Volledig scherm
Het Duitse Rode Kruis in de grensstreek geeft een boekje uit dat verzorgenden helpt om dialect te spreken. © dG

Dialect werkt als medicijn in verzorgingshuis: ‘Zorg moet zo persoonlijk mogelijk zijn’

DINXPERLO - Gebruik van het dialect in het verzorgingshuis werkt positief op het welzijn van de bewoners, zeker als ze dementeren. Vooral die groep grijpt vaak terug op de taal die ze als kind het eerste hebben geleerd. Het dialect werkt als medicijn. ,,Als de mensen dat niet kunnen spreken neemt de zelfredzaamheid af.”

Dat blijkt uit een onderzoek van Jolien Makkinga uit Zeist, verbonden aan het Meertens Instituut en de Universiteit Maastricht. Zij gaf zaterdag een toelichting op haar onderzoek (uitgevoerd in verzorgingshuizen in de Limburgse hoofdstad) op de jaarlijkse Dialectdag/Tag des Platt. Die 55ste aflevering, georganiseerd door de stichting Culturele Grenscontacten Achterhoek-Westmünsterland, werd in het Kulturhus in Dinxperlo gehouden.

Taal is persoonlijk

In de persoonsgerichte zorg die in verzorgingshuizen wordt toegepast moet aandacht zijn voor taal, was de boodschap, omdat taal heel persoonlijk is. ,,Weinig zorginstellingen hebben een taalbeleid, opleidingen maken de verzorgenden daar ook niet van bewust.” Taal heeft volgens de onderzoekster alles te maken met de identiteit van mensen. Door dialect te gebruiken zorg je ervoor dat mensen zich sneller thuis voelen. Dat is nodig, want voor de meeste mensen is de overgang van het eigen huis naar de kleinere woning in een verzorgingshuis heel groot.

Uit het dagelijks leven

De Achterhoekse bezoekers van de dialectdag kregen een uitgave van het Duitse Rode kruis onder ogen. Daarin worden woorden en zinnen uit het dagelijks leven vertaald van het Duits in het ‘platt’. Het boekje wordt uitgedeeld aan medewerkers van zorginstellingen. Volgens Susanna Bialas van de Rode Kruis spreken vooral Duitse jongeren steeds minder vaak het platt, het dialect van West-Munsterland dat sterk op het Achterhoeks lijkt.

Vers gemaaid gras

Zij wees erop dat dialect bij dementerenden helpt om de herinneringen te ontsluiten. Ze trok de vergelijking met de geur van vers gemaaid gras. ,,Als je dat ruikt, herinneren mensen zich dat van vroeger. Met taal werkt dat ook zo. Oudere werknemers in de gezondheidszorg spreken vaak nog wel dialect, maar bij jongeren is dat steeds minder. Daarom helpen wij met dit boekje.”

Spelletjes en liedjes

In de verzorgingshuizen over de grens wordt ook gewerkt met spelletjes, liedjes, verhalen en gedichten in het dialect. Dat gebeurt aan de Achterhoekse kant van de grens ook, bijvoorbeeld in het Dinxperlose verzorgingshuis Dr. Jenny. Medewerkster Thea Meinen van dat huis wees erop dat bewoners hun eigendialect spreken, omdat er ook bewoners zijn uit andere dorpen uit de streek of zelfs van nog verder weg. ,,Zorg moet zo persoonlijk mogelijk zijn, dat is bevorderlijk voor het welzijn. Kijk naar de mens en spreek ieders dialect.”

  1. Abrahams vieren halve eeuw jongerencentrum Bredevoort mee
    PREMIUM

    Abrahams vieren halve eeuw jongeren­cen­trum Bredevoort mee

    BREDEVOORT - Attica, I’varca, Chi Chi Club, Eucalypta, de Möllenkoare, het waren slechts enkele van de vele roemruchte namen uit de Achterhoekse jeugdcultuur. Al deze jongerencentra uit de jaren zestig en zeventig zijn aan de tijdgeest bezweken. ’t Centrum in Bredevoort is een van de weinige die de eeuwwisseling heeft overleefd en inmiddels zelfs Abraham heeft gezien. De kracht? ,,Vriendengroepen en iedereen hier kent elkaar.”
  2. Monument met 104.000 stenen herdenkt  omgekomen joden in Achterhoek

    Monument met 104.000 stenen herdenkt omgekomen joden in Achterhoek

    WINTERSWIJK / GENDRINGEN - In zeven Achterhoekse gemeenten is eind januari het monument Levenslicht van kunstenaar Daan Roosegaarde te zien. Dat bestaat uit een cirkel met daarop honderden stenen die met lichtgevende inkt zijn bestreken. Daardoor lichten ze op in het donker, onder invloed van een uv-lamp. Elke steen staat symbool voor één joodse Achterhoeker, die tijdens de Duitse bezetting tussen 1940 en 1945 is afgevoerd en vermoord.

Achterhoek