Volledig scherm
Uit nieuw wetenschappelijk onderzoek blijkt dat e-sigaretten met nicotine longkanker veroorzaken bij muizen. Om de klachten in Nederland in kaart te brengen kunnen artsen vanaf nu bellen met een 24/7 bemand alarmnummer. © ANP XTRA

E-sigaret veroorzaakt longkanker bij muizen: 24/7 alarmlijn voor meldingen van Nederlandse artsen

De blootstelling aan nicotine bij het dampen van e-sigaretten veroorzaakt longkanker bij muizen. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van New York University. De onderzoekers concluderen dat de e-sigaret óók ‘zeer schadelijk’ is voor mensen. Om in Nederland meldingen in kaart te brengen is voor artsen nu een speciaal alarmnummer geopend, dat 24/7 bereikbaar is voor meldingen over de e-sigaret. 

Nederlandse experts reageren ‘verontrust’ op de eerste wetenschappelijke studie die de e-sigaret in verband brengt met kanker. Wetenschappelijk onderzoeker Marc Willemsen van het kennisinstituut voor de zorg Trimbos noemt het een ‘verontrustende en belangwekkende studie’. ,,Ik vind het een eyeopener dat ook e-sigaretten in verband worden gebracht met longkanker en mogelijk blaaskanker,’’ verklaart hij de uitkomsten van het onderzoek naar vapen, zoals het gebruik van de e-sigaret ook wel wordt genoemd. ,,Bij dit onderzoek hebben ze het dampen nagebootst door de nicotine in de ruimte te spuiten. In de meeste e-sigaretten in Nederland zit óók nicotine.’’

Van de Nederlandse rokers van e-sigaretten geeft ongeveer driekwart aan dat het sigaretten met nicotine gebruikt. Het is voor het eerst dat wetenschappelijk vaststaat dat het dampen van nicotine kanker kan veroorzaken. Het brengt schade aan in het dna van muizen, veroorzaakt longkanker en kan blaaskanker veroorzaken. 

De hoeveelheid rook waar de muizen aan blootgesteld zijn, is volgens de onderzoekers vergelijkbaar met die van een persoon die zo’n drie tot zes jaar heeft gevaped. Nicotine, de kankerverwekkende stof waar het in dit onderzoek om gaat, is volgens Willemsen ‘voor veel mensen de hele reden waarom ze dampen’. ,,E-sigaretgebruikers dampen juist om die nicotineverslaving te stillen.’’

22,5 procent longkanker

Van de veertig muizen die bloot werden gesteld aan e-sigaretten met nicotine gedurende 54 weken, kreeg 22,5 procent longkanker en 57, 5 procent ontwikkelde een voorstadium van blaaskanker. Geen van de twintig muizen die e-sigaretten rookten zonder nicotine ontwikkelde kanker gedurende de vier jaar dat de muizen werden onderzocht.

Willemsen, die ook hoogleraar Tabaksontmoedigingsbeleid is aan de Universiteit Maastricht: ,,Het is altijd de vraag of zo’n studie op muizen veralgemeniseerd mag worden naar mensen. Eerder is de relatie tussen tabaksrook en kanker ook zo onderzocht. Daar bleek later ook dat risico’s voor mensen aanzienlijk zijn. Nu moeten we kijken of er inderdaad kanker ontstaat bij mensen die langdurig gevaped hebben.’’

Leon van den Toorn, voorzitter van de Vereniging van Artsen voor Longziekten en Tuberculose (NVALT), riep maandag in deze krant op tot een totaalverbod op de e-sigaret. Hij wil dat er ‘geen enkele e-sigaret Nederland meer inkomt’, omdat mensen er onder andere fors bloed van gaan ophoesten en er nieuwe afwijkingen aan de longen zijn geconstateerd. ,,Je kunt natuurlijk zeggen muizen zijn geen mensen, maar het is wel een aanwijzing dat nicotine vapen bijdraagt aan kanker.’’ 

Volgens de Amerikaanse hoofdonderzoeker Moon-Shong Tang is het ‘voorzienbaar dat als je e-sigaretten rookt, er allerlei ziektes door kunnen worden veroorzaakt’, zo verklaarde hij zijn uitkomsten in Amerikaanse media. ,,Op lange termijn veroorzaakt het waarschijnlijk kanker. E-sigaretten zijn slecht nieuws.’’

Lees verder onder de foto 

Volledig scherm
Doel van de alarmlijn voor doktoren is dat er vaker vloeistoffen worden opgestuurd voor nader onderzoek, zodat daar diepgaander onderzoek naar kan worden gedaan. © ANP

‘Volksgezondheidsramp’

Longarts Van den Toorn vervolgt schertsend: ,,Het is prachtig dat de NVWA die stoffen heeft goedgekeurd, maar niet alles wat je opeet kun je ook dampen. Van een suikerspin eten krijg je niets, maar mensen die langdurig suikerspinnen maken kunnen daar een suikerspinlong van krijgen, omdat zij continu een kleurstof inademen die daarin wordt gebruikt. Een e-sigaret die naar appels ruikt, is niet per definitie gezond. Sommigen mensen zeggen tegen me: het is allemaal nog niet zo bekend wat die e-sigaret veroorzaakt, waarom doe je zo moeilijk? Wij doen juist zo moeilijk, omdat we weten dat we anders een volksgezondheidsramp tegemoet gaan.’’

24/7 alarmlijn voor meldingen van dokters over e-sigaretten 

Om de gevolgen van e-sigaretten in Nederland beter in kaart te brengen, moet in Nederland een netwerk ‘onverwachte en onbekende gezondheidsklachten over de e-sigaret’ uit gaan wisselen. Het netwerk roept artsen op om mogelijke gevallen telefonisch te melden bij het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC). Voor de dokters is een speciaal nummer (030-2748888) geopend dat 24/7 bereikbaar is.

Doel is om ook de vloeistoffen te verzamelen van de e-sigaretten die deze patiënten hebben gebruikt. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) gaat de samenstelling van deze producten onderzoeken. Verder zijn ook de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA), de Inspectie voor Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) en het ministerie van Volksgezondheid vertegenwoordigd in het netwerk.

,,Kort geleden heb ik contact gehad met het RIVM om te kijken wat we voor elkaar kunnen betekenen’’, bevestigt voorzitter van de longartsenvereniging, Leon van den Toorn. ,,Wij willen patronen ontdekken in de meldingen. Zit daar een bepaalde lijn in? Zo is in Amerika ook uitgevonden dat een bepaalde toevoeging daar de boosdoener is.’’

De longarts doelt daarmee op de illegale vloeistof THC, die in de Verenigde staten vooral problemen veroorzaakt. THC is een van de werkzame stoffen die ook in hasj en wiet zit. Bij de Amerikaanse gezondheidsdienst zijn 1080 gevallen van longletsel en 21 doden bevestigd die verband houden met e-sigaretten. Volgens Trimbos verdampen ook in Nederland mensen THC-olie via een e-sigaret, maar gebeurt dat slechts op kleine schaal.

Van den Toorn verwacht dat in Nederland een combinatie van bestanddelen schade veroorzaakt. ,,Van een aantal bestanddelen is het bekend dat die ontsteking van het slijmvlies van de luchtwegen geeft. Als je het honderd keer doet, kan het misschien een ontsteking geven in de longen, en als je het duizend keer doet kan het kans geven op kanker.’’

Kijk hier naar waarom longartsen een totaalverbod willen op de e-sigaret.