Illustratie: GPD
Toch zijn nog nooit zo veel mensen uit elkaar gegaan als de laatste twee jaar.In 2009, vlak na het begin van de economische crisis, dipte het aantal scheidingen naar het laagste peil in jaren. Als het even kon, namen partners de beslissing de crisis samen door te zitten, zo leek het. Het was de stilte voor de storm. Toen bleek dat de recessie niet met een jaartje was geleden stortten veel wankele huwelijken alsnog in.
Door deze inhaalslag steeg het aantal scheidingen in 2010 naar een hoger peil dan voor de crisis. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) tekende nog nooit zo veel scheidingen op als in maart 2011: 3126. Die stijging zet ook na de inhaalslag van 2010 door. In de eerste drie kwartalen van 2011 scheidden ruim 600 stellen meer dan in dezelfde periode het jaar daarvoor.
Tophypotheek
Een koophuis is het grootste blok aan het been bij een echtscheiding in crisistijd. De hypotheek is afgesloten in een tijd waarin de banken niet zo nauw keken, niet zelden met een tophypotheek. Twee derde van de starters op de huizenmarkt heeft de hypotheek op twee inkomens gebaseerd en het hypotheekbedrag is doorgaans gelijk of hoger dan de koopprijs van het huis. Als het tot een scheiding komt, moet het huis verkocht worden omdat beiden te weinig verdienen om de lasten alleen te dragen.
Slop
En dat wil niet zo vlotten tegenwoordig. De woningmarkt zit in het slop. Als het toch lukt de woning te verkopen is dat - vooral bij niet al te lang geleden gekochte woningen - vaak met verlies. De huizenprijzen zijn sinds najaar 2008 met ruim 8 procent gedaald en liggen rond het niveau van 2006. Dat betekent dat veel mensen met een restschuld blijven zitten: de verkoopprijs is lager dan de hypotheekschuld. Als het huis is gekocht met een Nationale Hypotheekgarantie (NHG) wordt de restschuld meestal kwijtgescholden.
Restschuld
Verkopers zonder NHG konden moeilijk een nieuwe hypotheek afsluiten zolang ze nog een restschuld van hun vorige woning hadden. Sinds augustus hebben banken in gedragscode opgenomen dat een eventuele restschuld kan worden meegefinancierd in een nieuwe hypotheek, als het inkomen dat kan dragen. Als er geen nieuwe hypotheek is, of als de bank de restschuld te hoog vindt om te financieren, kan de hypotheekverstrekker een verkoop waarbij een restschuld ontstaat, tegenhouden.
Executieveiling
Zo ook Mireille Eriksen en haar ex. Zij kregen voor de vermoedelijke restschuld van 60.000 euro geen lening bij hun bank, en kunnen hun huis daardoor niet verkopen, vertelt ze. Zolang zij en haar ex aan alle hypotheekverplichtingen voldoen, gebeurt er niets. Als de dubbele woonlasten te hoog worden en er ontstaat een betalingsachterstand, dan lopen ze kans dat het huis gedwongen wordt verkocht op een executieveiling, waardoor de opbrengst minder is en de restschuld nog hoger.
Marktwaarde
Zelfs al hadden Eriksen of haar ex voldoende inkomen om de hypotheek op één naam te zetten, dan is het nog maar de vraag of de bank daaraan meewerkt. De maximale hypotheek wordt tegenwoordig gekoppeld aan de waarde van het huis; het bedrag mag niet hoger zijn dan 110 procent van de marktwaarde.
Voorbereiding
Eriksen had geen idee dat haar scheiding zó veel financiële gevolgen zou hebben, vertelt ze. Ze was nauwelijks thuis in de wereld van het geld, bemoeide zich niet met rekeningen en wist niet precies wat er aan spaargeld was. In haar boek Exit raadt Annemarie van Gaal de minst geďnformeerde partij aan om zich goed voor te bereiden voor de aankondiging van de scheiding.
Zeker als het vermoeden bestaat dat de aanstaande ex niet soepel meewerkt. 'Speur naar bankrekeningen of geheime spaarpotjes en maak kopieën van alle financiële documenten en overzichten', schrijft ze.
Vrouwen
Van Gaal schrijft het niet, maar in praktijk zullen het vooral vrouwen zijn die financieel gevaar lopen bij een echtscheiding. Uit CBS-cijfers blijkt dat vrouwen er na een echtscheiding 23 procent op achteruit gaan terwijl mannen er gemiddeld 7 procent op vooruit gaan. Na echtscheiding ligt de koopkracht van vrouwen met inwonende kinderen nog maar weinig boven het minimuminkomen.
Alimentatie
Bij de vaststelling van partneralimentatie kijkt de rechter tegenwoordig steeds meer naar verdiencapaciteit dan naar levensstandaard en inkomen voor de scheiding. Dus als een vrouw in staat is te werken, wordt daar rekening mee gehouden bij het vaststellen van de hoogte van de alimentatie. De minderverdienende ex heeft nu nog recht op twaalf jaar partneralimentatie.
Een aantal politieke partijen, waaronder D66, wilde maximale duur verkorten naar acht en liever nog drie jaar, zoals in Duitsland. Het huidige systeem prikkelt de alimentatiegerechtigde niet om economisch zelfstandig te worden, vindt de partij. Economische zelfstandigheid scheelt de overheid ook in bijstandsuitkeringen, mits er natuurlijk voldoende banen zijn voor deze herintredende gescheiden vrouwen.
© Gelderlander 2012, op dit artikel rust copyright.
Sorteer reacties
