Trachelospermim jasminoides. foto Romke van de Kaa
Zoals de stadsmens de neiging heeft ieder vogeltje voor een vink of een mus uit te schelden, zo heet een plant met trechtervormige bloemen in de volksmond al gauw een lelie.
Zo hebben we minstens drie jasmijnen: de struik die in de voorzomer bloeit en die naar de botanische naam van Philadelphus luistert, de klimplant Jasminum die tegen muren en pergola's geplant kan worden en die ook weleens langs een hoepel van ijzerdraad geleid als kamerplant wordt aangeboden, en een groenblijvende klimplant met geurende witte bloemen die op piepkleine molentjes lijken: de sterjasmijn, Trachelospermum jasminoides.
Dit is de plant die je in Italiaanse steden vaak ziet als scherm rondom terrassen in drukke straten, waar de geur van de sterjasmijn zich mengt met die van uitlaatgassen. Niet alleen in de binnensteden van Toscane kom je de sterjasmijn tegen. Het is een plant die met weinig tevreden is. Hij kan ook lang zonder water. Dat is dan ook de reden dat je hem vaak ziet aangeplant waar andere klimplanten niet gedijen, zoals aan de droge voet van een muur.
Trachelospermum is verwant aan maagdenpalm en dat is ook wel te zien aan de bloemvorm en aan het glimmende blad. Alleen is bij maagdenpalm weinig van geur te merken.
Het feit dat de plant op maagdenpalm lijkt, zou mensen op het idee kunnen brengen de sterjasmijn niet alleen als klimplant te gebruiken maar ook, net als maagdenpalm, als bodembedekker. Het idee dat een klimplant moet klimmen, is ons kennelijk zo ingeprent, dat we zelden op de gedachte komen een klimplant op het horizontale vlak toe te passen. De sterjasmijn wordt vaak verkocht als kuipplant, maar op een wat beschutte standplaats doet hij het goed in de tuin.
Zolang hij 's winters maar droog staat, kan hij een temperatuur van 10 tot 15 graden onder nul met gemak weerstaan. Bij nog lagere temperaturen vriest hij tot aan de grond toe af. Dat wil niet zeggen dat hij dan in het voorjaar niet meer uitloopt.
Er bestaan een stuk of vijftien soorten, waarvan er maar twee in de handel zijn. De minst mooie, Trachelospermum asiaticum met crèmewitte bloemen, is de meest winterharde. Het blad van deze soort, dat 's zomers donkergroen is, loopt in de winter rood aan. De sterjasmijn die we in Italië zo vaak tegenkomen, is Trachelospermum jasminoides. Deze soort komt van oorsprong uit het zuidoosten van de Verenigde Staten, waar hij Confederate Jasmine wordt genoemd. De bloemen beginnen wit en verkleuren bij het verouderen naar crèmegeel; de uiteinden van de vijf bloemblaadjes buigen tijdens de bloei steeds verder naar achteren.
Trachelospermum heet een klimplant te zijn. Hij kan inderdaad met veel effect tegen muren, schuttingen en pergola's worden geplant. Zorg wel voor draden waaraan de sterjasmijn kan worden aangebonden, want erg goed in zichzelf vasthouden, is hij niet en bij storm laat hij al snel los.
Met wat moeite kan de plant ook als een boompje worden opgekweekt, al zal dit tot op middelbare leeftijd een stok als steun nodig hebben. Voor een plant in een pot is deze boomvorm aan te raden. De geur van de bloemen is sterk en zoet, daarom is het een goed idee de sterjasmijn in de buurt van een terras te planten. Of misschien naast de voordeur, bij wijze van geurig welkom.
Van Trachelospermum jasminoides bestaat een bontbladige vorm: 'Variegatum', waarvan het grijsgroene blad een witte rand heeft die 's winters naar garnalenroze verkleurt.
© Gelderlander 2012, op dit artikel rust copyright.
