Volledig scherm
AZ-voorzitter Dirk Scheringa poseert zaterdag 18 december 2004 voor de camera's voor het slaan van de eerste paal van het nieuwe stadion van de Alkmaarse voetbalclub. De stad vierde feest. © ANP

Ex-wethouder: Niemand wilde horen dat er iets mis was met AZ-stadion

Wat is er gebeurd in 2006 in Alkmaar? Werden er zaken met de mantel der liefde bedekt om het voetbalstadion van AZ koste wat kost te realiseren? Er waren wel degelijk vraagtekens over de veiligheid, maar bijna niemand in Alkmaar wilde het horen.

Volledig scherm
Een luchtfoto van de schade aan het dak van het AFAS Stadion van AZ. Een gedeelte van het dak van het stadion is ingestort. © ANP

Het lijkt in Alkmaar weer 2006. De discussie of het stadion van voetbalclub AZ wel veilig was laait weer op nadat zaterdag een deel van het dak instortte. ,,We hebben er destijds voor gewaarschuwd. Ik heb inmiddels alle documenten, onderzoeken en rapporten uit die tijd opgevraagd bij de gemeente’’, zegt Victor Kloos, fractievoorzitter van OPA, Onafhankelijke Partij Alkmaar, de grootste fractie in de gemeenteraad.

Kloos was in 2006 wethouder Veiligheid. Hij viel van zijn stoel toen hij een geheimgehouden rapport over de brandveiligheid van het voetbalstadion, dat toen al zo goed als af was, onder ogen kreeg. Het rapport circuleerde in het gemeentehuis. ,,Heel bijzonder dat ik dat als wethouder Veiligheid niet had.’’ Dat rapport was van bouw- en brandexpert Ynso Suurenbroek. Suurenbroek plaatste kanttekeningen bij de brandveiligheid en de stevigheid van de constructie die hij daags na het instorten van het dak omschreef als een ‘spaghetticonstructie’. In zijn optiek was het een kwestie van tijd voor het dak het zou begeven.

Intrekken of vertrekken

Quote

Heel Alkmaar wilde dolgraag een nieuw stadion

Victor Kloos

Kloos: ,,Het was kort na de verkiezingen en ik was wethouder én raadslid. Onze fractie stelde vragen over de stevigheid van de constructie.’’ Kloos kreeg van de burgemeester en collegawethouders de wind van voren, omdat hij als wethouder de OPA-fractie de kritische vragen had ingefluisterd. ,,Ik moest de vragen intrekken of ik kon vertrekken. Maar dat weigerde ik.’’ De opstelling van Kloos was ‘ongemeen destructief’ en ‘buiten alle proporties’, oordeelden de andere collegeleden. Kloos werd gewipt en OPA mocht voor straf niet meedoen aan de onderhandelingen voor het nieuwe college.

Het zittende college van burgemeester en wethouders, zonder de weggestuurde Kloos, legde het rapport van Suurenbroek naast zich neer. Kloos: ,,Als ik heel eerlijk ben, is me nooit echt duidelijk geworden waarom. Ik denk dat het rapport ze gewoon niet uitkwam op dat moment. Het college wilde gewoon graag dat het stadion er kwam en zat niet te wachten op discussie.’’ Ook Dirk Scheringa, destijds eigenaar van AZ en financier van het stadion dat werd vernoemd naar zijn DSB Bank, wist volgens Kloos van het rapport van Suurenbroek.

Stampen

Volledig scherm
Het stadion in volle glorie. © BSR_AGENCY

OPA gaf het op om het kritische rapport geagendeerd te krijgen. ,,De stad was blij dat Scheringa dit stadion uit de grond wilde stampen. Heel Alkmaar wilde dolgraag een nieuw voetbalstadion. Wij ook. De gemeenteraad had er unaniem mee ingestemd. Er was geen meerderheid om het rapport van Suurenbroek te bespreken, we hadden ons punt gemaakt en dan word je een zeiksnor als je doorzet. Of het wordt uitgelegd alsof je tegen AZ bent, en dat zijn we helemaal niet.’’

De bouw van het stadion ging door, conform de bekritiseerde constructie. Die constructie was ‘geoptimaliseerd’ door Ingenieursgroep Romkes BV. Er moest voor miljoenen euro's in de kosten worden gesneden. Het stadion van AZ siert nog altijd de webpagina van het bedrijf als proeve van bekwaamheid. Naamgever Simon Romkes heeft de firma in 2013 verkocht en runt nu met zijn zoon een kleiner bedrijf. Hij gooit de hoorn erop en weigert in te gaan op vragen over de door hem berekende constructie van het ingestorte dak.

Bij de gemeente Alkmaar wordt, volgens woordvoerster Ellen Duijn, met man en macht gezocht naar de rapporten uit 2006. Volgens voetbalclub AZ is er een bouwvergunning verleend voor de zonnepanelen op het dak waarbij ook een herberekening is gedaan voor de constructie. De gemeente heeft ook die vergunning nog niet gevonden. Wel blijkt uit de Veiligheidsverklaring voor de KNVB voor voetbalseizoen 2019/2020 dat de afdeling bouw- en woningtoezicht van de gemeente in april vorig jaar voor het laatst de ‘constructieve veiligheid’ van het stadion heeft geïnspecteerd.

Pisbakkenstaal

Andries Broersma, die als hoofdingenieur bij de bouw was betrokken en later door de gemeente Alkmaar werd gevraagd als toezichthouder op de bouw, stelt dat de constructieberekeningen uit die tijd goed waren. Bij de bouw van een project is het uiteindelijk de aannemer die de bouwtekeningen vertaalt, vertelt hij. ,,Dan is bouwen ook vertrouwen. Je moet ervan uitgaan dat het voorgeschreven staal wordt gebruikt en geen Roemeens pisbakkenstaal.’’

Volgens Broersma is het ondoenlijk om iedere ingedraaide schroef en de kwaliteit van het geleverde staal te controleren. Bovendien kan bij de bouw ook het nodige misgaan. ,,Als een bouwvakker met een bak bouten op grote hoogte twee profielen moet verbinden met zes bouten, en hij krijgt er een niet goed vast omdat de hoogwerker schudt in de wind slaat hij hem misschien wel gewoon vast.’’ Als in dat voorbeeld die vastgeslagen bout het begeeft, dan worden de kracht verdeeld over de andere vijf en daarop zijn ze niet berekend. ,,Dat gebeurt. Dat is de praktijk.Geen enkele bouwer heeft tijd of geld om te wachten tot het windstil weer is.’’

Onderzoek

Waardoor het dak is bezweken is nog onduidelijk. Een bouwfout? Een losse bout? Inferieur staal? Deugde de constructie toch niet? OPA is nu de grootste gemeenteraadsfractie in Alkmaar en Kloos wil de onderste steen boven. ,,Het boek werd na mijn aftreden gesloten, maar gaat nu na dertien jaar weer open.’’ Hij vindt het nu nog te ver gaan om te stellen dat hij in 2006 gelijk had. ,,Eerst wil ik het onderzoek dat AZ laat doen afwachten, en ik hoop ook dat de Onderzoeksraad voor Veiligheid een onderzoek opstart. Als daar iets alarmerends uitkomt, moet het rapport van Suurenbroek op tafel komen. Dan is er weer volop politieke discussie.’’

Kloos was van 2011 tot 2018 andermaal wethouder in Alkmaar en had de laatste vier jaar ook veiligheid in zijn portefeuille. De veiligheid in het AZ-stadion was nooit meer een issue op het stadhuis. ,,Los van de waarschuwing die wij destijds hebben gegeven, kwam het instorten van het dak als een donderslag bij heldere hemel.’’

Bekijk hieronder beelden van het ingestorte dak:

  1. Moeder vermoorde Romy (14) naar Den Haag om hogere straffen: ‘Vraag me af of het zin heeft’

    Moeder vermoorde Romy (14) naar Den Haag om hogere straffen: ‘Vraag me af of het zin heeft’

    De ouders van de vermoorde kinderen Savannah, Romy en Nick gaan begin september naar de Tweede Kamer om hogere straffen voor minderjarige daders af te dwingen. De nabestaanden gaan voorafgaand aan het debat over jeugdstrafrecht persoonlijk in gesprek met minister Sander Dekker (Rechtsbescherming) en overhandigen hierbij de 72.000 handtekeningen die ze de afgelopen weken verzameld hebben. ,,Maar ik vraag mij af of het allemaal wel zin heeft.”