De laatste ouderwetse krozenboomgaard van het land staat in de tuin van de Bankenhoeve in Boven-Leeuwen. Foto: Jan Rikken
Woensdag, 16 augustus 2006 - MAAS EN WAAL - Pruimen, appels, peren, kersen. De fruitstalletjes op het Maas en Waalse platteland puilen uit van het zomerfruit. Maar een bordje krozen te koop zul je zelden aantreffen. Over een vergeten vrucht uit grootmoeders tijd
Lang geleden kon je het nog achter glas en deksel vinden in de rekken van de buurtsuper: krozenjam van Betuws Flipje.Maar krozen zijn zo zoetjesaan uit het gevarieerde fruitrepertoire van het Land van Maas en Waal verdwenen.
De laatste echte krozenbogerd van het land staat in Boven-Leeuwen, in de tuin van groepsaccommodatie De Bankenhoeve aan de Prins Bernhardstraat.
In de tuin van het familiebezit plukt Thijs Banken, als het even wil zomeren, manden vol krozen van de grillig gevormde hoogstammers.
Thijs maakt er thuis in Druten jam, sap en wijn van. De smaak van de vrucht zweeft ergens tussen abrikoos, kers, pruim en de minder bekende mirabel in. Maar het bijzondere aroma van de kerspruim, zoals de fris smakende vrucht ook wel wordt genoemd, laat de kroos volgens Thijs Banken met geen enkele andere fruitsoort vergelijken.
De Prunus cerasifera, zoals z’n Latijnse benaming luidt, komt oorspronkelijk waarschijnlijk uit Klein Azië. Het vermoeden bestaat dat de fruitboom via de Romeinen in Europa terecht is gekomen.
De kroos is volgens Thijs Banken een typische Maas en Waalse vrucht. Krozen houden namelijk van warmte. De relatief milde temperaturen in rivierenland maken dat de fruitsoort tussen Druten en Dreumel prima gedijt. Elders in Europa tref je krozenbomen veelvuldig aan in het voormalige Oost-Duitsland, Tsjechië en Turkije.
De kroos was in een ver verleden in het Land van Maas en Waal erg populair. Op bijna ieder erf stond wel een krozenboom, die voorzag in de jamconsumptie van een heel gezin. Maar de arbeidsintensieve hoogstamteelt, de nachtvorstgevoeligheid en de opkomst van pruimen die het jaar rond te krijgen zijn, heeft van de kroos een zeldzame verschijning gemaakt.
Je ziet ze in deze contreien behalve op de Bankhoeve, nog op slechts enkele plaatsen: in de Drutense Heemtuin, bij de Doorbraak in Beneden-Leeuwen en in de Wamelse Kerkstraat.
Tot het eind van de jaren zestig van de vorige eeuw produceerde jamfabriek Betuwe nog volop krozenjam.
Krozen vonden ook hun weg naar Engeland, want de Britten – verzot als ze zijn op cranberry en marmelade – houden wel van typische smaakjes.
Niet alleen de smaak is apart, ook de vorm van kroosbomen met hun grillige takken is bijzonder.
Krozenbomen zijn de vroegste bloeiers onder de fruitbomen. Daardoor is de kans groot dat de witte of rode bloesem bevriest. Veel krozenbomen werden daarom al in de eerste helft van de vorige eeuw gerooid.
De vermeende klimaatsverandering pakt volgens hobbykweker Thijs Banken voor de kroos in ieder geval gunstig uit. De hete zomer heeft ook deze zomer weer gezorgd voor een overvloedige oogst in de krozenbogerd van de Bankenhoeve.
De laatste jaren keert de kroos, samen met verschillende soorten hoogstamfruitbomen, geleidelijk weer terug in het Land van Maas en Waal.
© Gelderlander 2012, op dit artikel rust copyright.
Sorteer reacties
