Volledig scherm
© Ruben L. Oppenheimer

'Arnhemse bestuurders maken zich schuldig aan schofferen en intimideren'

ARNHEM - Arnhemse politici in het stadsbestuur neigen te veel naar schofferend gedrag, beledigingen en grof taalgebruik. Zelf corrigerende mechanismen ontbreken. Wethouders zetten de toon in de strijd om de macht met 'bestuurlijk autisme' en 'straatvechtersgedrag'. De burgemeester wordt in een marginale rol gedwongen.

Dat stelt hoogleraar Bestuurskunde Paul Frissen in een rapport dat hij vanavond namens zijn team van de Nederlandse School van Openbaar Bestuur in de hal van het stadhuis van Arnhem heeft gepresenteerd. Frissen hield de gemeenteraad en de wethouders een spiegel voor en concludeert in zijn kritische analyse van de bestuurscultuur van Arnhem dat de bestuurders te vaak uit de bocht vliegen.

Beledigingen en grof taalgebruik

'Beledigingen en grof taalgebruik, intimidatie en schofferen passen niet in de pluriforme cultuur van de Nederlandse politiek', stelt Frissen in het rapport. 'Die cultuur is in Arnhem in het ongerede geraakt. Er zijn weinig zelf corrigerende mechanismen die hierop een rem vormen. Dat is weinig professioneel, maar vooral ook schadelijk voor de politiek.'

Frissen ziet Arnhem als een typisch Nederlandse stad die vooruit wil. 'Veel gemeentebesturen, zo ook dat van Arnhem, zien de stad als een project. Daarbij past een cultuur van volhouden en doorgaan, van doelen die de middelen heiligen, van altijd gelijk hebben, van voldongen feiten, van straatvechten.'

Frissen constateert dat in Arnhem een bestuurscultuur met een dwingende en vaak negatieve logica de boventoon dreigt te krijgen. 'Doorzettingsmacht wordt dan schofferen en intimideren. Een wethoudersbestuur levert dan een verzwakking van tegenmachten op en een bleke identiteit van de raad als zelfstandige institutie.'

Machtsblok

Frissen merkt dat de SP en D66 fungeren als een machtsblok waarbij de wethouders de toon aangeven. Hij noemt ze niet bij naam, maar het is overduidelijk dat hij het over de wethouders Gerrie Elfrink (SP) en Martijn Leisink (D66) heeft. Hij ziet dominante persoonlijkheden die anderen weinig ruimte laten. 

Quote

Op het scherpst van de snede strijden en debatteren kan en moet zonder intimideren en schofferen

Paul Frissen, hoogleraar Bestuurskunde

Hij adviseert: 'Maak het politieke minder persoonlijk. Op het scherpst van de snede strijden en debatteren kan en moet zonder intimideren en schofferen. Intelligentie en kennis strekken vooral tot bescheidenheid. Van dominante persoonlijkheden valt in de politiek prudentie te verwachten. Wie de samenleving normen voorhoudt, moet zich zelf daaraan houden. De macht schept de verplichting tot maatvoering, respect voor pluriformiteit en zelfbinding.' 

Gas terug nemen is ook in het eigen belang van de wethouders, zo geeft Frissen aan.

Spelen met vuur

Hij wijst erop dat de uitoefening van macht altijd spelen met vuur is, met risico's op wraakacties in de toekomst als de verhoudingen na verkiezingen grondig veranderd zijn. 'Democratie berust op het diepe besef dat de meerderheid die regeert moet weten dat ze straks weer een minderheid zal zijn.' Alles draait om het vinden van een balans, zo oppert de hoogleraar.

Frissen constateert verder dat de burgemeester in Arnhem in de verdrukking zit. Niet de burgemeester 'maar het college en nog meer de wethouders' lijken centraal te staan. 'Van veel gevoel voor macht en tegenmacht is geen sprake. De raad definieert zichzelf vooral tegenover het college en heeft geen duidelijke, eigen identiteit. Aan de burgemeester wordt slechts een beperkte rol toegekend.'

Quote

Aan de burgemeester wordt slechts een beperkte rol toegekend

Paul Frissen, hoogleraar Bestuurskunde

Echte rol voor burgemeester

Frissen drukt raad en college nu op het hart zichzelf de maat te nemen en te zoeken naar wegen om herhaling van de uitwassen van de afgelopen jaren te vermijden. 'Raad en college zijn nu zelf aan zet, als de spreekwoordelijke Baron van Münchhausen die zich aan de eigen haren uit het moeras weet op te trekken.'

Volledig scherm
Ahmed Marcouch, burgemeester van Arnhem. © ANP

De onderzoekers raden de Arnhemse politici aan om de gemeenteraad meer het voortouw te laten nemen. Ook adviseren de onderzoekers 'smalle meerderheden en dichtgetimmerde collegeakkoorden' te vermijden. Frissen wil bovendien dat dat de Arnhemse politici hun nieuwe burgemeester, Ahmed Marcouch, een echte rol geven in het bewaken van de politieke fatsoensnormen ('mores'). 'Die mores bepaalt de politiek zelf, maar kunnen niet zonder begrenzing. Het burgemeesterschap heeft een grote symbolische kwaliteit die democratische politiek hard nodig heeft.'

In samenwerking met indebuurt Arnhem

Arnhem e.o.