'De Geldersche Toren, of 't Huis te Spankeren'. Prent van Hendrik Spilman uit 1741, naar een tekening van Abraham de Haen. foto Walburg Pers
SPANKEREN - Het begon eind 2001 met een vraag van Martijn Andela aan professor kastelenkunde Hans Janssen.
Andela zocht een onderwerp voor zijn afstudeerscriptie. Enkele maanden later maakte hij kennis met Ruben Ruyten,de huidige kasteelheer van de Gelderse Toren in Spankeren. Die toren, of meer specifiek: de middeleeuwse geschiedenis ervan, werd het scriptie-onderwerp. Dat het onderzoek ten behoeve van die scriptie ook een zeer praktische kant had, bleek bij Andela's eerste bezoek aan de Gelderse Toren. Hij werd in een waadbroek de ondergelopen kelder van de toren ingestuurd. 'Ruben riep me na dat ik moest oppassen, omdat er ergens onder het wateroppervlak een oude put verborgen lag, waar ik in zou kunnen vallen', schrijft Andela in het voorwoord van zijn pas verschenen monografie over de Gelderse Toren, getiteld De Gelders Toren; Landgoed aan de IJssel.
De monografie is overigens níet de in boekvorm uitgegeven scriptie, maar omvat véél meer. En dat is het gevolg van het feit dat de auteur nadat hij zijn scriptie had voltooid tot zijn verrassing de beschikking kreeg over het eeuwen omvattende archief van de Gelderse Toren. Euforisch was hij, toen hij na het voltooien van de scriptie het verloren gewaande archief doornam. 'Het was me snel duidelijk dat ik iets met deze vondst zou moeten doen, en ik besloot een monografie aan de verschillende aspecten van deze buitenplaats te wijden', aldus Andela in de inleiding van zijn mooi vorm gegeven en rijk geïllustreerde boek. Dat het zo mooi is geworden, is mede te danken aan de gulle kasteelheer.
Toen Karel van Egmond, hertog van Gelre, in 1535 opdracht gaf tot de bouw van wat we nu de Gelderse Toren noemen, stond er in Spankeren reeds een toren. Daarover is weinig bekend. Dat het om een oorspronkelijk 12e eeuws bouwwerk zou gaan, zoals op een bordje bij het voorplein staat vermeld, is volgens Andela dan ook niet te bewijzen.
De auteur heeft zich hoofdzakelijk bezig gehouden met de rijke geschiedenis van de toren en het landgoed na 1535. De eigenaren komen aan bod, het huis en zijn interieur en de tuin en de bijgebouwen.
Wie in het boek de indrukwekkende foto's van de toren in het groen bekijkt, kan zich moeilijk voorstellen dat er tot nu toe relatief weinig aandacht is geweest voor het laat-middeleeuwse bouwwerk. En wie dankzij het boek kennis neemt van de rijke geschiedenis van het landgoed evenmin. Andela hoopt dat zijn boek ertoe leidt dat 'het landgoed met zijn grijze toren' op waarde zal worden geschat en daardoor voor de toekomst behouden blijft.
Martijn Andela: De Gelderse Toren; Landgoed aan de IJssel, Walburg Pers, € 29,95.
© Gelderlander 2012, op dit artikel rust copyright.
Sorteer reacties
