Volledig scherm
Foto ter illustratie. © ANP/Robert Vos

Stemmen optellen uit voorzorg handmatig uit angst voor hack

Uit angst dat hackers de komende Tweede Kamerverkiezingen gaan beïnvloeden, worden alle stemmen handmatig geteld. Dat heeft minister Ronald Plasterk (Binnenlandse Zaken) vanavond laten weten. Eerder deze week bleek dat er mogelijk risico’s zaten in de software die de organiserende Kiesraad gebruikt. Hiernaar loopt momenteel nog een onderzoek.

Quote

Vorige week reageerde Plasterk nog naief en zei hij dat de verkiezingen veilig zouden zijn en dat er geen maatregelen nodig waren

Kees Verhoeven, D66-Kamerlid

Plasterk zegt nu dat alle risico’s moeten worden uitgesloten. ,,Er mag geen enkele schaduw boven de uitslag van de komende Tweede Kamer verkiezingen hangen.’’

Het stemmen gaat al sinds 2007 weer met de hand, nadat was gebleken dat stemcomputers gemakkelijk te beïnvloeden waren. Het tellen gaat ook bij de komende verkiezingen gewoon met de hand. De uitslag wordt vervolgens doorgebeld en de stemmen bewaard, zodat de uitslag altijd nog te controleren is. Een gevolg is mogelijk wel dat de voorlopige uitslag op de verkiezingsavond later bekend zal worden. 
Doorgaans werd de uitslag ook in een computerprogramma ingevoerd, maar dat laten de stembureaus nu dus achterwege.

Al eerder sprak premier Mark Rutte de vrees uit dat buitenlandse hackers onze verkiezingen zouden willen beïnvloeden. Zeker na de aanvallen door Russische hackers tijdens de verkiezingen in de Verenigde Staten, nam die angst toe. Volgens Plasterk mogen er ‘geen vraagtekens’ zijn bij de uitslag van de stembusgang.

Verontrustend

Oppositiepartij D66 noemt het verontrustend dat verantwoordelijk minister Plasterk nu pas maatregelen neemt om het tellen van de stemmen bij de verkiezingen veiliger te maken. De verkiezingen zijn al over zes weken, benadrukt D66-Kamerlid Kees Verhoeven in een reactie. 

,,Plasterk ziet nu pas in dat de stem-tel-software niet veilig is. Daar was bovendien onderzoek van RTL Nieuws voor nodig. Vorige week reageerde Plasterk nog naïef en zei hij dat de verkiezingen veilig zouden zijn en dat er geen maatregelen nodig waren.'' 
Volgens Verhoeven raakt de zaak de kern van de democratie. ,,Mensen moeten erop kunnen vertrouwen dat het aantal stemmen dat een partij haalt klopt.''

Alle gemeenten worden vandaag nog geïnformeerd over het besluit van het kabinet. Bijeenkomsten voor gemeenten worden later deze maand georganiseerd om te bespreken hoe er nu precies gewerkt moet gaan worden.

Kinderlijk eenvoudig 

Afgelopen week werd bekend dat het voor hackers kinderlijk eenvoudig is om de verkiezingsuitslag te manipuleren. Volgens ethisch hacker Sijmen Ruwhof gaat het mis zodra de handmatig getelde stemmen worden ingevoerd in een computer. ,,Een onbeschermd tekstbestand, op een onbeschermde usb, gemaakt op een onbeschermde computer, wordt met de auto vervoerd naar een verzamelplek. Daar worden alle USB-sticks verzameld en allemaal in één tekstbestand gestopt. Uiteindelijk drukt iemand op de knop ‘uitslag’ en wordt berekend wat de uitslag is."

Ruwhof beweerde toen dat het huidige systeem zo lek is als een mandje. ,,Als burger word ik hier ontzettend droevig van. Ik maak me echt zorgen over de verkiezingsuitslagen van de afgelopen 8 jaar. Het is kinderlijk eenvoudig om als kwaadwillend persoon de uitslag in Nederland naar je hand te zetten.'' 

Zes jaar

De Kiesraad weet echter al jaren dat er iets mis is met de software die bij verkiezingen de stemmen telt en de uitslag berekent. Maarten Engberts schreef in 2011 een scriptie over het probleem en stuurde deze door aan de raad, maar die deed er niets mee.