Volledig scherm
De Oranjekazerne in Schaarsbergen op archiefbeeld. © ANP

Militair niet veilig tussen collega's

SCHAARSBERGEN - Militairen die klagen over misstanden kunnen zelf in de problemen komen. De hechte groepscultuur en onderlinge loyaliteit zorgen er voor dat foute collega's worden beschermd en dat juist de melders  met de nek worden aangekeken. 

Dat stelt de commissie Giebels. Die werd ingesteld nadat incidenten op de kazerne in Schaarsbergen naar buiten kwamen.

Volgens de commissie, die gisteren na tien maanden onderzoek haar eindrapport aan staatssecretaris Visser van Defensie aanbood, werkt de cultuur in het leger in de hand dat sommige militairen zich niet veilig voelen. 

Dat komt omdat militairen een hechte groepscultuur hebben en de loyaliteit groot is. Dit sterke punt heeft een keerzijde, stelt de commissie. Zo is er de neiging om leden van de eigen groep te beschermen, ook bij grensoverschrijdend gedrag. En collega’s die buiten de groep vallen, worden negatief bejegend.

Geschokt

Militairen die met een melding naar de leiding stappen, krijgen te maken met een 'stroperige, ondoorzichtige en escalatiegevoelige' wijze van afhandeling. Melders weten niet goed waar ze terecht kunnen, wanneer hun klacht wordt opgepakt en wie inzage hebben in hun grieven. Ook zijn de mensen die de klachten onderzoeken, niet objectief en onafhankelijk genoeg.

 Niets melden is soms simpelweg de meest verstandige keuze, concluderen de onderzoekers. Want wie het wel doet, kan zelf in grote problemen komen, blijkt uit het rapport. Dat gebeurde bij een deel van de 92 militairen die sinds vorig jaar naar deze commissie stapten. Defensie start nu met een onafhankelijk centraal meldpunt, er komt een beter registratiepunt voor meldingen en bij interne onderzoeken wordt de kwaliteit en onafhankelijkheid beter gewaarborgd.

Staatssecretaris Visser reageert geschokt op de conclusies. ,,Alle medewerkers van Defensie moet zich veilig kunnen voelen bij elkaar en bij de organisatie. Dit rapport laat zien dat we dat nog onvoldoende op orde hebben.’’ Ze zei 'zeer te betreuren' wat de melders zeggen te hebben ervaren. ,,Dat is simpelweg niet acceptabel, er is werk aan de winkel.’’

Pesterijen

De commissie werd vorig jaar december ingesteld nadat drie slachtoffers in De Volkskrant hun verhaal deden. De (oud-)militairen verklaarden in 2013 in Schaarsbergen gepest, mishandeld, aangerand en in een enkel geval zelfs verkracht te zijn. Als gevolg daarvan verliet het drietal in 2014 het leger. Ze hadden de incidenten wel intern gemeld, maar daar was door de legerleiding niets mee gedaan.

De commissie opende een meldpunt, waar tussen medio december en 1 maart van dit jaar 55 meldingen binnen kwamen van onder meer pesten en (seksuele) intimidatie. Ook werd 'benadeling na het doen van een melding binnen Defensie' vaak genoemd.

Een eind maart gepubliceerde tussenrapportage was al vernietigend over 'Schaarsbergen'. De commissie schreef toen dat op de Oranjekazerne meldingen van slachtoffers werden genegeerd of dat werd geconcludeerd dat gemeld ongewenst gedrag niet aannemelijk was. Verder was het interne team dat de meldingen destijds onderzocht, niet onafhankelijk. Er zat iemand in die de verdachten kende.

Aangifte

Eind vorig jaar werden drie verdachten aangehouden. Dat aantal liep in de loop van dit jaar op tot tien. Vorige maand maakte het Openbaar Ministerie bekend vijf van hen te vervolgen. Ook werd duidelijk dat twee van de drie slachtoffers die naar buiten zijn getreden een schadevergoeding van 200.000 euro hebben gekregen van Defensie. Overigens heeft een aantal van de beschuldigde militairen zelf inmiddels ook aangifte gedaan tegen de vernederde collega's. De ontberingen zijn volgens hen van a tot z verzonnen.

Het meldpunt van de commissie werd begin juni na overleg met staatssecretaris Visser langer opengesteld, tot 1 oktober. In de afgelopen maanden zijn er dus nog 37 nieuwe meldingen binnengekomen.

De Gelderlander gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement. Reacties van mensen die de nickname anonymous, anoniem of een variant daarop voeren, worden niet geplaatst.