Volgens neuropsycholoog Erik Matser selecteert Van Basten op het brein. ANP Photo
Op de Europese titelstrijd komt het verhaal uit. De hele wereld verbaast zich over onbegrijpelijke wissels van Marco van Basten. ,,De man is geniaal'', sprak het voormalig Duits voetbalfenomeen Günter Netzer. ,,We snappen niet waarom hij iets doet, maar het werkt wel.''
Matser is daarover niet verbaasd. Hij baseert zich op wetenschappelijk onderzoek. Weliswaar niet bij Van Basten persoonlijk, wel bij veel internationale topvoetballers. Matser: ,,Topvoetballers zijn in staat visuele informatie beduidend sneller te verwerken dan 'gewone' mensen, waardoor ze meer tijd hebben motorisch en mentaal (denken) te handelen.''
Het gaat bij de in Londen (Chelsea) werkende neuropsycholoog ook om het zeer snel verwerken van dingen die in het verleden zijn gebeurd. Een zeer goed ontwikkeld 'werkgeheugen'. De combinatie van een snelle visuele verwerking en een goed ontwikkeld werkgeheugen zijn kenmerkend voor mensen die sportieve topprestaties leveren.
Matser gaat verder. Van Basten was zelf topvoetballer en selecteert eigenlijk op zijn eigen kwaliteiten. ,,Daardoor bestaat de huidige selectie uit een combinatie van dit soort mensen bij elkaar. Arjen Robben toont bij de goal tegen Frankrijk dezelfde begaafdheid. Kijk naar de beelden van zijn doelpunt. Hij scoort, maar het duurt twee seconden voor de scheidsrechter het door heeft. Omdat die man niet verwacht dat een speler uit zo'n positie een doelpunt kan maken.''
Bij dergelijke unieke talenten, Matser noemt ook Johan Cruijff en Dennis Bergkamp, spelen eveneens meerdere factoren een rol. De neurologische kwaliteiten (hoge visuele snelheid) moet samengaan met specifieke persoonlijkheidskenmerken waaronder hoge dominantie (situaties willen controleren), het vermogen te analyseren (geen zin hebben in geklets maar gemotiveerd worden door analyse), een hoge 'drive' (hij komt niet voor zilver) en het eigen boek willen schrijven (niet volgens regels van anderen willen werken).
Selectie op deze kenmerken maken de kans op succes groot. Niet alleen in de sport maar ook in het bedrijfsleven. De karakterstructuur van de spelers die Van Basten momenteel om zich heen heeft verzameld is uiterst zeldzaam. Matser: ,,Van Basten stelde de eisen en hij beschikt nu over veel mensen die daaraan voldoen. Hij selecteert op het brein. Dan is het vervolgens gewoon wachten op het succes. Dat kan niet uitblijven.''
Matser is bekend van baanbrekende wetenschappelijke publicaties, bijvoorbeeld op sportgebied over boksen en voetbal. Altijd is hij op zoek naar de passie in de mens. Matser geniet daarom van Oranje. ,,Ik moest terugdenken aan de eerste wedstrijd van de beroemde bokser Muhammed Ali. Hij was niet gespierd, 'danste' in de ring en voldeed totaal niet aan het beeld wat we hadden van een zwaargewicht bokser. Iedereen dacht dat zijn eerste zege een toevalstreffer was. Geluk? Nee dat was het niet. De man bleef maar winnen en toonde een enorme superioriteit. We snapten er niks van. Maar Ali was een geniale sporter. Net als Marco.''
Matser: ,,De snelheid van Ali, de efficiëntie en zijn persoonlijke eigenschappen, dat was zó dodelijk. Zo beleef ik het huidige Oranje. Het slaat de tegenstander knock-out. De Fransen begrijpen het nog steeds niet. Van Basten snapt die wiskunde wel. Visuele snelheid en een speciale persoonlijkheid. Daar gaat het om in het topvoetbal.''
