Wisselvallige winter is voor egel risicovol

Auteur: door Rian Weemen | zaterdag 01 december 2007 | 03:00 | Laatst bijgewerkt op: zaterdag 07 februari 2009 | 11:23

Tekstgrootte

De egel kiest een plek op het oosten voor zijn winterslaap.

Zodra de periode van nachtvorst zich aandient is dat voor verschillende diersoorten het sein om zich voor langere tijd terug te trekken op een beschut plekje.

Met andere woorden, de hoogste tijd voor de winterslaap. In deze regio is het vooral de egel die op zoek gaat naar een geschikt en veilig hoekje met veel afgevallen blad of fijne takjes, waar hij rustig kan overwinteren. "De egel kiest bij voorkeur een plek die op het oosten is gelegen, omdat daar de temperatuur het langste laag genoeg blijft om te kunnen slapen", weet Lambert Bardoel van IVN De Groene Overlaat uit Cuijk. "Op plekken die op het zuiden zijn gelegen, wordt het in het vroege voorjaar als het zonnetje lekker schijnt al snel te warm."

Tijdens de winterslaap eet de egel helemaal niets.

Bardoel: "Hij eet voorafgaand aan de winterslaap extra insecten, wormen en kevers om reserves op te bouwen. Tijdens de rustperiode laat hij zijn lichaamstemperatuur zover zakken zodat de verbranding minimaal is."

Hoe lang een winterslaap duurt is afhankelijk van de omgevingstemperatuur. "Vorig jaar was het al in maart niet echt koud meer. Egels ontwaken dan automatisch uit hun winterslaap. Dat is op zich geen probleem, mits de temperatuur dan op peil blijft. Maar hebben we een wisselvallige winter met tussen twee vorstperiodes een warmere week, dan loopt een egel risico. Het valt voor hem na het ontwaken namelijk niet mee weer in slaap te komen. En een wakkere egel zonder voedsel kan niet overleven in de kou."

De in deze omgeving veel voorkomende dassen houdt geen echte winterslaap, zoals de egel, maar een zogenaamde winterrust. Dit betekent dat ze minder actief zijn. Ze verblijven een groot deel van de tijd in de burcht en leggen hier ook een wintervoorraad aan. "Bovendien hebben zij ook minder tijd voor een winterslaap aangezien de jongen in januari en februari al worden geboren", weet Bardoel.

Naast zoogdieren zijn er ook diverse insecten die een winterrust houden. "Er zijn meerdere soorten vlinders, zoals de dagpauwoog en de citroenvlinder, die niet als pop maar als vlinder de winter doorbrengen. Ze zoeken een beschut, vorstvrij plekje in bijvoorbeeld een spleet of holle boom. Bij temperaturen onder de 15 graden Celsius is het voor het koudbloedige diertje te koud om te bewegen, dus kunnen ze niets anders doen dan stil blijven zitten."

Ook de koningin van een wespennest zoekt in de winter een beschermd plaatsje om te kunnen overleven. "Liefst binnenshuis", weet Bardoel uit ervaring. De rest van haar kolonie gaat dood. "In het voorjaar legt de koningin eitjes om weer een nieuw wespenvolk te kunnen stichten."