Volledig scherm
Arno Baltussen vlakbij de plek waar in september de oversteek wordt nagebootst. Foto: Erik van ‘t Hullenaar. © Erik van 't Hullenaar

Driel herdenkt in september op grootse wijze dramatische oversteek aan eind van Slag om Arnhem

DRIEL/ OOSTERBEEK - Zeker 90 Poolse militairen steken op zondag 22 september in bootjes en zwemmend onder een spectaculair rookgordijn van Driel naar de Oosterbeek de Rijn over. Ze worden met losse flodders ‘onder vuur’ genomen om de helse omstandigheden van september 1944 enigszins na te bootsen.

Toen staken aan het eind van de Slag om Arnhem in de nacht van 25 op 26 september ruim 2.000 uitgeputte Britse en Poolse militairen onder zwaar vijandelijk vuur de Rijn over van Oosterbeek naar Driel.

De soldaten waren ingesloten en konden geen kant meer op. Bij hun ontspanningspoging naar de bevrijde wereld werden ze geholpen door de 1ste Poolse Onafhankelijke Parachutistenbrigade, die onder leiding stond van generaal-majoor Stanislaw Sosabowski.

Ode aan de Polen

De Polen waren gestationeerd aan de kant van Driel. Het ging om Ongeveer 1.000 Poolse parachutisten die eerder tijdens de operatie Market Garden, waarvan de Slag om Arnhem een onderdeel was, op 21 september 1944 bij Driel waren gesprongen.

Als herinnering hieraan steekt de 6e Airborne Brigade uit Polen met ondersteuning van de 11e Luchtmobiele Brigade op zondag 22 september 100 meter ten oosten van het Drielse veer weer de Rijn over. ,,Als een ode aan de Polen”, zegt Marieke van Kessel van de Stichting Airborneregion.

Quote

We krijgen een aantal bijzondere en persoonlij­ke spullen van generaal Sosabowski.

Arno Baltussen, Stichting Driel-Polen

Extra aandacht

Dat is Arno Baltussen van de Stichting Driel-Polen met haar eens. ,,De Polen verdienen extra aandacht voor hun belangrijke bijdrage tijdens de Slag om Arnhem. Die was bijvoorbeeld cruciaal bij de oversteek. Anders zouden er veel meer slachtoffers zijn gevallen.”

Er zijn nog 30 Poolse veteranen in leven die de overtocht hebben gemaakt. De stichting hoopt dat er vijf de herdenking bijwonen.

Eén keer in de vijf jaar krijgt een gemeente die is betrokken bij de Slag om Arnhem de gelegenheid een bijzonder evenement te organiseren. Dit jaar is de gemeente Overbetuwe aan de beurt. ,,Waarbij vooral de vriendschap tussen Driel en de Polen wordt onderstreept”, aldus Van Kessel.

Bloemen

Nadat zij op 22 september de overtocht hebben volbracht, leggen de militairen bloemen bij het monument in Oosterbeek dat herinnert aan die gruwelijke nacht in 1944. Een dag eerder worden er 50 Poolse parachutisten in de omgeving van Driel gedropt. Volgens Baltussen is dat een ander hoogtepunt in de herdenkingsweek.

Bijzonder is ook de tentoonstelling in het informatiecentrum De Polen van Driel in de katholieke kerk aan de Kerkstraat. In de periode van 19 tot 22 september worden er eigendommen van oorlogsmuseum uit Warschau tentoongesteld.

,,We krijgen een aantal bijzondere en persoonlijke spullen van generaal Sosabowski, waaronder uniformen die hij heeft gedragen”, zegt Baltussen.

Kampement

Ook is er aandacht voor muziek. Zo is er een optreden van de populaire muziekband Csasza van de 6e Airborne Brigade. Dat is een Poolse militaire band uit Krakau. Muziekvereniging Concordia uit Driel is eveneens van de partij.

En een Pools koor uit Krakau komt naar Driel. Vlakbij het veer wordt een kampement opgetrokken waar mensen rondlopen met militaire uniformen van vele jaren geleden. Er wordt een herdenking gehouden op het Polenplein en in de rooms-katholieke kerk heeft een herdenkingsdienst plaats.

,,Elk jaar herdenken wij onze Poolse vrienden, maar dit jaar gebeurt het uitgebreider dan ooit. Met de hulp van 300 tot 350 vrijwilligers moet het een onvergetelijke gebeurtenis worden”, zegt Baltussen.

Heftige gevechten

De Slag om Arnhem begon op 17 september. Parachutisten en zweefvliegtuigen van de Britse eerste luchtlandingsdivisie wisten zonder tegenstand te landen bij Heelsum en Wolfheze.

Maar na een week van heftige gevechten werd duidelijk dat operatie Market Garden was mislukt. De Duitse tegenstand was veel groter dan verwacht. 

Uiteindelijk konden door de komst van de Poolse parachutisten en de Canadese en Britse genie bij Driel de achterblijvers van de 1ste Britse Luchtlandingsdivisie uit Oosterbeek worden geëvacueerd. Er waren nog 2.400 militairen, 300 bleven er achter.

De oversteek gebeurde onder de codenaam Berlin. Op dinsdagmorgen 26 september moest operatie Berlin worden afgebroken vanwege het toenemende zware geschut van de Duitsers. De 300 soldaten die zich op de oever van de rivier bevonden, moesten het opgeven. 

De Gelderlander gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement. Reacties van mensen die de nickname anonymous, anoniem of een variant daarop voeren, worden niet geplaatst.

Betuwe