Het plaatsje Chase in British Columbia.
In de nadagen van de Tweede Wereldoorlog redde een onbekende soldaat in Groesbeek het leven van een zesjarig meisje. Anneke Mercks zag haar held nimmer weer en bouwde in Canada een nieuw bestaan op. Onlangs ontdekte ze dat die onbekende van toen haar buurman is. 'So you're from Holland'. Anneke Mercks knikte bevestigend. Het eerste gesprek met haar buurman verliep nog wat stroef.
Ze woonden al een jaar of twee naast elkaar in Chase, een provinciestadje in Brits Columbia aan de Canadese westkust. Het contact tussen Anneke Mercks en Al Thomas was tot voor kort beperkt gebleven tot een beleefde dagelijkse groet op straat. Al Thomas was een man van weinig woorden. Maar nadat buurvrouw die ochtend op de stoep bij hun woning had laten vallen dat zij een geboren Amsterdamse was, begonnen de ogen van de oude man te twinkelen.
Ach, Holland. Anneke woonde al zo lang in Canada dat het woordje 'Holland' nog maar zelden over haar lippen kwam.
"Ik heb gevochten in Holland", sprak Al Thomas. "Op het eind van de oorlog raakte ik in Groesbeek verzeild. Ik heb daar een meisje met haar broertje en moeder voor de tanks van de Duitsers weggesleept. Ik heb haar helaas nooit meer gezien."
Anneke Mercks schrok wakker uit haar overpeinzingen en staarde de oude man met grote ogen aan. Ze voelde tranen opwellen en stamelde: "Dat meisje, mister Thomas, dat meisje staat voor u."
Amsterdam, zomer 1944: Vader Mercks besluit zijn gezin te evacueren. De geruchten dat de Duitsers Amsterdam gaan bombarderen worden met de dag sterker. Het gezin vindt onderdak bij Anneke's grootouders in Groesbeek. Anneke heeft het daar naar haar zin. In de verte hoort ze af en toe tanks bulderen, maar grootvader verzekert haar dat het allemaal goed komt. Op een warme zomernacht breekt de hel los. Terugtrekkende Duitse troepen raken even buiten Groesbeek slaags met de geallieerden. Het dorp ligt dagenlang onder spervuur.
De strijdende partijen komen een staakt het vuren overeen, zodat de Groesbeekse bevolking de kans krijgt om een veilig heenkomen te zoeken. De mannen gaan de volgende dag te voet naar Brabant. Vrouwen en kinderen worden door het Rode Kruis opgehaald, zo luidt de afspraak. Die ochtend haast moeder Mercks zich met haar vijf maanden oude zoontje op de arm en de zesjarige Anneke aan de hand naar de plek even buiten het dorp waar een vrachtwagen van het Rode Kruis hen zal ophalen. Mortiervuur, ratelende mitrailleurs, granaatinslagen. Anneke is doodsbang en duikt diep weg in de schoot van moeder die de kermende baby Kees stevig omklemt. Ze kunnen geen kant op. Links Canadese tanks, rechts de Duitsers. Als Anneke opkijkt ziet ze dode koeien in het weiland liggen.
De Canadese soldaat Al Thomas (22) kijkt met zijn verrekijker naar de vijandelijke stellingen en krijgt het weggedoken gezin in het vizier. Hij bedenkt zich geen moment en rent dwars door de met granaten bezaaide wei naar het doodsbange gezin. "Dat die man dat durft", fluistert Anneke en het volgende moment wordt ze ruw uit moeders armen weggerukt.
'Come with me', buldert de soldaat en sleurt het drietal naar een verderop gelegen bosrand. Thomas blijft wachten totdat de Rode Kruis-truck arriveert.
Nog zijn de verschrikkingen echter niet geweken. Anneke wordt met tientallen kinderen op een kluitje in de donkere laadbak van de vrachtwagen gepropt. Tussen hen in ligt een zwaargewonde, stervende vrouw.
De onbekende soldaat draait zich om en rent onder een spervuur van kogels terug naar zijn eenheid.
In 1965 emigreert Anneke Mercks naar Midden-Canada, huwt en bouwt een carrière op als logopediste. Na haar pensioen, in 2001, verhuist het echtpaar Mercks naar een bungalowpark aan de Canadese westkust. Ze heeft weinig contact met mister Thomas, haar buurman.
Al Thomas praat liever niet over die vuile oorlog in Europa. Hij heeft te
veel ellende doorgemaakt. Te veel gezien. Thomas koestert maar één goede
herinnering aan de oorlogsjaren; dat meiske, haar moeder en dat kindje. Zo
nu en dan vraagt Thomas zich af wat er van het wicht geworden is. Anneke
Mercks beleeft zo nu en dan een terugkerende droom over haar wartime angel,
haar oorlogsengel. Hoe zou het die soldaat vergaan zijn?
© Gelderlander 2012, op dit artikel rust copyright.
Sorteer reacties
Hoop deze zomer door Chase te komen met de camper en ga misschien Anneke opzoeken - het is wel een heel indrukwekkend toeval die ontmoeting na zoveel jaren.
