Volledig scherm
In het centrum van Haren woedt in 2012 een brand die werd gesticht door relschoppers. De politie kwam in actie nadat wat een ludieke bijeenkomst had moeten worden, uitmondde in rellen. © ANP

‘Maak duidelijk dat je niet in buurt van Project X kan komen, dan neemt animo af’

Goede communicatie en duidelijke maatregelen zijn essentieel om Project X-Katwijk te bestrijden. Feestzoekers kunnen tegengehouden worden en mensen die het feest promoten kunnen gedwongen worden om daar mee te stoppen. Dat zegt professor Otto Adang, voormalig lid van de commissie die het totaal uit de hand gelopen Project X-Haren (2012) onderzocht. 

Aanleiding voor het advies van gedragswetenschapper Adang is een dreigende herhaling van ‘Haren’, nadat iemand onlangs een onschuldige feestuitnodiging van een 15-jarig meisje uit het Brabantse Katwijk kaapte. Het bericht kwam op Facebook terecht  en duizenden mensen geven aan aanstaande vrijdag te zullen komen. 

In 2012 liep een dergelijk scenario uit op urenlange, deels nachtelijke rellen in Haren, onder de rook van de stad Groningen. In de maanden na de rellen onderzocht de commissie Cohen het incident. ,,Een aantal van de lessen van Haren was dat je alert moet zijn op dit soort kapingen van feestjes. Die boodschap is inmiddels goed doorgekomen’’, stelt Adang. ,,Je kunt dit beter niet op zijn beloop laten. Je moet een duidelijke keus maken hoe bestuur en politie er mee omgaan.’’ 

Communicatie

Volgens Adang moet Katwijk vooral heel duidelijk communiceren. ,,Een van de dingen die er in Haren mis is gegaan is dat de burgemeester zei dat er geen feest was, maar dat daar twijfel over was. Een woordvoerder zei dat er wel een feest was en er werden geen maatregelen genomen om mensen terug te sturen. Je moet consequent en duidelijk zijn in de communicatie en de maatregelen die je neemt moeten passen bij die communicatie.’’

Adang stelt dat ingrijpen werkt. ,,Er zijn voorbeelden van gebeurtenissen voor Haren, bijvoorbeeld in Amsterdam en Spijkenisse, waar mensen direct weggestuurd zijn, waardoor het heel beperkt en klein is gebleven. Als je duidelijk maakt dat je geen kans maakt om in de buurt te komen, dan is de animo al een stuk kleiner.’’

Volgens hem het is niet simpel een kwestie van veel Mobiele Eenheid inzetten. ,,In Haren kwam het omslagpunt ook mede door het in beeld verschijnen van de ME. Je moet voorbereid zijn, maar je kunt onmogelijk overal van het worstcasescenario uitgaan. Waar het om gaat is dat je preventief duidelijk bent in de maatregelen die je neemt , dan kan het kleinschalig blijven.’’

Grappig

Adang stelt dat het maar de vraag is of we ooit een herhaling krijgen van Haren. ,,We hebben toen gezien dat een heleboel mensen naar Haren gingen omdat het ze wel leuk en grappig leek. Het besef in de maatschappij is toch ook wel gekomen dat het toch niet zo grappig was allemaal.  En dat mensen de volgende keer toch maar niet gaan, al is er natuurlijk wel een groep die er de aantrekkingskracht wel van in zal blijven zien.’’

Volgens Adang kan Katwijk nog meer maatregelen nemen om de eventuele aanwas van deelnemers aan het feest te doen stoppen. ,,Je kunt de mensen die hier toe oproepen ook achter de vodden zitten. Door ze bijvoorbeeld met een last onder dwangsom op te laten houden met het verspreiden van de boodschap op sociale media.’’

Media

In Project X-achtige zaken is ook een rol weggelegd voor de media. ,,De traditionele media hebben wat Haren betreft een neutrale rol vervuld, op een enkele uitzondering na. Maar je ziet wel dat berichten in de media worden opgepikt op sociale media, wat weer voor traditionele media een rechtvaardiging is om er aandacht aan te besteden. Dat heeft na Haren wel gezorgd voor zelfreflectie bij de media. Ze zijn wat kritischer geworden met het aandacht schenken aan dit soort oproepen op Facebook.’’

Burgemeester Wim Hillenaar van de gemeente Cuijk liet eerder deze week al weten niet van plan te zijn bezoekers van een project X-feest in Katwijk toe te laten. ,,Onze lijn is: er is geen feest en er komt geen feest in Katwijk”, laat hij in een officiële verklaring weten.