Volledig scherm
© Marco Okhuizen

Stef Bos verloor beste vriendin na psychose

Zanger Stef Bos (56) raakte zijn beste vriendin kwijt aan de gevolgen van een psychose. Met het muzikale standbeeld Sneeuw eert hij haar maandag tijdens het depressiegala. ,,Door die ingrijpende ervaring kijk ik anders naar het leven.''

Quote

Mensen wisten tot nu toe niet wat erachter schuil ging, en het draait om een mastodont van een onderwerp

Stef Bos

Iedereen kent Stef Bos van de ontroerende ode Papa. Maar er is nog een nummer dat hem na aan het hart ligt: Sneeuw. Bos noemt de breekbare ballad misschien wel zijn beste song, toch prijkt het lied zelden op zijn setlist. Te moeilijk. Te zwaar. ,,En vaak voelt het ongepast om Sneeuw klakkeloos in een voorstelling te spelen. Want mensen wisten tot nu toe niet wat erachter schuil ging. En het draait om een mastodont van een onderwerp'', aldus de zanger die het heftigste gesprek uit zijn leven verwerkte in de tekst.

Dat moment maakte zo'n indruk op hem, dat Stef Bos 19 jaar later nog de exacte details kan reproduceren. Het is een mooie lenteavond, als even voor tien uur 's avonds de telefoon in zijn Antwerpse appartement gaat. Zijn beste vriendin Maria, die hij sinds 1984 kent van de toneelschool, wil langskomen om iets te bespreken. Bos antwoordt gezellig en zet de glazen op de keukentafel in afwachting van zijn bezoek.

Foute boel

Quote

Maar vanaf het moment dat ze binnenstap­te, wist ik: dit is foute boel

Stef Bos

,,Ik dacht: misschien wil ze iets vertellen over de kinderen. Want ze was een topmoeder die alles voor hen over had. Of misschien had ze gewoon zin om slap te ouwehoeren. Maar vanaf het moment dat ze binnenstapte, wist ik: dit is foute boel. Ik keek in haar ogen en zag dat er niemand thuis was. Ze kwam niet omdat er iets mis met haar was, maar omdat ik het verkeerde pad opging, zei ze. Ze zag leegte en zwarte waan in mij. Dat vond ik al merkwaardig en ik dacht: what the fuck, hier is serieuze shit aan de hand.''

,,Maar wat zich vervolgens ontrolde, vergeet ik mijn leven niet meer. Ze zei dat ze stemmen hoorde en bloed uit haar handpalmen zag stromen. Dan weer fluisterde ze, dan weer begon ze te schreeuwen en heftig te bewegen. Op een gegeven moment sloeg ze totale wartaal uit. Zei ze dat haar 14-jarige zoon Socrates was en dat zij met hem wilde trouwen. Ze leek opgesloten in een andere realiteit waar ik haar niet kon bereiken. Gruwelijk om te zien. Ook schokkend: ik werd bang van haar, mijn beste vriendin. Dacht dat ze een mes zou trekken om me aan te vallen. Tot vijf uur 's ochtends heb ik geprobeerd met haar te praten.''

Omgangskunde

Quote

Het was verschrik­ke­lijk om te zien dat ze haar vastbonden, die beelden en dat geschreeuw zal ik nooit vergeten

Stef Bos

Dat hij niet hard tegen haar in moest gaan, had hij geleerd tijdens de lerarenopleiding waar hij het vak omgangskunde volgde. Daarvoor liep hij stage bij een Rotterdamse instelling voor dementerende bejaarden. Bos: ,,Ook zij hebben net als mensen met psychoses last van hallucinaties. Ik werkte er met de 80-jarige mevrouw van Oldenburg die het bombardement tijdens de Tweede Wereldoorlog keer op keer herbeleefde. Het beste was om naast haar op bed te gaan liggen en mee te kijken naar het plafond en zeggen: ik zie niks dus je hoeft niet bang te zijn. En om haar aan te raken. Een hand op een schouder kan zoveel doen. Rustig reageren, vanuit nuchterheid.''

De lenteavond met Maria eindigde ondanks Bos' pogingen haar te kalmeren op dramatische wijze. ,,Ik heb nog een andere vriendin gebeld voor hulp maar Maria rende de straat op. Uiteindelijk eindigde ze in een kerk waar een soort van GGD haar moest ophalen om haar naar het ziekenhuis te vervoeren. Daar is besloten tot gedwongen opname in een psychiatrische inrichting. Het was verschrikkelijk om te zien dat ze haar vastbonden, die beelden en dat geschreeuw zal ik nooit vergeten. Het ging door merg en been.

(tekst gaat verder onder de foto)

Volledig scherm
© Marco Okhuizen

Reageren

Volledig scherm
© Marco Okhuizen

,,Een psychose besluipt je niet, het is als een knal die er in een keer inhakt. Alsof er een zekering in het brein doorbrandt. Achteraf was er misschien een eerder signaal geweest waarop ik alerter had moeten reageren. Ze had iemand leren kennen tijdens een vakantie in Griekenland. Op een avond had ze de tafel voor hem gedekt en kaarsen aangestoken terwijl ze geen afspraak hadden. Ze zei: ik voel dat hij komt. Ik dacht nog: wat vreemd. Maar ergens vond ik het ook romantisch en daarom liet ik het gaan.''

Maria werd twee maanden na haar psychose dood gevonden op de bodem van een put in een olijfboomgaard op Kreta. Of ze daar bewust belandde of door hallucinaties terecht kwam, weet Bos niet. ,,De psychiatrische vervolghulp in België is slecht waardoor ze weer snel buiten stond. Daarnaast weigerde ze haar medicijnen in te nemen. En ze luisterde naar niemand. Het was onwezenlijk om te zien hoe zo'n fantastische gevoelige vrouw en moeder nooit meer naar haar kinderen vroeg. Alsof de kern uit haar wezen was getrokken.''

Schuldig

,,Ik heb me lange tijd schuldig gevoeld. Had ik niet dit of dat? Ik ben geen jongen die snel loslaat, maar in haar geval kon ik niet voorkomen dat ze in die afgrond verdween. Door die ingrijpende ervaring kijk ik anders naar het leven. Tot die tijd dacht ik dat ik over alles in mijn omgeving de regie had, dus niet. Door die wetenschap gaandeweg te aanvaarden ben ik een rijker mens geworden.''

,,Door het optreden op het depressiegala wil ik bekendheid geven aan deze psychiatrische problematiek. En ik hoop - ook als ambassadeur van de hersenstichting - dat er meer onderzoek komt naar afwijkingen in het brein. Dat zou zoveel leed besparen. Sneeuw is mijn standbeeld voor Maria. Door over iemand te zingen breng je hem of haar een beetje terug. Elke avond als ik Papa zing, zit hij naast me. Ik hoop dat dat met Maria ook gebeurt.''

Quote

Door over iemand te zingen breng je hem of haar een beetje terug

Stef Bos

Nog altijd taboe rond depressie

Ondanks overheidscampagnes en media-aandacht blijkt er nog altijd een enorm taboe op depressie te rusten. Dat zegt psychiater Esther van Fenema die hoopt dat de derde editie van het Depressiegala op 15 januari voor meer kennis zorgt. Als behandelaar merkt zij dat veel mensen zich ervoor schamen en dat hun omgeving vaak niet weet hoe te reageren.

,,Ernstig want depressie is een potentieel dodelijke ziekte die veel lijdensdruk en uitval veroorzaakt. Patiënten hebben een negatief zelfbeeld, zijn somber, kunnen kampen met concentratie- en geheugenklachten en beschikken over weinig energie. Dat los je niet op met gezellig shoppen of onnozele adviezen. Blijf goed luisteren en ben er voor hem of haar.

,,20 procent van de volwassenen krijgt wel eens met depressie te maken en een op de 15 jongeren tussen de 18 en 24 eveneens. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) is het aantal gevallen sinds 2005 met bijna 20 procent gestegen. Het is dus nodig dat er meer kennis en aandacht voor komt.''
De Gelderlander gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement. Reacties van mensen die de nickname anonymous, anoniem of een variant daarop voeren, worden niet geplaatst.
  1. Man (77) maakte schaamteloos misbruik van jonge Thaise meisjes

    Man (77) maakte schaamte­loos misbruik van jonge Thaise meisjes

    Een 77-jarige Nederlander heeft vandaag bij de rechtbank in Zwolle een gevangenisstraf van vier jaar tegen zich horen eisen, omdat hij jonge kinderen seksueel zou hebben misbruikt in Thailand en de Filipijnen. De man had honderden zelfgemaakte afbeeldingen en video’s van kinder- en dierenporno in zijn bezit. ,,Hij wist dondersgoed dat de kinderen in een uitzichtloze situatie zaten en maakte hij daar schaamteloos misbruik van”, aldus de officier van justitie.