In de Evangelisch Lutherse kerk aan de Prins Hendrikstraat in Nijmegen wordt het oudste kerkorgel van de stad gedemonteerd en afgevoerd naar orgelbouwer Henk van Eeken in Herwijnen. foto Leo IJsvelt
NIJMEGEN - Het oudste kerkorgel van Nijmegen wordt gerestaureerd. Het
zogeheten Van Deventer/Heyneman orgel (1756) in de Evangelisch Lutherse kerk
aan de Prins Hendrikstraat is de afgelopen dagen uit elkaar gehaald en naar
orgelbouwer Henk van Eeken in Herwijnen vervoerd.
Naar het instrument wordt historisch onderzoek gedaan. "Het wordt
compleet gerestaureerd en in oude staat teruggebracht", zegt
orgeladviseur Aart van Beek. De orgeldeskundige is door de Lutherse gemeente
in de arm genomen om het project te begeleiden. Met de omvangrijke
restauratie is een bedrag van ruim twee ton gemoeid. Het is de bedoeling dat
het orgel in het voorjaar van 2011 weer teruggeplaatst wordt.
Een
uniek Nijmeegs instrument, zo wordt het oude kerkorgel door deskundigen
omschreven. Het is in de 18e eeuw door de Nijmeegse orgelbouwer Matthijs van
Deventer gebouwd. In 1781 is het door A. Heyneman, ook orgelbouwer te
Nijmegen, herzien en verfraaid.
Het orgel was aanvankelijk
ondergebracht in een kerkgebouw aan de Nijmeegse Grotestraat. Daar heeft het
tot 1924 dienst gedaan. Toen verhuisde de Lutherse gemeente plus orgel naar
de huidige locatie aan de Prins Hendrikstraat. Het instrument heeft in de
loop der eeuwen diverse veranderingen ondergaan. Toch is de verwachting dat
er nog onderdelen uit 1756 aan zitten. Dat wordt onderzocht evenals de
legering van de orgelpijpen.
Restaurateur Henk van Eeken in
Herwijnen zal metaalanalyses uitvoeren voordat er nieuwe orgelpijpen gegoten
worden. "Daarvoor moet ik precies weten welke legering van tin en lood
destijds is gebruikt", zegt hij. Hiervoor krijgt hij ondersteuning van
specialisten van de rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en
Monumenten.
Bij de laatste restauratie van het Van
Deventer/Heyneman orgel in 1939-1941 is er veel veranderd en dat heeft het
instrument geen goed gedaan.
In feite werd een nieuw instrument
achter een oud front gebouwd. Zo werd er een nieuw aandrijfsysteem
aangebracht en kwam het klavier aan de zijkant te staan. De afgelopen 66
jaar is het orgel met veel kunst en vliegwerk overeind gehouden. Het orgel
moet nu weer in oude glorie hersteld worden.
© Gelderlander 2012, op dit artikel rust copyright.
