Foto: Otto Faulhaber
Ik weet niet of kraaien het weer kunnen voorspellen, maar sinds er sprake is van nachtvorst en natte sneeuw zijn de zwartjassen op ons erf met honderden in de weer om walnoten te verstoppen. Vooral de roeken leggen voorraden aan.
De hele week al ziet het bij ons zwart van de kraaien. Vooral roeken en kauwtjes, maar ook zwarte kraaien zijn druk in de weer met het eten, transporteren en verstoppen van walnoten. De eerste noten liggen al vanaf eind september onder de bomen. In tegenstelling tot voorgaande jaren toonden de zwartjassen tot op heden nauwelijks interesse in het energierijke voedsel. Dat is wel eens anders geweest. Meestal zijn het juist de kraaien die ons eind september vertellen dat de eerste walnoten rijp zijn. We hebben ze wel zien vliegen met een complete bolster tussen de snavel. Zo’n groene noot is dan geplukt en dat betekent dat het geboefte niet kon wachten. Kennelijk is er nu voldoende ander, zacht voedsel op de velden aanwezig. Ik heb tot voor kort grote groepen roeken en kauwen op de maïsvelden zien foerageren. En gezien de overvloedige regenval deze zomer is dierlijk voedsel in de zachte bodem ook binnen handbereik. Waarom de kraaien zich nu ineens massaal op de noten storten, is voor mij een raadsel. Duidt dit op een weersverandering?
Vroeger, toen er nog geen professionele weerkundigen bestonden, waren de mensen op eigen waarnemingen aangewezen. Aan het gedrag van dieren werd toen een voorspellende waarde
toegeschreven. We vinden dit nog terug in de vele weerrijmpjes. ‘Zwaluwen laag, water in de kraag’. ‘Zwaluwen hoog, dan blijft het droog’. Zwaluwen jagen op insecten. Bij mooi weer zitten die beestjes hoog in de lucht, bij naderend slecht weer zoeken ze het lager op. ‘Houden de kraaien school, zorg voor hout en kool’. Een aardige, maar niet erg betrouwbare spreuk. Kauwen en roeken houden dagelijks school. Zij leven niet solitair zoals de zwarte kraai. Die schoolt niet gauw samen, maar blijft liever bij zijn levensgezel.
Toch heb ik het gevoel dat er het afgelopen weekend iets onder de kraaien heeft plaats gevonden. Ik kan mij niet voorstellen dat voedselgebrek elders de reden is dat ze zich plotseling massaal op onze noten hebben gestort. Ik heb in ieder geval de kuipplanten maar vast binnengehaald, de komende nachten gaat het vriezen.
Otto Faulhaber heeft de afgelopen dagen tientallen foto’s van het kraaienvolk gemaakt. Ik wilde er graag een waar zoveel mogelijk kraai en ook nog walnoot op stond. De grote foto spreekt voor zich. Twee roeken en een kauwtje. De roek heeft net een walnoot met ferme snavelhouwen in stukken geslagen. Ook bij roeken blijft de paarvorming ’s winters bestaan. Kennelijk wil de man een stuk walnoot aan zijn bedelende vrouwtje geven; het kauwtje hoopt een graantje mee te pikken. Ook de kleine foto vraagt om uitleg. Het kauwtje kan normaal gesproken dit formaat noot niet vervoeren. Hij heeft onder de boom een noot gevonden met een gat erin. Dergelijke noten liggen er volop. Die gaten worden door de bosmuis gemaakt. Als ik in het donker naar de gestapelde wal van stronken van populieren loop, hoor ik op afstand de bosmuizen al aan de walnoten knagen. Ze moeten een gat in de schil zien te krijgen. Ze beginnen bij de punt van de noot, want daar zit een dunne plek waar ze gemakkelijk doorheen kunnen komen. Als ze eenmaal een opening hebben, blijft het werken. Beetje voor beetje moet de schil eraan geloven om bij het lekkers te kunnen komen. Als ze genoeg hebben, is de noot nog lang niet leeg. De kauw steekt een snavelpunt in het gat, waardoor hij voldoende grip krijgt om er met de buit van door te gaan.
De roeken en ook de zwarte kraaien hebben veel meer bek. Zij pakken de noot als met een pincet tussen de snavelpunten. Roeken zijn de betere krakers. Zij kraken de noten op een specifieke wijze. Op een kale plek in de wei wordt de noot in een kuiltje gelegd en met krachtige snavelhouwen van de stevige verpakking ontdaan. Lukt dit niet meteen, dan nemen ze de noot weer in de bek en laten hem op het asfalt van de dijk vallen. Jonge roeken verstaan deze kunst nog niet. Zij ‘weten’ nog niet dat de ondergrond hard moet zijn. Keer op keer laten ze de noten in het weiland vallen.
De kauwtjes en de zwarte kraaien zijn minder behendig en ook een beetje lui; zodra zij een roek met noot zien, zoeken ze hem op in de hoop wat restjes mee te kunnen pikken.
Roeken verstoppen veel zaden in de wei onder de grond. Ik heb de noten ook in verse molshopen gevonden. Van een echte provisiekast is geen sprake, want ik heb nog nooit gezien dat er meerdere zaden dicht bij elkaar liggen. Kraaien en walnoten: een kostelijke combinatie, maar er zijn meer vogels dol op walnoten. De vogels die niet over het juiste gereedschap beschikken om de walnoten klein te krijgen, help ik een handje, want walnoten mogen op geen voertafel ontbreken.
© Gelderlander 2012, op dit artikel rust copyright.
Sorteer reacties
