Naam Bisonbaai is al veel ouder

OOIJ - Hoe komt de Bisonbaai (of Bizonbaai), de populaire zwemplas nabij café Oortjeshekken in de Ooijpolder aan zijn naam? Op een artikel onder deze kop twee weken geleden kwamen verschillende reacties binnen. De conclusie: de naam Bisonbaai is ouder dan de huidige Bisonbaai zelf. 

Inmiddels zijn er vijf mogelijke verklaringen bekend over de herkomst van de naam. 

1. Baggermachine

Wikipedia, de online encyclopedie die door vrijwilligers wordt geschreven, zegt:  'De Bisonbaai heeft haar naam te danken aan de baggermachine 'De Bison' die daar zand en grind heeft opgegraven in de jaren 50'. Deze lezing wordt ontkracht door Ton Basten uit Ooij, die destijds op de baggermolen heeft gewerkt. De baggermolen heette Cato en niet De Bison. Verder lagen er, aldus Basten, twee zandzuigers bij met de namen Erlecom en Bemmel. Ook volgens Rob Essers (zie 3) zit Wikipedia ernaast. 

Volledig scherm
De baggermolen heette Cato en niet Bison. © Collectie Wim Ebben

2. Cowboyfilms

José Luermans (65) uit Nijmegen heeft een andere verklaring. Haar vader, Albert Luermans, gebruikte het gebied tijdens de bezetting - dus nog voordat de huidige Bisonbaai was gegraven - om zich schuil te houden en zo te ontkomen aan de Arbeitseinsazt in Duitsland. Vader Luermans vertelde dat als ze een vuurtje maakten, dat met doeken werd afgeschermd, zodat het niet te zien was. En dat ze - cowboyfilms waren toen razend populair - elkaar schuilnamen gaven zoals Jim Silver. José Luermans: ,,En de koeien die daar toen liepen, zagen ze in hun fantasie voor bisons aan. Vandaar de naam Bisonbaai.''

Volledig scherm
Albert Luermans op 61-jarige leeftijd. © DG

3. De vorm van de inham

Rob Essers uit Nijmegen wijst op een bericht uit deze krant van 24 juli 1936. Daarin staat - over een vaartochtje dat enkele Nijmegenaren maakten - het volgende:  'Eerst bij de inham, die de canoërs 'Bizonbaai' noemen, wenden wij het stuur en zakken we met een flinke snelheid weer de Waal af.' De naam Bisonbaai bestond kennelijk dus al in 1936, concludeert Essers. 'De naam is dus ouder dan de huidige baai. Op basis van de topografische kaarten ga ik ervan uit dat het de benaming van een (verdwenen) inham bij het Gentsche Voetveer was (iets verder dan de huidige Bisonbaai, ThM). Met een beetje fantasie lijkt zo'n inham op de kop van een bison'.

4. Bisonbot

Jan van Eck uit Leuth reageert als volgt: 'Destijds – jaren zeventig, tachtig van de vorige eeuw – was Toon Frieling gemeenteopzichter van de buitendienst van de toenmalige gemeente Ubbergen. Hij kende elke steen van de gemeente en kon blindelings – bij een rioolverstopping - de aansluitingen en aftakkingen daarvan aanwijzen. Tijdens een kennismakingsgesprek dat ik als toenmalig raadslid van de gemeente met hem had, kwam ook het onderwerp Bisonbaai ter sprake. De heer Frieling wist te vertellen dat de naam Bisonbaai is gegeven na de vondst van een bot van een Bison bij de baggerwerkzaamheden in 1953.'

Volledig scherm
Geen bizons maar Galloways bij de Bisonbaai. © Archieffoto Cor de Kock

 5. Bisonschedel

 Jan van Eck krijgt bijval van Ben Derksen uit Leuth, die 45 jaar bij de Bisonbaai gewoond heeft. 'Na het lezen van het artikel heb ik contact gezocht met de kinderen van de familie Ratering die enkele jaren in een houten huisje aan de dijk heeft gewoond. Hun vader heeft gewerkt op baggermolen (de Dara en de Cato en dus niet de Bison).  Zij bevestigden mijn lezing dat er toen botten van een Bison/Bizon zijn gevonden. Er zou zelfs een gedeelte van een kop zijn gevonden. Een andere inwoner van Ooij vertelde verder nog voordat de archeologen de botten konden onderzoeken, die op mysterieuze wijze waren verdwenen.'

Andere suggesties zijn welkom via redactie.nijmegen@gelderlander.nl 

De Gelderlander gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement. Reacties van mensen die de nickname anonymous, anoniem of een variant daarop voeren, worden niet geplaatst.

Nijmegen e.o.