Vrijdag, 14 september 2007 - NIJMEGEN - Omzien in wrok is er niet bij. Ted Chiaradia, de scheidende art - director van LUX, kijkt met grote tevredenheid terug op zijn Nijmeegse tijd. "Wie kan zeggen dat hij zijn droom heeft gerealiseerd? Ik wel.".
Hij bouwde het onaanzienlijke filmhuis Cinemariënburg uit tot het art-house LUX, het grootste filmhuis van Europa. "Ja, daar ben ik trots op. Maar als je mij vraagt of Nijmegen een goede cultuurpolitiek bedrijft, dan zeg ik keihard: nee." Hij snapt er niets van. "We hebben hier een links college. Mensen die het engagement van de jaren zeventig en tachtig zelf gekend hebben. Waar is die bevlogenheid gebleven? In allerlei kunststromingen over de hele wereld tonen kunstenaars, schrijvers, schilders, musici, hun betrokkenheid met de wereld: de aandacht voor de armoedeproblematiek, de globalisering en het milieu is weer helemaal terug. Alle steden in Nederland zijn daarmee bezig. Overal, behalve in Nijmegen."
Juist in Nijmegen zou je mogen verwachten dat het gemeentebestuur zou aanhaken bij dat engagement. Niets van dat al."
De gemeente moet veel meer geld stoppen in LUX, zegt hij - niet voor het eerst trouwens. "LUX is een verworvenheid zonder weerga. In heel Nederland sta je hierom bekend. Zorg er dan voor dat het absolute top blijft. Schouwburg? Niet belangrijk want die zijn overal hetzelfde. Maar zo'n LUX en ook Doornroosje. Dat zijn klinkende handelsmerken geworden. Daarom komen jonge mensen in Nijmegen wonen. Maar de gemeente waardeert dat niet. Ik denk wel eens dat we met het CDA en VVD aan het roer meer kans zouden maken op een groter budget."
"Natuurlijk, het is het gemeentebestuur geweest die LUX mogelijk heeft gemaakt. Maar het is het verhaal van wel A maar geen B zeggen."
Hij ziet het ervan komen dat LUX afglijdt. "Ook ik vind dat de kunst zichzelf moet bedruipen. Maar wil je zoiets als LUX overeind houden met zijn multidisciplinaire karakter - én film, én muziek én toneel én debat- , dan zal er geld bij moeten, veel geld ook. Een half miljoen per jaar."
Het gaat nu absoluut de verkeerde kant op in Nijmegen, vindt hij. "Kijk naar de schouwburg: alleen maar musical; kijk naar het Steigertheater: hoofdzakelijk cabaret; kijk naar het Valkhof: alleen maar publiekstrekkers. Ik mis de diepte."
Zijn opvolger Huub Roelvink -'een goeie vent hoor'- komt naar zijn idee uit de semi-commerciële bioscoopwereld. "Ik hoop dat hij in staat zal zijn het bijzondere van LUX overeind te houden."
Hij geeft toe dat hij eerder weg had moeten gaan. Nu is zijn vertrek omgeven met weinig vleiende verhalen over fout declaratiegedrag, Hij zou niet in staat zijn geweest om het commerciële deel van LUX overeind te houden.
"Dat van die foute declaraties is onzin. Ik heb dat allemaal uit kunnen leggen. Maar nee, ik ben niet leuk vertrokken nee. Er zijn wel eerder momenten geweest waarop ik dacht: nu moet ik vertrekken. Bijvoorbeeld in 2000. Toen werd ik gevraagd directeur van het Film Museum te worden. En ook toen Catherine Deneuve LUX had geopend. Meer kun je niet bereiken toch. Maar ja, dan heb je je liefdesbaby in de hand en dan wil je daar verder mee."
Kort na dat succes, in 2001 kwam er het kabinetsbesluit de Melkert-banen af te schaffen. In september verlaagde het college het budget voor LUX. Chiaradia moest daarop mensen ontslaan.
Hij heeft meer dan eens het verwijt gekregen dat hij de baas was van het beste café van Nijmegen en dat het een schande was dat hij daar geen winst kon draaien. "Dat verhaal klopt niet. Zo groot is dit café niet. Je hebt veel personeel nodig met een erg lastige bedrijfsvoering. Niet voor niets dat diverse managers en interim-managers hun tanden er stuk op gebeten hebben."
Tot 1 november is hij nog verbonden aan LUX als adviseur. Dan moet hij verder als 'cultureel ondernemer'.
"Of ik de kost kan verdienen? Natuurlijk, ik vertrouw op mijn talent. En ja, ik weet zeker dat er nog wel eens zo'n klus als LUX voorbij zal komen. Nee, ik zeg niet welke stad."
De schouwburgdirecteur in Den Bosch liet voor zijn vertrek een buste maken. "Ik hoef dat niet. Ik zeg wel eens voor de grap: ik ben God de vader, de zoon en de heilige geest ineen. Ik heb dit allemaal bedacht, ik heb het gemaakt en mijn geest zal altijd over dit gebouw blijven zweven."
© Gelderlander 2012, op dit artikel rust copyright.
Sorteer reacties
