Nooit eerder was het Luftwaffe-vliegveld in Arnhem zo toegankelijk

ARNHEM - Dick Veerman uit Arnhem heeft een bijzondere fietsroute over het voormalige vliegveld van de Luftwaffe in elkaar gezet. Hij vindt dat de tijd er rijp voor is. 

,,Nog nooit eerder was het voormalige Fliegerhorst Deelen  zo toegankelijk als nu. Sinds de Koninklijke Luchtmacht zich heeft teruggetrokken uit het legerkamp bij de Koningsweg ten noorden van Arnhem kun je daar langs de bunkers en hangars van de Duitsers fietsen’’, vertelt de Arnhemmer.

Veerman heeft een route uitgezet van zo'n 40 kilometer.  ,,Je kunt er makkelijk een hele dag voor uittrekken. Het is veel fietsen maar af en toe ook afstappen en het bos in lopen.’’

Luchtverdediging

Niets is wat het lijkt aan de noordzijde van Arnhem. De Duitse bezetters lieten hier in de oorlogsjaren een gigantisch luchtverdedigingscentrum bouwen om de geallieerde bommenwerpers neer te kunnen halen voordat ze met hun dodelijke lading Duitsland konden bereiken. 

Hangars

,,Alles was erop gericht om dit geheim te houden’’, vertelt Veerman, die in 2004 het  terrein in beeld bracht in een grondige studie. ,,De vijand voor de gek houden, daar ging het om. De hangars van de vliegtuigen zagen eruit als boerderijen, de bunkermuren werden opgeschilderd met raampjes en gordijnen. Er hebben hier wel zo'n 900 gebouwen gestaan. Het meeste is gesloopt, de stenen hergebruikt voor nieuwbouw  na de oorlog. Zo'n 160 gebouwen zijn blijven staan. Vroeger allemaal geheim, want Defensie nam hier alles over in de tijd van de Koude Oorlog. Nu is alles anders. De openstelling van het het voormalige Kamp Koningsweg Noord is een echte doorbraak.’’

Blitzmädel

Volledig scherm
Dick Veerman nodigt belangstellenden uit om de Fliegerhorst Deelen met de fiets te verkennen bij de ingang van Kamp Koningsweg Noord. Links van hem een van de kazernebunkers van de Blitzmädel, de 450 medewerkersters van de Luftwaffe. © Erik van 't Hullenaar

 Kunstenaars hebben het gebied toegankelijk gemaakt, zitten vol ideeën over een toekomstig landschapspark met zo min mogelijk hekken. Bij de ingang van het kamp gaat Veerman direct los. ,,Kijk, daar staan de onderkomens van de Blitzmädel die hielpen om de geallieerde bommenwerpers te traceren in het commandocentrum Diogenes hier vlakbij.’’

Verderop staan de nepboerderijen waar de de Arbeiter und Angestellter van het vliegveld woonden. ,,Zeven waren het er, onder de naam de Zeven Provinciën’’, vertelt Veerman. ,,Nu zijn het er nog maar zes. Er zijn plannen voor herbouw van de zevende en sloop van de naoorlogse gebouwden van de Koninklijke Luchtmacht. Straks moeten er ook meer mensen komen te wonen. Ontwikkelaar KWP is ermee bezig.’’

Rollbahn

Veerman slaat een zandpad in dat grenst aan een gemaaid veld met een oude hangar in het midden. De weg naar de Rollbahn voor de toestellen ligt er nog. ,,Kemperheide heet het hier, een klein vliegveld van voor de oorlog.'' De Duitsers lieten hun spionnen het gebied in de jaren dertig op de fiets verkennen om hun Fliegerhorst voor te koken. Een deel van de opstallen is na de oorlog zo grondig verbouwd tot hoeves dat ze nauwelijks nog als hangar of ander militair object herkenbaar zijn. 

Heemskinderen

'De Vier Heemskinderen' werden ze genoemd, naar de gelijknamige ridderroman uit de tijd van de Franken. Veerman wijst op zo'n heemskind met een wit huis. ,,De Ritsaerthoeve. Daar stond de locomotief in een loods van de bommenlijn opgesteld, de spoorlijn vanaf Wolfheze waarover de munitie voor de jachtvliegtuigen werd aangevoerd.’’

Liefhebbers kunnen de fietsroute downloaden via zijn website dickveerman.nl  op internet. Kunstenaar HansJungerius heeft veel informatie verzameld op  website verborgenlandschap.nl. Daar staan ook inlichtingen over een uitstekende wandelkaart die Jungerius vervaardigd heeft van de Fliegerhorst .

Volledig scherm
Veerman voor een van de bunkers waar de 'Arbeiter und Angestellte' van de Luftwaffe gehuisvest waren. © Erik van 't Hullenaar
Volledig scherm
Dick Veerman nadert een als boerderij vermomde voormalige hangar van Hitlers Luftwaffe in de Tweede Wereldoorlog. Het is de bedoeling om deze hangar te restaureren. © Harry van der Ploeg

In samenwerking met indebuurt Arnhem

Arnhem e.o.