Al 40 jaor gaot wie Oerend hard

VideoHUMMELO - Oerend hard, de grootste hit van Normaal, kwam precies 40 jaar geleden binnen op nummer 19 in de Top40. Bennie Jolink schreef de tekst in vijf minuten. ,,We hadden er mee op 1 kunnen staan, maar Hilversum gunde ons het succes niet.''

Volledig scherm
Bennie Jolink op zijn BSA. Foto: Theo Kock © DE GELDERLANDER
Volledig scherm
De single Oerend hard met op de b-kant Hij hef geliek. © Normaal

Het motorgeluid waar Oerend hard mee begint is, volgens Bennie Jolink, van een Harley-Parkinson. We denken de zanger van Normaal niet goed te verstaan. Een Harley-Davidson toch? ,,Een Harley-Parkinson'', herhaalt Jolink. ,,Zo noemen wij zo'n motor. Wat een waardeloos geluid. Hadden we dat geweten dan hadden we een Norton of een BSA, motoren van Engelse makelij, laten komen. Dát is pas grei.''

We zitten aan de keukentafel bij Jolink in Hummelo. April 1977 lijkt een eeuwigheid geleden. ,,Ik ben al 70'', zegt hij. Zijn haar is grijs maar hangt nog net zo onaangepast ver over zijn oren als veertig jaar geleden.

Trots en in lichte staat van opwinding. Zo voelen Achterhoekse plattelandsjongeren zich voorjaar 1977. Het is het jaar dat straaljagers een einde maken aan een treinkaping van Molukkers in Drenthe, dat Elvis sterft en dat het land juichend motorracer Wil Hartog de TT van Assen ziet winnen. De Achterhoekse jeugd ziet vier muzikanten de hitparade bestormen in een taal die zij spreken. Ze gaan er haast iets rechter van lopen.

LEES OOK: Een Achterhoekse ode aan 40 jaar Oerend hard

Hotel California

Op 30 april 1977 komt Oerend hard van boerenrockgroep Normaal binnen op nummer 19 in de Top40.  Vier weken later staat de single op 2, voor Ma Baker van Boney M. (7), Hotel California van The Eagles (9)  en Sound and Vision van David Bowie (10). Alleen de nummer 1 positie blijft onbereikbaar. Daar staat Guy's 'n Dolls met de cover You're my world.

,,Gay's 'n Dolls noemden wij ze'', zegt Jolink. ,,Ik weet zeker dat er meer platen van Oerend hard werden verkocht dan van hun. Maar Hilversum gunde ons dat succes niet.''

Volledig scherm
Normaal op de veemarkt in Doetinchem. Foto: Hugo Jaartsveld/Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers © Picasa

Daaraan zou een relletje bij Toppop ten grondslag liggen dat in 2005 door Andere Tijden werd vereeuwigdDaarin wordt verhaald over het strokanon dat die maandag in mei 1977 voor een bende zorgt in de studio. Een dame, die volgens Jolink normaal met flap-overs liep, veegt met een bezem de vloer schoon. En passant noemt ze de muzikanten 'kapsoneboeren'. Waarop Jolink haar betitelt als 'knakentemeier'. Er sneuvelt een spiegel - volgens de overlevering een welgemikte trap van Normaals huisfotograaf Hugo Jaartsveld - en een aantal kleedkamerbordjes. Buiten wordt een portier bijna van de sokken gereden. De dag erop schrijven de kranten dat voor tonnen schade is aangericht. ,,130 gulden'', zegt Jolink veertig jaar later zuinigjes.

Quote

We stonken een uur in de wind naar koeien­stront en werden met de nek aangekeken

Bennie Jolink

Wat de docu niet vertelt is dat het feest door het viertal en hun gevolg wordt voortgezet thuis op de Veemarkt in Doetinchem. Tussen de veehandelaren en kroeglopers maken de muzikanten er een gezellige nacht van. De volgende dag wacht een volgend optreden in een Hilversumse studio bij Op losse groeven, een tv-programma vol Nederlandstalige levensliederen. ,,We hadden dezelfde kleren nog aan'', schetst Jolink. ,,We stonken een uur in de wind naar koeienstront en werden met de nek aangekeken. Alleen Nico Haak en Pierre Kartner feliciteerden ons met ons succes.''

Volledig scherm
Normaal (links) bij Op losse groeven. Foto: Ecal/Hugo Jaartsveld © Hugo Jaartsveld

Natuurlijk, Normaal zet zich af tegen disco, Hilversum, de hele Randstad eigenlijk, propagandeert een hek met puntdraod langs de IJssel te plaatsen en de Achterhoek onafhankelijk te verklaren. Genoeg ingrediënten om zich te onderscheiden. Maar bovenal is Oerend hard een prachtig lied, waarin Bertus en Tinus te hard op hun Norton en BSA huiswaarts rijden en verongelukken. ,,In vijf minuten geschreven'', zegt Jolink, grotendeels verantwoordelijk voor de tekst. ,,Niet op een specifiek ongeluk gebaseerd. Talloze motorrijders verongelukten die dagen omdat automobilisten hun snelheid verkeerd inschatten.''

Kindertaal

Een lied ontsproten aan Jolinks liefde voor de motorcross. Met een 4,5 jaar oudere broer die crosste, groeide hij op tussen zuigers, cilinders en carburateurs. ,,Maar oerend hard is niet eens Achterhoeks. Het is kindertaal. Mijn broer gaf me eens een klap en ik vertelde thuis dat hij me 'oerend hard' had geslagen. De familie moest erg lachen om dat woord. Oerhard of knoerhard bestaat wel in het Achterhoeks. Maar oerend hard bleef een uitspraak in de familie. Ik dacht er aan toen ik het nummer schreef en het refrein kwam vanzelf.''

Tinus is een fictieve figuur. Bertus was oorspronkelijk Gertman en stond voor Gerrit Wolsink, de Hengelose motorcrosser - in het dagelijks leven tandarts - die in de jaren zeventig bijna wereldkampioen werd. ,,Een lokale held. Ik pakte een keer zijn vriendinnetje af en hij die van mij. We konden goed met elkaar. En hij was slim. Ook net iets te verstandig om wereldkampioen te worden. De naam Gertman sneuvelde bij Johnny Hoes, onze platenbaas. De zoon van Hoes vond Bertus een betere naam.''

Het volgens velen muzikaal mooiste deel van Oerend hard is het zachte intermezzo, het bruggetje dat begint met Maor zoals altied kump an dat gejakker 'n end. ,,Een idee van Ferdy Joly'', zegt Jolink, die het lied schreef met de gitarist uit Zieuwent. ,,We waren de Lennon en McCartney van de Achterhoek. Ferdy was het muzikale genie. Maar we zaten elkaar ook in het vaarwater en dan moest drummer Jan Manschot - die niet voor niets de sociale academie had gedaan - als diplomaat de boel sussen. Twee kapiteins op een schip ging niet. Ik heb de jongens laten kiezen en Ferdy verliet in 1980 de band. Maar nu kunnen we weer prima met elkaar.''

Quote

Oerend hard is niet eens Achter­hoeks. Het is kindertaal waar de familie erg hard om moest lachen

Bennie Jolink

Een enkele krant durfde Normaal na Oerend hard, dat niet op 1 kwam maar wel 'goud' werd, een eendagsvlieg te noemen. Dat logenstrafte de band in de veertig jaar daarna met tientallen hits waarbij de allure van Oerend hard overigens nooit overtroffen werd. In 1987, tien jaar later, probeerde Normaal alsnog met een live-versie van het nummer op 1 te komen. 

Heiligenschennis

,,We waren naar een andere platenmaatschappij gegaan en Hoes had, met het contract in de hand, tien jaar voorkomen dat we het nummer opnieuw konden uitbrengen. De live-versie werd geen succes. Later speelden we Oerend hard nog wel eens met andere arrangementen en dat pikte het publiek ook niet. Dat wilde het origineel horen. Dat begreep ik zelf pas toen ik de Everly Brothers een andere versie van Dream hoorde spelen. Heiligenschennis is het!''

Het afscheidsconcert van Normaal was in december 2015. Gezondheidsproblemen noopten Jolink, die zijn leven lang last heeft van astma, te stoppen. Bijna anderhalf jaar later gaat het redelijk met Jolinks gezondheid, al is zijn longcapaciteit beperkt. 

Normaal is weliswaar niet meer, Oerend hard is na veertig jaar nog altijd het meest meegezongen lied in de Achterhoekse kroegen. Maor wie gaot oe, oehoe oehoe...

Volledig scherm
De originele songtekst waarin Bertus nog Gertman heet. © Normaal

Grondlegger dialectpop
Normaal is de grondlegger van de dialectpop en dat begon met Oerend hard, dat op 28 mei 1977 tot de tweede plaats in de Top40 reikte. Dat het zo'n succes had verbaasde menigeen. Onder meer Peter Koelewijn die eerder Hels as een jachthond als eerste single van Normaal uitbracht, maar zonder veel succes. Koelewijn zei dat Normaal nummers maakte die té Achterhoeks waren. ,,Maar wij vonden ze juist te weinig Achterhoeks'', zegt Jolink. Platenbaas Johnny Hoes omarmde vervolgens Normaal.

Twarres
Met Oerend hard effende Normaal de weg voor de dialectpop. Rowwen Hèze (de Peel), Skik (Drenthe) en De Kast (Friesland) zijn succesvolle opvolgers van Normaal. En Twarres natuurlijk, het Friese duo dat met Wêr bisto in 2000 zelfs presteerde wat Normaal niet lukte: op 1 komen in de Top40. Boh Foi Toch is vanaf 1989 het geciviliseerde equivalent van Normaal in de Achterhoek.

Bron: Geschiedenis van de dialectpop in de Muziekencyclopedie.

In samenwerking met indebuurt Doetinchem

Achterhoek