Teamleider Jan Veldkamp en verpleegkundige Cindy van Wichen van de afdeling langdurige zorg verplaatsen de bank in de special care unit. foto Jan Wamelink
WOLFHEZE - Wie bij de Gelderse Roos in Wolfheze de drempel van de oude, kale separeercel binnenstapt, wordt onmiddellijk bevangen door een beklemmend gevoel.
Dit lijkt op een gevangenis. Een kaal hok met een bed, meer niet.De twee nieuwe special care units (scu's) daarentegen doen aanmerkelijk vriendelijker aan. De kleuren blauw en oranje overheersen. Er is een hoekbank, een tafel met twee stoelen, een ruim bed, televisie, een douche en toilet en veel licht. De twee scu's zijn sinds oktober in gebruik.
"De scu is een alternatief voor de separeerruimte", vertelt psychiater Laura Kaiser. "De filosofie vroeger was: zet een patiënt die dat nodig heeft, bijvoorbeeld door onrust of agressie, in een prikkelarme ruimte zonder al te veel geluid, zonder andere mensen, zonder druk van buitenaf. Daardoor komt een patiënt tot rust en kun je hem tegen zichzelf of de omgeving beschermen."
Volgens de psychiater wordt dat ervaren als 'kale opsluiting'. "Omdat er geen prikkels zijn, gebeurt er heel veel in de patiënt zelf. De scu is meer een zit-slaapkamer waar de patiënt zijn spanning kwijt kan. Maar het is meer dan alleen deze ruimte. Onze houding is anders geworden. Vroeger hadden wij de leiding. Wij bepaalden. Als wij iemand ervaarden als een probleemgeval, werd hij in de separeer gezet. De scu is veel meer een behandelmiddel. De patiënt kan ook zelf kiezen voor de scu."
Jan Veldkamp, teamleider van de gesloten unit merkt ook dat dat gebeurt. "Op de groep is er toch vaak onrust. Er is altijd geluid, mensen praten, telefoons gaan. Soms kiest een patiënt dan voor de rust van de scu. Al is het niet zo dat ze ervoor kunnen kiezen, omdat ze die ruimte prettiger vinden dan hun eigen kamer. Het blijft natuurlijk opsluiting, maar het is veel vriendelijker. Je bereikt daardoor dat een patiënt er sneller zelf om vraagt en het ziet als een behandelmiddel in plaats van een dwangmiddel."
Iedere patiënt heeft een signaleringsplan. "Fase groen betekent dat het goed gaat met de patiënt", vertelt Kaiser. "Fase oranje is dat het slecht dreigt te gaan. We vragen de patiënt waaraan hij dat merkt, wat hij kan doen en wat wij kunnen doen om weer in fase groen te komen. In fase rood wordt vaker de scu gebruikt. Maar dat is allemaal veel meer in overleg met de patiënt. We gaan nu samen met hem om de tafel om te kijken wat we kunnen doen."
In fase rood bepalen de verpleegkundigen of iemand naar de scu gaat. "Maar dat is dan wel met hem besproken", zegt Kaiser. "En hij kent de ruimte. Het is veel minder beangstigend. Daardoor is er ook veel minder strijd."
Vandaag wordt bij de Gelderse Roos een landelijke studiedag gehouden over dergelijke ruimtes en de veranderde houding van de behandelaars. De belangstelling voor de dag is enorm. Er meldden zich meer mensen aan dan er plaatsen zijn. "Er is een landelijke tendens om separatie zoveel mogelijk te voorkomen en te verminderen", vertelt Kaiser. "Andere instellingen hebben een snoezelruimte met allerlei spulletjes. Er is veel belangstelling voor onze scu's."
© Gelderlander 2012, op dit artikel rust copyright.
