Volledig scherm
© Roos Koole

Maagband voor kinderen: 'moeten we dat wel willen?'

Extreem dikke kinderen krijgen in het Maastricht UMC een maagband. De ingreep is omstreden bij artsen.

Quote

Uiteinde­lijk is een maagband symptoombe­strij­ding en lost dit het onderlig­gen­de probleem niet op

Erica van den Akker, kinderarts Erasmus MC

Twintig kinderen van 14, 15 en 16 jaar hebben in de afgelopen vier jaar een maagband in het Maastricht UMC gekregen. Komend jaar worden nog eens zeven kinderen geopereerd. De maagband zorgt ervoor dat zij minder trek hebben en flink afvallen.

Het Maastricht UMC is het eerste en enige ziekenhuis in Nederland dat een dergelijk onderzoek onder kinderen uitvoert. In de rest van het land mogen alleen volwassenen onder het mes, maar daar lijkt beweging in te komen.

Klachten
Steeds vaker krijgen kinderartsen een extreem dik kind op hun spreekuur, waarbij geen enkele behandeling aanslaat. Die kinderen zijn zó zwaar dat ze allerlei klachten krijgen. Ze kunnen niet goed lopen, krijgen diabetes en vaatafwijkingen, worden gepest, stoppen met school en voelen zich doodongelukkig.

,,Een maagband lijkt voor hen de oplossing," zegt kinderchirurg Ernst van Heurn, die studie in Maastricht opzette. Hoewel het onderzoek nog niet is afgerond zag hij dat de groep kinderen met een maagband opbloeien. ,,Ze verloren ongeveer de helft van hun overgewicht. Daarmee hebben ze niet meteen een normaal postuur, maar we merken dat ze zelfverzekerder zijn, meer bewegen en meer sociaal contact zoeken."

In Nederland leven zo'n 600 extreem dikke kinderen. Denk aan een 14-jarig meisje van 1.60 meter dat 100 kilo weegt. Of een 16-jarige jongen van 1.80 meter, die de 130 kilo aantikt. Van Heurn denkt dat zo'n 200 pubers in aanmerking komen voor zijn onderzoek, mits zij de groeispurt al achter de rug hebben.

Quote

Tegen een kind zeggen 'je moet gewoon minder eten' werkt niet. We weten inmiddels dat de oorzaak van overge­wicht veel complexer is

Ethiek
Binnen de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde, de beroepsgroep voor kinderartsen, woedt een discussie of de ingreep ethisch verantwoord is. ,,Ook wij zien dat er nu kinderen met hun rug tegen de muur staan, waarbij geen enkele behandeling werkt. Voor een kleine groep kan de operatie het laatste redmiddel zijn. Maar moeten we het wel willen? Uiteindelijk is een maagband symptoombestrijding en lost dit het onderliggende probleem niet op," zegt Erica van den Akker, kinderarts in het Erasmus MC en voorzitter van de landelijke stuurgroep obesitas bij kinderen.

Zij pleit voor een behandeling waarbij artsen, psychologen, diëtisten en fysiotherapeuten een kind helpen gezonder te leven. ,,Er zijn nu nog maar een paar centra in Nederland waar deze behandeling wordt uitgevoerd en vergoed." Een bezoekje aan de lokale diëtist is vaak niet voldoende, stelt ze. ,,Tegen een kind zeggen 'je moet gewoon minder eten' werkt niet. We weten inmiddels dat de oorzaak van overgewicht veel complexer is. Genetische aanleg, hormonen, de stofwisseling, stress, slaap en medicatie kunnen van invloed zijn."

Eetpatronen
Maar ook onze eetpatronen zorgen voor een toename van extreem dikke kinderen, zegt chirurg Ernst van Heurn: ,,We eten ongezonde producten als frisdrank, patat en chocola die goedkoop zijn en makkelijk voor handen. Bovendien weten ouders soms niet wat de dikmakers zijn: in een glas jus d'orange zitten evenveel suikers als in cola. Desondanks kunnen we nog niet verklaren waarom in één gezin waar iedereen hetzelfde eet het ene kind dik wordt en het andere niet?"

De chirurg koos bewust voor een maagband bij de twintig kinderen en niet voor een maagverkleining, dat volgens de laatste studies veel effectiever is om gewicht te verliezen. ,,Een maagband is minder ingrijpend. Je kunt hem weer verwijderen wanneer het niet werkt. Ook geeft hij weinig complicaties," zegt Van Heurn. ,,Terwijl bij een maagverkleining een stuk maag wordt weggesneden en patiënten levenslang supplementen moeten slikken om voedingstekorten en vitamines aan te vullen. Dat is - zeker voor jonge kinderen - nog een stap te ver."

In Scandinavië wordt al wel geëxperimenteerd met een maagverkleining bij kinderen. In Saoedi-Arabië gaan artsen nog verder. Daar kreeg een kind van twee een maagverkleining, dat een jaar naar zijn geboorte al 21 kilo woog. ,,Bizar," zegt Van Heurn. ,,We moeten kinderen niet massaal gaan opereren. Er moet een heel strenge selectie aan vooraf gaan."