met de overheid."
Database
Volgens Father Frank (hij koos die naam, omdat hij merkte dat de identiteit van een kerkelijke figuur veel oplichters aantrok) hebben veel scambaiters zich ontwikkeld tot (soms full-time) onderzoekers naar internetoplichting en zijn ze dagelijks bezig dit soort criminaliteit te bestrijden.
"De websites vormen een enorme database met informatie over oplichters en een zeer effectieve manier om ze te bevechten", stelt Father Frank.
Spagaat
Waardevolle informatie ook voor de opsporingsdiensten, zou je zeggen. Maar die zijn ook niet dol op scambaiters. Ron Looije van het Nationale Politie Instituut (NPI) erkent dat het moeilijk ligt. "Het proces van opsporing moet je zuiver houden. Als een burger op internet iets vindt en daarmee naar de politie gaat, is dat okay. Maar die informatie moet wel houvast bieden om op door te rechercheren. Want wat in een proces verbaal staat, moet rechtsgeldig zijn'', schetst Looije de spagaat waarin de opsporingsdiensten zitten.
Niet controleerbaar
Frank Engelsman denkt dat het dieper ligt. "De politiek voelt zich overvallen. Scambaiters zijn een niet te controleren groep en daar houden politici niet van. Ik denk dat het moment niet ver is dat scambaiters officieel worden bestempeld als staatsgevaarlijk. Een jaar, misschien anderhalf", schat Engelsman.
Volgens hem zijn er zelfs dwarsverbanden tussen scambaiters en WikiLieaks, die door velen in de VS als terroristische organisatie wordt gezien.
Oplichters spelen een sketch van Monty Python na
Tv-programma Basta: Pest eens een internetfraudeur
Kijk voor meer scambaiting op www.scamorama.com of www.419eater.com
© Gelderlander 2012, op dit artikel rust copyright.
