Prachtige laan op Prattenburg
Onlangs bracht ik met de recent aangestelde beheerder een bezoek aan het landgoed Prattenburg. Dit particuliere landgoed van ruim 400 hectaren ligt uitgestrekt tussen de bebouwde kom van Veenendaal en die van Elst.
De betovergrootvader van de huidige eigenaar, jhr. mr. L.H.J.M. van Asch
van Wijk, is begonnen heide te bebossen. Behalve de enorme heidevelden waren
er toen onbeschermde cultuurgronden en restantjes bos.
Generaties
Asch van Wijk hebben sinds 1696 daaruit het landgoed Prattenburg, inclusief
het in 1887 verbouwde huis, gemaakt tot wat het nu is. Bossen werden
aangelegd, hout benut om inkomsten te genereren en om opnieuw bomen te
planten. Hoewel vaak ondoordacht als te verfoeien 'exoten' aangeduid, vormen
douglas, Japanse lariks en Amerikaanse eik een belangrijk bestanddeel van
het landgoed. In fraaie afwisseling en menging met inheemse bomen als eik en
beuk.
Door langdurig en consistent te beheren op kwaliteiten die
rekening houden met gebruikswaarde en met variaties in de groeiplaats,
ontstaat een bosbeeld dat uniek genoemd mag worden. Daarnaast schroomt deze
landgoedeigenaar niet om soms eigenzinnige aandacht voor details te hebben,
zoals een bijzondere boomvorm of een (te) dicht bosje voor dekking van het
wild. In de oorlog werden in het midden van het landgoed 90 hectaren bos
gevorderd en moest kaalslag plaatsvinden. De eigenaar heeft dat stuk
herplant met grove den en daarna, met nieuwe inzichten over stabiliteit en
natuurwaarden van het bos, tot een waardevol element van het landgoed
gemaakt.
De huidige beheerder heeft door de consistente
doelstelling van de eigenaar een duidelijke richtlijn. Uiteraard moeten er
soms moeilijke beslissingen worden genomen. Zoals bij de prachtige lanen op
het landgoed. Als die oud worden, vallen er gaten in. Het is dan de vraag of
de laan als geheel moet worden herplant of dat een geleidelijke verjonging
verstandig is. Als de doelstelling is majestueuze lanen ook in de toekomst
op het landgoed te hebben dan zal de beheerder al gauw kiezen voor een
totale verjonging in één keer. Dan kan een boom met bijvoorbeeld nesten van
vleermuizen sneuvelen.
Een ander heikel punt vormt een eventuele
introductie van edelherten, zoals dit op de Utrechtse Heuvelrug wordt
overwogen. De eigenaar van Prattenburg laat niet zomaar toe dat het unieke
bosbeeld wordt afgeknaagd. Wellicht voor hem voldoende reden om zich aan te
sluiten bij de oproep van landgoedeigenaren in De Gelderlander van 10
november : 'Landheren strijden tegen staatsnatuur'. Hoewel 'pratten' iets te
maken zal hebben met de oorspronkelijke slechte groeiomstandigheden, hebben
generaties van Asch van Wijk een prachtig landgoed gemaakt.
© Gelderlander 2012, op dit artikel rust copyright.
